Ten noorden van de Bebelplatz loopt de bekendste laan van Berlijn, Unter den Linden. Vanaf de Bepelplatz steekt u nu over. U passeert in de middenberm het ruiterstandbeeld van Frederik de Grote, dat in 1851 door Christian Daniel Rauch gemaakt was. Het beeld was in de laatste oorlog naar Postdam verplaatst, maar kwam in 1980 weer terug naar Berlijn. Het grote gebouw direct tegenover de Bebelplatz is de Humboldt universiteit waar 22.000 studenten gebruik van maken. Aan de linkerzijde is de Staatsbibliotheek gehuisvest. Als u door de poort naar binnenloopt valt direct de door een wingerd begroeide binnenplaatsgevel op.

Achter deze gevel worden 6 miljoen boeken bewaard. Als u de muren hier goed bestudeerd ziet u veel schade nog van de oorlog. Veel kogelgaten van lichtkaliber zijn blijven zitten, terwijl grote schade zo goed mogelijk is gerestaureerd.

Vervolg uw route naar het oosten, Unter den Linden op. Na de Humboldt universiteit komt u voorbij een kleine op een Grieks gelijkende tempel. Dit is de Neue Wache. Het was in 1818 gebouwd door Karl Friedrich Schinkel voor koning Friedrich Wilhelm III. Vanaf 1931 werd het ingericht als gedenkplaats voor de gevallen in de Eerste Wereldoorlog. Zwaar beschadigd in de oorlog die daar op volgde, werd het gerestaureerd en als monument gebruikt door de DDR tegen het fascisme en militarisme.

Tussen 1957 en 1989 wisselde hier ieder uur de wacht. Na de val van de Muur, werd het in 1993 helemaal gerenoveerd en werd er een standbeeld in geplaatst van Käthe Kollwitz. Het is een vergrote uitvoering van de pieta, ‘treurende moeder met dode zoon’.

Vervolg u route oostwaarts. Het volgende gebouw aan u linkerzijde is het Deutsches Historisch Museum dat gehuisvest in een voormalig wapenarsenaal. Foto’s uit de oorlog laten zien dat het gebouw redelijk de strijd heeft overleefd. Maar het is vooral de opvallende flets roze kleur van de gevels die de aandacht trekt. Steek de brug over en u komt in de Karl Liebknecht Strasse terecht. Steek de weg over naar een opvallend rechthoekig gebouw met gekleurd glas.

Getooid met de letters ‘ZWEIFEL’ was het een markant punt. Dit was het voormalige prestige ‘paleis’ van Erich Honecker, laatste leider van de DDR. Het werd in begin jaren zeventig gebouwd als parlementsgebouw en als het ontmoetingscentrum voor de Oost-Berlijners. Als Palast der Republik herbergde het een congreszaal, cafés, restaurants en een bowlingbaan. Tevens had Honecker hier zijn kantoor. Het was op dit punt dat de bewoners van Oost-Berlijn in 1989 in grote getale kwamen demonstreren voor betere omstandigheden, waarop korte tijd later de Muur viel. Was het Palast der Republik het paradepaardje van Oost-Duitse arcitectuur, na de val van de Muur verviel het snel tot een wanstaltig blok glas. Tijdens de sloop werd asbest ontdekt en werd, na het verwijderen ervan, gestopt met verdere sloop. Onzeker wat men nu met het omhulsel verder aan moest heeft het een kunstenaar de inspiratie gegeven het gebouw ‘ZWEIFEL’ te noemen.

In augustus 2006 kreeg ik bericht van bezoekster Hannie Neven dat het Palast bijna totaal gesloopt was. Het markante glas en veel staalconstructie was al verdwenen. Toch blijft het onzeker wat er op deze plek gaat ontstaan. Ondanks dat de communistische denkbeelden altijd ter discussie hebben gestaan (en zullen blijven staan), is het toch jammer dat er weer een stuk recente geschiedenis, en waarschuwing, verloren gaat.

Bovenstaande foto ontving ik van Monique Könning in oktober 2007. Na het laatste bericht wat ik mocht ontvangen aangaande de sloop (augustus 2006 van Hannie Neven) blijkt dat de sloop erg traag verloopt.

In oktober 2008 kreeg ik een nieuwe update van Hans Peekel. Hij wist te melden dat van de Palast der Republik nu alleen nog de trappenhuizen staan. Ter illustratie stuurde hij mij enige foto's waarvan ik dankbaar gebruik maak (zie hier boven).

Op 24 januari, 2009 verscheen dan het bericht in de krant dat de Palast geheel gesloopt was. De kosten voor de sloop waren 120 miljoen euro! Voor 4 miljoen werd 25.000 ton staal verkocht aan Volkswagen (grootste deel) die er motoren van maakte, en een deel ging naar Dubai voor de bouw van de hoogste toren daar.

Het is een plein met geschiedenis dat vóór het Palast ligt. Dit is het Schloßplatz, in de DDR tijd Marx-Engels-Platz genoemd en als paradegrond gebruikt. Hier is nu een archeologische vindplaats die de funderingen en kelders laten zien van het Berliner Schloß.

Het Berliner Schloß was eeuwenlang de zetel van de Pruisische Hohenzollers en de Duitse keizers. De basis voor het paleis werd al gelegd in 1443, maar groeide uit tot een enorm gebouw. Vanaf het balkon riep, in november 1918, Karl Liebknecht de Duits Socialistische Republiek uit. Ondanks de bombardementen op Berlijn tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam het paleis redelijk uit de strijd. Tot 3 februari 1945, toen het gebouw getroffen werd door brandbommen en nagenoeg uitbrandde. Toch was een gedeelte te herstellen en werd al zodanig na de oorlog nog gebruikt als museum. Maar het Berliner Schloß was een doorn in het oog van de communistische regering als ouderwets beeld van hoop voor de Berlijnse bevolking. Eind 1950 gaf Walter Ulbricht, secretaris van de Socalistische Eenheidspartij, opdracht het gebouw te slopen. U kunt zich wellicht het verdriet en woede voorstellen van de burgerbevolking om deze daad van cultuurvernietiging. Het rijke hart van Berlijn met de Berliner Dom en het Altes Museum als belenende gebouwen, en het Berliner Schloß als kroonjuweel weggerukt, werd het een kale tochtige plek. Ook de bouw van het Palast der Republik met haar moderne architectuur kon de schande van het vernietigen van het paleis niet doen vergeten.

Tegenwoordig bestaan er plannen om het Berliner Schloß weer in oude glorie op te bouwen. Er wordt hard gewerkt om de financiën rond te krijgen. Berlijn kennende, heb ik het vertrouwen dat het ze gaat lukken. Tot die tijd zullen de toeristen het moeten doen met de blootgelegde oude funderingen van het Berliner Schloß.

Een ander gebouw dat deze omgeving domineert is de Berliner Dom. Het is gesitueerd aan de overkant van de Karl Liebknecht Strasse (noordkant). De dom is mooi gerestaureerd, al zijn de bovenste torentjes op de koepels vervallen tijdens de herbouw.

De Berliner Dom kijkt uit over de Lustgarden. De Lustgarden (Lusthof) werd ooit door Koning Friedrich Wilhelm I als exercitieterrein gebruikt. Aan de noordzijde van deze Lusthof ligt een neoclassicistisch gebouw, het Alte Mueseum. Door haar breedte lijkt het laag, maar het is een enorm gebouw. Ook dit is, net als de Neue Wache, ontworpen door Schinkel en herbergd Griekse en Romeinse oudheidkundige stukken. Zelfs op grote afstand, zie de foto onder, is nog duidelijk de zware schade te zien die het opliep in de Tweede Wereldoorlog.

Het is de eerst van verschillende musea die achter dit gebouw liggen en bekend staat als het Museum Eiland. Restauraties zijn nog in volle gang, maar trek er straks maar een volle dag voor uit om al die musea te bezoeken.

Brengt u verder geen bezoek aan het Alte Museum, loop dan nog even rechtsom het gebouw naar het Alte Nationalgalerie. Het opvallende gebouw, in Corinthische stijl, dat schilderkunst bevat uit de 18de en 19de eeuw ligt achter een galerij van zwaar beschadigde pilaren. Hier worden de littekens van de oorlog tot in de eeuwigheid gedragen als waarschuwing tegen totale culturele vernietiging.

Bezoekster aan Berlijn in 2007, Monique Könning, wist mij te melden dat de zwaar beschadigde pilaren één voor één vervangen worden,... 'Littekens tot in de eeuwigheid' bleek wel een erg voorbarige opmerking van mij.

Tot zover een wandeltocht door het hart van Berlijn. In normaal tempo zult u ongeveer 3 á 4 uur nodig hebben exclusief bezoeken aan musea. Berlijn is een rijke stad van historie en het is maar een druppel die door mij behandeld is. Ik hoop in de toekomst meer te kunnen toevoegen.

Klik op onderstaande om naar de index gebracht te worden.

---