De oudste Mitchell in Nederland is te vinden in het Oorlogs en Verzetsmuseum te Overloon. Deze machine, een B-25D-20-NA, 41-30792, werd op 23 april, 1944 afgeleverd aan de RAF om dienst te gaan doen bij het 320 (Dutch) Squadron op Dunsfold. Met de registratie FR193 en de code 'NO-L' werd het toestel eerst gebruikt om bemanningen te trainen. Een jaar later, op 25 april, 1945 moest het toestel een noodlanding maken waarna het bij het 151 RU belande. Na een periode bij het 12 MU, ging FR193 in opslag op RAF Kirkbridge. Hiervandaan kwam de B-25 naar het Marine Vliegkamp Valkenburg om dienst te gaan doen bij de Marine Luchtvaartdienst als 'A-17'. Op 15 mei, 1950 kreeg het de registratie 'M-6' en op 15 december van hetzelfde jaar kreeg het de registratie 'B-6', met de rompcode '2-6'. Officieel werd het toestel uitgefaseerd op 8 juli, 1954.

Op de vliegbasis Deelen werd het vervolgens bij de technische school gebruikt als instructie frame. Eind jaren vijftig werd een verzoek ingewilligd van het Oorlogs en Verzetsmuseum, dat op zoek was naar representatieve toestellen, om de Mitchell over te doen naar het museum in Overloon. In 1959 werd het toestel, nog steeds met de code '2-6', haar laatste code, afgeleverd op haar nieuwe en laatste adres.

Overloon besloot het toestel tentoon te stellen in haar oorlogsuitvoering. Een 'expert' adviseerde dat het toestel uitgevoerd diende te worden met grote oranje driehoeken in plaats van de RAF rozetten. Tot 1977 bleef deze verkeerde markering (die alleen gevoerd werd tussen 1 oktober 1939 en mei 1940) op de Mitchell zitten. Pas toen een oppervlakkige restauratie werd gedaan, uitgevoerd door marine luchtvaartpersoneel, werd de juiste markering aangebracht zoals ze die voerde in de Tweede Wereldoorlog.

In haar originele RAF kleuren, rozetten en 'NO-L' code werd de B-25D teruggeplaatst in het museum park na vijf weken restauratie. Heden ten dage staat de Mitchell onder dak en is verzekerd van een beschermde toekomst.

Het is dan niet een complete Mitchell, maar ik wil haar toch even vermelden. Op 20 juni 1944 werd FR151 getroffen door Flak terwijl ze over Frankrijk vloog. De Mitchell storte neer nabij Moyenville. Een richtingroer van dit onfortuinlijke toestel hing jaren in het squadrongebouw VSQ 320 op het Marine Vliegkamp Valkenburg. Nadat het MVK Valkenburg gesloten werd, is het richtingroer (stuurboordzijde) in opslag gegaan van het Militair Luchtvaart Museum (MLM) te Soesterberg.

(Met dank aan Peter Kaathoven, hoofdredacteur Take-Off GRAS)

Sinds eind 2014 is het richtingroer te bezichtigen in het Nationaal Militair Museum.

Een andere incomplete Mitchell, de FR199, hoort wel in het rijtje 'bewaarde B-25's' thuis. Hiervan zijn de cockpitsectie en het staartstuk in het Aviodrome te lelystad nog te vinden. De cockpit is te bewonderden, maar het staartsuk is in opslag in de T2 hangaar. Het MLM te Soesterberg heeft in haar bezit de bakboord motorgondel inclusief het landinggestel (opslag Kamp van Zeist, gebouw 17).

Net als Mitchell FR193 van Overloon betreft het hier een B-25D. De 42-87261 werd met de registratie FR199 geleverd aan RAF 320 (Dutch) Squadron waar het, net als de FR193, opereerde vanaf Dunsfold met de code 'NO-N' en als 'NO-M'. Na de oorlog werd het toestel ondergebracht bij de Marine Luchtvaartdienst op het Marine Vliegkamp Valkenburg. Hier vloog het respectievelijk als 'A-22' met de rompcode '1-22', 'M-9' (13-9) en 'B-9' (2-9) voor het toestel op 8 juli, 1954 werd uitgefaseerd.

De B-25D ging vervolgens naar de Technische Universiteit te Delft. Hier werd de cockpitsectie gebruikt als vluchtsimulator. In 1981 kwam de cockpit naar het Aviodome, bij Schiphol. Hier werd het in een diorama geplaats. Na de verhuizing van museum naar het Nationaal Luchtvaart-Themapark Aviodrome nabij Lelystad werd het eerst in opslag geplaatst voor het in 2005 wederom in een diorama werd opgesteld.

Jelle Hieminga wist mij in 2006 te melden dat een complete buitenvleugel en een neuspoot met wiel van een Mitchell van de HTS Haarlem in 1997, mede dankzij zijn bemiddeling, naar de DBAF verhuisden. Tijdens een bezoek aan het Museum Bevrijdende Vleugels in Best, vond ik deze onderdelen daar terug en blijken nu te bezichtigen voor het publiek. Van welke B-25 deze afkomstig zijn is mij onbekend, maar zouden het onderdelen van bovengenoemde 42-87261 kunnen zijn?

Mitchell B-25J-NC, 44-31258 werd in september, 1945 in dienst genomen door de Nederlandse Luchtmacht om ingezet te worden in Nederlands Indië.

In eerste instantie voerde het de registratie N5-264 bij het 18 Squadron, maar dit veranderde later in M-464. Vervolgens kwam het toestel in handen van de nieuwe luchtmacht van Indonesische, de AURI (Angkatan Udara Republik Indonesia). Bij het 1ste Squadron vloog het ook met de registratie M-464. De laatste vlucht schijnt gemaakt te zijn met deze B-25 in 1965.

Tijdens een bezoek van Prins Bernhard in 1970 aan Indonesië wist deze een B-25 los te krijgen voor het Militaire Luchtvaart Museum (MLM) te Soesterberg. Op de luchtmachtbasis Hussein Sastranegara stonden vijf Mitchell's te wachten om gesloopt te worden. M-464 werd uitgekozen om naar Nederland verscheept te worden.

Op 12 mei 1971 kwamen negen grote kisten in de haven van Rotterdam aan die dezelfde nacht nog naar Soesterberg gingen voor de herbouw. Op 23 oktober, 1971, werd de B-25 officieel overgedragen aan het MLM.

Sinds december 2014 kan M-464 bekeken worden in het Nationaal Militaire Museum op de voormalige vliegbasis Soesterberg. Hier hangt ze aan het plafond te glimmen.

In volgorde van registratie zou dit toestel vóór de Mitchell van het MLM behoren te worden genoemd. Maar omdat dit de enige luchtwaardige Mitchell op Nederlandse bodem is, is dit een waardige afsluiter van deze pagina.

Als 44-29507 deed deze B-25J dienst bij USAAF Admistrative Units van 1944 tot 1958, als transporteur en voor ondersteunende taken. Op 27 juli, 1959 kreeg het de civiele registratie N3698G. In civiele dienst, kwam het toestel in handen van onder andere, een tropisch vissen bedrijf en een parachutesprong vereniging. Naar het schijnt waren niet alle 'operaties' legaal die uitgevoerd werden met deze voormalige bommenwerper. Als het aluminium eens kon praten! Heden ten dage draagt de B-25 de Amerikaanse registratie N320SQ, verwijzend, als eerbetoon, naar het 320 Squadron. Op 6 juni, 1989 werd de Mitchell aangeschaft door de Amho Corp. Vanaf mei, 1990 opereert het toestel bij de Duke of Brabant Air Force. Enige tijd geleden is de registratie PH-XXV verkregen, binnen enkele jaren zal dit haar officiele registratie worden.

Was het eerst gestationeerd op Eindhoven, vanaf november 2004 is de bommenwerper verhuisd naar Gilze Rijen alwaar het een beter onderkomen zou hebben. Laten we hopen dat het in handen kan blijven van de liefhebbers van het eerste uur en dat het niet, net als met Spitfire MK732, verloren gaat en alleen nog toegankelijk wordt voor een klein select gezelschap.