Onderstaande tour neemt u mee langs een interessante route. We starten in Bastogne nabij het Historical Center Mémorial du Mardasson. Komende vanuit Bastogne rijdt men eerst naar het Historical Center (mocht u dit nog niet bezocht hebben). Vanaf de parkeerplaats is het links terug naar Bastogne, rechts richting Bizory.

U gaat rechtsaf vanaf de parkeerplaats. Via een smalle weg rijden we eerst noordwaarts richting Bizory en Foy. Vervolgens gaan via Noville naar La Roche-en-Ardenne om via allerlei dorpjes uiteindelijk aan te komen in Vielsalm. Soms zijn in deze plaatsen geen sporen (meer) te vinden van de strijd die hier bijna 60 jaar geleden woede. Maar probeer niet te vergeten hoeveel bloed hier verspild is terwijl u geniet van een prachtige omgeving.

Neem de weg richting Bizory. Hier gaat u linksaf richting Foy maar ga eerst direct daarop rechtsaf (volg de borden) naar ‘The Peace Woods’ (Bois de la Paix). Dit bos werd aangelegd in 1994, bij de 50 jarige herdenking van het Ardennen Offensief. Iedere veteraan die terugkeert naar Bastogne krijgt een boompje met zijn naam eraan verbonden. Vanuit de lucht is te zien dat de bomen hier in de vorm van het embleem van UNICEF zijn geplant.

Vervolg de route, keer vanaf het Bois de la Paix terug naar de weg die naar Foy leidt. Een kilometer verder verschijnt aan uw linkerhand het monument voor het 506th PIR, Easy Company van de 101st Airborne Division. Deze eenheid, wereldberoemd gemaakt door de TV-serie 'Band of Brothers', vocht in deze omgeving. Het is jammer dat alleen zij genoemd worden op het monument, want er vochten zoveel meer onderdelen, dan alleen Easy, van 506th in dit gebied. Het monument is er mede gekomen door Tom Hanks, Home Box Office (de tv zender-producent) en de Jeep Corporation uit Detroit.

Nadat Bastogne ontzet was op 26 december maar nog lang niet veilig, werden er al plannen gemaakt om uit te breken naar het noorden. Op 3 januari 1945 zat de 101st Airborne Division ten zuiden en oosten van Foy, enkele kilometers ten noorden van Bastogne. Foy was omcirkeld in een U vorm waarvan op 3 januari de rechterflank was ingenomen en tot 9 januari werden de bossen, Le Bois Jacques, rond Foy verder gezuiverd en de linkerflank ingenomen. Op 13 januari zou het 2nd Battalion van het 506the PIR, Easy Company vanuit het zuiden een rechtstreekse aanval ondernemen op Foy. Foy was niet het eigenlijke doel, dat was Noville. De frustratie van weken in de verdediging uitte zich in de vastberaden aanval op Foy.

Ondanks een stroeve aanloop door een voorzichtige officier werd Foy vlot ingenomen. De Duitsers vochten hard terug maar moesten terug trekken naar Noville. De volgende ochtend plaatsten de Duitsers een tegenaanval en verdreven de paratroopers weer uit Foy, voor de zesde maal ging Foy over in andere handen. Maar om 09.30 uur diezelfde morgen, met hulp van artillerie, wisten de 101st paratroopers Foy weer terug te pakken. Om 12.00 uur maakten de troepen zich gereed om door te stoten naar Noville. Het terrein was zwaar van de sneeuw en kou en de soldaten kwamen die dag niet verder dan Cobru. Een patrouille wist die nacht even in Noville te komen maar trok terug.

Bij het kruispunt van Foy met de N30 kunt u oversteken richting Recogne (of komende vanuit Bastogne, linksaf). Hier bevind zich een Duitse begraafplaats met 6807 graven. Lees de stenen en zie hoeveel jonge slachtoffers hier liggen.

Net als de Bastogne, heeft Noville het zwaar te verduren gehad tijdens het Ardennen Offensief. De eerste dagen van het offensief probeerden de Duitsers via deze route (Houffalize-Bastogne) een doorbraak te maken. Dankzij de inzet van Team Desobry van de 10th Armored Division en paratroopers van de 101ste Airborne Divison werd de opmars enkele dagen vertraagd. Aan beide kanten vielen vele slachtoffers. Tijdens het terugtrekken op Bastogne, op 20 december, kwam het konvooi van voertuigen vast te zitten bij Foy waar de Duitsers de Amerikanen opwachtten. Maar een groot aantal wist toch, vaak door eigen initiatief, door te breken naar Bastogne. Tijdens het terugtrekken werd de kerktoren van Noville opgeblazen door de Amerikanen, waardoor een uitkijkpost voor de Duitsers werd ontnomen.

In de vroege morgen van de 15de januari 1945 zouden de Amerikanen terug keren in Noville. Er was tankondersteuning aanwezig plus de nodige artillerie. In de hoop optimaal gebruik te kunnen maken van deze wapens rende een sergeant naar een tank om hen de weg te wijzen. Terwijl hij naar de commandant riep, die in zijn toren stond, realiseerde hij zich plots dat het een Duitse tank was! De tank zette de achtervolging in op de vluchtende sergeant en zijn metgezel, een luitenant. Ze wisten te ontkomen. De Duitse Tiger schoot enkele granaten in al reeds eerder uitgeschakelde Sherman tanks en vertrok. Even later werd de Tiger door een P-47 Thunderbolt uitgeschakeld. Op 16 januari 1945 was Noville eindelijk weer stevig in Amerikaanse handen.

Bij het Mémorial du Mardasson sprak ik een Duitse veteraan. Hij vertelde me dat hij bij Noville zijn beste kameraad had verloren en dat hij hem bezocht had op het Duitse kerkhof van Recogne. Ik vroeg hoe oud hij ten tijde geweest was. Hij was in november 1944, 18 jaar geworden en een maand later moest hij de zwaarste ontberingen uit zijn jonge leven doorstaan. Hij liet zijn rechterhand zien. Een rafelig litteken liep van tussen zijn vingers naar zijn pols. Hij was bij Noville geraakt door Amerikaans vuur en was afgevoerd. Gelukkig voor hem was de oorlog daarmee beëindigd ,... dacht hij. Maar nu hij ouder werd kwamen de verschrikkelijke beelden dagelijks terug. Een oorlog van één maand, duurde bij deze man al 60 jaar. Een gesprekje met een oudstrijder, van welke kant het ook is, Duitser, Amerikaan of Brit,... het brengt opeens de oorlog dichter bij. Het doordringt je ziel. Natte ogen van een soldaat die gestuurd werd door figuren die het beste met 'hun' volk voor hebben. Dat deze 'leiders' eens goed zouden luisteren naar veteranen,... of het allemaal de offers wel waard is.

Na Noville is het kleine 10 kilometer noordwaarts over de N30 naar Houffalize. Kort na het binnenrijden van de stad, ziet u tijdens de afdaling aan de linkerzijde een Duitse PzKpfw V Panther, Ausf G staan. Minus een enkel onderdeel ziet deze tank er wonderbaarlijk goed uit. Er zijn enkele binnenwielen verplaatst naar de buitenzijde om voor het gezicht toch een compleet rups-loop gebeuren te tonen. Deze behoorde Panther toe aan het 16e Panzer Regiment van de 116e Panzer Division onder leiding van Kolonel Gerhard Tebbe. De eenheid werd vernietigd in de zogenaamde 'Pocket van Verdenne' (ten zuiden van Hotton). Vervolg u route verder de stad in en ga linksaf richting La Roche-en-Ardenne over de N860.

Na 8 kilometer de rivier de Ourthe gevolgd te hebben verschijnt aan de linkerzijde een brug, ga deze over. Direct aan de overzijde ziet een steile rots waaraan drie borden zijn bevestigd. Dit is het punt, Rensiwez genaamd, waarop de aansluiting gemaakt werd tussen de Amerikaanse 2nd Armored Division en de 84th Infantry Division, van de First Army, met de 11th Armored Division van Patton's Third Army op 16 januari 1945. Hiermee werd de 'uitstulping' (the Bulge) afgeknepen van de doorstoot naar het westen door de Duitsers.

Keer terug over de brug en vervolg uw route naar het westen. Na ongeveer 10 kilometer neemt u rechtsaf de afslag richting Wibrin. Aan de achterzijde van de kerk van dit dorp vindt u een apart relikwie uit de oorlog.

Hier staat een halve M4 Sherman tank. De achtergrond van de tank is voor mij in nevelen gehuld. De loop van het kanon is duidelijk door een granaat opgeblazen. Toch lijkt de Sherman uitgeschakeld te zijn door granaatinslagen aan de voorzijde. Is de tank verlaten door de bemanning (die zelf het kanon hebben opgeblazen?), waarna Duitsers voor de zekerheid er enkele granaten in hebben gejaagd? Wat wel met zekerheid is vastgesteld is dat, onder leiding van de plaatselijke pastoor, de bevolking in 1950 de tank uit handen van de sloper heeft gered. De laatste was al druk doende met snijbranders de tank te reduceren.

Doordat de tank nu voor de helft ontmantelt is, is het mogelijk om een Sherman tank van binnen te bekijken en zich te verbazen over de dunne wand van de toren die weinig bescherming bood tegen Duitse granaten.

Vervolg de weg richting Nadrin/Berismenil om uw tocht over de N860 weer op te nemen naar La Roche-en-Ardenne.