TOUR DE SLAGVELDEN VAN DE ARDENNEN
DE AANVAL OP BASTOGNE

Le Mémorial du Mardasson ten noord-oosten van Bastogne

Voor een uit te printen, verkorte,
versie van deze pagina's:
'KLIK HIER'

Omdat Bastogne het meest tot de verbeelding spreekt in de 'Slag om de Ardennen', start onze tour in deze stad. De stad is na de zware gevechten in december 1944 geheel herbouwd. Toch zijn er nog voldoende kenmerkende punten te bezoeken die herinneren aan de strijd. Wat opvalt als u Bastogne nadert (uit welke richting dan ook), is het gebrek aan goede bewegwijzering naar het belangrijkste museum en monument van Bastogne, Memorial de Mardasson. Om het voor u gemakkelijk te maken, volg de borden vanuit Bastogne richting Clervaux (de N 874). Iets buiten Bastogne ziet u dan op een heuvel het enorme monument staan. Het bestaat uit enorme pilaren in de vorm van een ster, waartussen op grote plakkaten (in het Engels) een uitleg wordt gegeven over het verloop van de strijd. Nabij het monument is het belangrijkste museum gevestigd, het 'Bastogne War Museum'. Het was geruime tijd gesloten en het was onduidelijk of het ooit nog open zou gaan. Maar op 16 mei 2014 is het dan weer geopend.

De introductie tot het 'Bastogne War Museum', een M4 105mm

Het 'Bastogne War Museum' is geheel aan de moderne tijd aangepast. Dus alles is verspreid en overzichtelijk opgezet. Om de zaak te verduidelijken heeft de bezoeker een hoofdtelefoon waarin men in verschillende talen, ook Nederlands, uitleg krijgt. Om ook de jeugd inzicht te geven in het verleden van Bastogne, is er de stem van 'Emiel', die vertelt over zijn jeugd. Er zijn drie virtuele 'kamers' ingericht. De eerste is een 3D film over het Ardennen Offensief. De tweede virtuele ruimte is gesitueerd in een bosperceel waarin tussen mistflarden filmfragmenten worden vertoond. De derde ruimte is nog spectaculairder, daar deze bestaat uit een café welke beweegbaar is en als een lift verandert in de kelderruimte.

De zeer fraai gerestaureerde Kubelwagen

Rode draad is steeds het verhaal van een jeugdige 'Emiel' uit Noville die naar Bastogne is gevlucht, een Amerikaanse paratroeper en zijn Duitse gevangene en andere personages uit december 1944. De tentoongestelde zaken zijn overzichtelijk en goed geëtaleerd. Ook verschillende voertuigen zijn in de tentoonstelling opgenomen, zoals een M4 105mm Sherman tank, een 'Hetzer' pantservoertuig en een zeer fraai gerestaureerde Kubelwagen. Toch een puntje van kritiek, is de soms slordige beschrijvingen die bij foto's zijn geplaatst. Een voorbeeld daarvan is hieronder afgebeeld.

Deze paratroepers wijzen, volgens de beschrijving op een verkeersbord in Périers,...
... Het is in Caretan (te zien op het origineel, onder de hand van de linkse troeper)
Ook de datum op de beschrijving is verschillend, is het 27 juni, of 27 juli 1944?

Maar laat u niet afschrikken door de kleine slordigheden. Het museum is beslist de moeite waard, ook al is de toegangsprijs vrij fors te noemen, 12 € per volwassene. Stonden vroeger enkele tanks aan de buitenzijde van het museum, deze zijn daar verdwenen naar de tentoonstelling binnen, zoals de Hetzer, of naar andere locaties, zoals de M10 Wolverine, welke nu in de Bastogne Barracks staat (zie later op de extra pagina over Bastogne).

DE EERSTE VERDEDIGING

Eisenhower, opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten, kreeg in zijn hoofdkwartier te Versailles in de loop van zaterdag 16 december te horen van de Duitse aanval. Eisenhower realiseerde zich gelijk dat dit geen kleine lokale schermutseling was. In het noorden was de 7th Armored Division in reserve gelegen, deze werd gelijk naar St.Vith gestuurd. In het zuiden verplaatste het Combat Command B van de 10th Armored Division, onderdeel van Patton's 3rd Army zich naar Bastogne.

Bastogne was een knooppunt van wegen. Als hier de stormloop van de Duitsers vertraagd of gestopt kon worden, dan zou het succes van de Duitsers gereduceerd worden en wellicht de kansen keren ten voordele van de geallieerden. Op de 17de werden de 82nd en 101st Airborne Division naar Bastogne gestuurd. Omdat de 82nd Airborne voor lag op de 101st, werd de 82nd doorgestuurd naar het noorden, richting Werbomont om de route naar Luik veilig te stellen. Was dat achteraf verstandig? Als de 82nd rond Bastogne was gebleven, dan hadden deze meer tijd gehad om zich voor te bereiden op de komst van de Duitse troepen. De 101st kwam laat aan en had weinig tijd om zich in in te graven.

Easy Company, 501st PIR, 101st Airborne vertrekken richting Bastogne

Tijdens een radio uitzending werd melding gemaakt dat de 101st naar Bastogne onderweg was. Generaal von Lüttwitz, commandant van het 47ste Panzer Korps hoorde deze mededeling voldaan aan. De 101st Division was zeker 160 kilometer verwijderd van hun doel, terwijl Panzer Lehr's 26ste Volksgrenadiers op nog geen 40 kilometer van Bastogne waren. In de ogen van von Lüttwitz was duidelijk wie als eerste in Bastogne waren. Maar hij had buiten de gevechtsgroepen gerekend die rond Bastogne gelegerd waren, zoals Combat Command B, 10th Armored Division. Drie onderdelen die wegversperringen oprichtten ten noordoosten en ten oosten van Bastogne. Eén team, Team Desobry, ging naar Noville in opdracht van Colonel Roberts. Team O'Hara ging oostwaarts naar Wardin en Team Cherry zat daar tussen richting Longvilly. Elk team droeg de naam van hun commandant. Lt-Colonel Henry Cherry plaatste een versperring een kilometer ten westen van Longvilly nabij de handgemaakte grot langs de kant van de weg (N 874) ter ere van Sint Michael. Verder naar het oosten trachtte Task Force Rose en Harper de Duitsers te stoppen, maar ze moesten terug vallen naar Longvilly. De wegen raakten verstopt met Amerikaanse voertuigen.

De grot ten westen van Longvilly (N 874) ter ere van Sint Michael

Maandagmiddag, 18 december, bleek dat de Task Force Rose en Harper uitgeschakeld waren door 2 Panzer Division, en deze eenheid zwenkte nu af richting Noville. De Duitsers waren nog maar 23 kilometer van Bastogne verwijderd. Maar de wegen waren volgepakt met voertuigen en Major-General Fritz Bayerlein, commandant van Panzer Lehr, besloot een weg te nemen vanaf Nieder-Wampach en Longvilly en Mageret rechts te laten liggen. Hopeloos liep hij vast in de smalle boeren paden en was toch gedwongen richting Mageret te gaan, waar hij na middernacht arriveerde. Daar hoorde hij van een konvooi Amerikaanse voertuigen nabij Longvilly en hij besloot deze van achteren aan te vallen. En nu kwam een cruciale fout aan het licht, de Duitsers verspeelden kostbare uren aan het uitschakelen van Team Cherry.

Deze tankkoepel staat in Champs waar de 506th PIR, 101st Airborne arriveerde

Vanwege dat de 101st Airborne Division zo'n grote rol speelde in de TV serie 'Band of Brothers', blijkt er veel vraag naar de positie van deze eenheid, en met name de Easy Company van de 506th PIR. Om de 'zoeker' hier en daar tegemoet te komen, is daar dan ook iets meer aandacht voor. In de nacht van 18 op 19 december, en later gedurende deze dag, arriveerde de 101st Airborne Division nabij Bastogne. De 506th PIR klom uit de trucks nabij Champs, enkele kilometers ten westen van Bastogne. Ter herinnering aan de gevechten om en rond Champs is hier een bord te vinden met uitleg nabij het kruispunt richting Mande St.Étienne, waar ook een Sherman tankkoepel is geplaatst.

Major-General Fritz Bayerlein, commandant Panzer Lehr Division

Ondertussen had Combat Command B opdracht gekregen zich terug te trekken naar Bastogne, maar door de puinhoop op de weg zou dit pas gedaan worden in het ochtendlicht. Maar het zou niet ver komen. Dinsdagmiddag, rond de klok van 14.00 uur opende het Panzer Lehr het vuur op Team Cherry. Door een toeval was ook 2 Panzer Division in deze strijd betrokken. Generaal von Lauchert ergerde zich aan het beschieten op zijn eenheid door Team Cherry en deze besloot een eenheid terug te sturen naar Longvilly. Tevens had een getergde von Lüttwitz de 26 Volksgrenadiers ingezet. Het was hel op aarde nabij Longvilly, de terug trekkende manschappen van de Task Force lieten hun voertuigen in de steek, te moe om terug te vechten. Team Cherry verdedigde zich zo dapper mogelijk, maar na anderhalf uur was het gebeurd. Nabij de grot van Sint Michael waren bijna 200 Amerikaanse voertuigen vernietigd en lagen her en der gedode Amerikaanse soldaten. Maar de Duitsers hadden een dure prijs betaald, het oponthoud kostte hen waarschijnlijk Bastogne. Want het gaf de 101st Airborne Division net die extra tijd om Bastogne binnen te trekken.

Paratroepers van de 101st Airborne Division onderweg naar hun posities
om de Duitsers uit Bastogne te houden.

Vervolg de weg richting Longvilly en koers aan op Wiltz in Luxemburg. Wiltz is een beetje waanzinnig. Het vinden van het vaak (ten onrechte) geroemde museum aldaar, in het kasteel, is klein en meestal gesloten (het vvv aldaar vertelde mij dat het pas in juli en augustus open was). Het kasteel is te vinden in de bovenstad van Wiltz. Rij nog even door naar boven (vanuit de richting Bastogne), let op; aan de linkerzijde verschijnt in de bocht een groot parkeerterrein met een fantastische origineel gehouden (zeg maar; verwaarloosde) M4 Sherman tank.

De Sherman tank in Wiltz

U kunt nu nog doorrijden naar Diekirch om daar het Musée National d’Histoire Militaire. Dit museum staat voor een groot gedeelte in het teken van het Ardennen Offensief. Even voor Diekirch ligt Ettelbruck. Hier is het General Patton Memorial Museum en een klein park ter nagedachtenis aan deze generaal.

Ettelbruck en Diekirch

Een geweldig museum dat vooral nadruk legt op de latere fase van het Ardennen Offensief, is gelegen in Diekirch, Luxemburg. Vanuit Bastogne, België, richting Wiltz, de N15 naar Ettelbruck op en volg de borden naar Diekirch. Als men door Ettelbruck rijdt, maak dan even een korte stop bij het kleine parkje gewijd aan generaal George Patton. Het is gelegen direct na het station aan de linkerzijde van de weg, vlak voor het viaduct. Het is opgericht ter herinnering dat de troepen van Patton Ettelbruck bevrijdden op 27 december 1944 tijdens het tegen offensief na het Ardennen Offensief.

Het Herdenkingspark voor Patton in Ettelbruck

Er is in de binnenstad van Ettelbruck, een paar straten voor men het station bereikt, een museum aan Patton gewijd, maar dat is pas dagelijks geopend vanaf 1 juli tot 15 september (van 10-12 uur en van 13-17 uur), tussen 16 september en 30 juni alleen op zondags van 14.00 tot 17.00 uur. Hier zijn veel foto's en documenten te vinden, maar ook uniformen en wapens, en onderdelen daarvan gevonden in de omgeving na de Slag om de Ardennen.

Musée National d'Histoire Militaire

De poortwachter van het Musée National d'Histoire Militaire, Diekirch

Nabij de kerk van Diekirch is het goed parkeren. Loop links de kerk om en na een honderd meter is daar in een soort van uitrit de ingang van het museum. Het is eenvoudig aangegeven, maar het kan niet missen, als eerste staat daar een M4A1 Sherman tank met 76mm kanon. Hij is goed onderhouden en is in het bezit van zijn .50 machinegeweer. Loop door en sla de bocht om naar rechts, en daar in de nieuwe gebouwen wordt u allervriendelijkst geholpen en voor slechts 5 € bezoekt u een museum dat overvol is, maar ook ontzettend boeiend. De verzameling garagemateriaal dat het Amerikaanse leger gebruikte is van een enorme hoeveelheid.

Het geweldige diorama die de oversteek van de Sauer uitbeeld

Enkele goed geslaagde diorama's vullen sommige ruimtes. Vooral de aandacht voor de nachtelijke oversteek van de Sauer vanuit Diekirch op 18 januari 1945, door eenheden van de 5th Infantry Division is een opvallend diorama. In dezelfde ruimte aandacht voor de oversteek van het 4th Medical Battalion op 21 januari om in Eppeldorf medische voorraden te halen.

Het 4th Medical Battalion onderweg, rechts een overgave pamflet voor Duitsers

Het tweede deel van het museum bestaat uit het ontstaan van het Luxemburgse leger en hoe het zich tot een modern leger ontwikkelde. Er is aandacht voor het Luxemburgse leger dat zij aan zij met de geallieerde legers vocht, in de Eerste- en Tweede Wereldoorlog en Korea, en niet te vergeten hun inzet bij de VN missies.

De openingstijden zijn als volgt:
1 januari tot 31 maart; dagelijks van 14-18 uur
1 april tot 1 november; dagelijks van 10-18 uur
2 november tot 31 december; dagelijks 14-18 uur
(17.15 uur laatste kaartverkoop)

De herdenkingsplaquette aan de kerk van Diekirch

Vervolg uw weg terug naar Bastogne via de N 15 (richting Heiderscheid). Na de grens met België gaat de N 15 over in de N 84. Enkele kilometers voor Bastogne ligt aan de linkerzijde Marvie, een stadje waar zwaar om gevochten is en wat wellicht het breekpunt om de slag om Bastogne was.

Voor het beleg van Bastogne,
klik hieronder,...

GA TERUG