Een nieuwe start
Met de ervaringen opgedaan gedurende de
oorlog, werd het duidelijk dat de vooroorlogse luchtmacht van
Nederland ingrijpend ging veranderen. In enkele jaren tijd waren de
vliegtuigen ontzettend veranderd. Niet alleen krachtigere
schroefjagers, ook de eerste straalmotoren voorspelden een dynamieke
toekomst. In 1944 begon de Nederlandse regering in Londen plannen te
maken voor die nieuwe toekomst. Zodra het zuiden van Nederland
bevrijdt was, werd er een rekruteringsstation geopend in Eindhoven.
Dit was hard nodig, de piloten die op dat moment in dienst waren
konden nooit een serieuze luchtmacht bevolken. In de tijden van
grote veranderingen, trok ook de spanning van de luchtmacht veel
rekruten. Opleidingen werden gedaan in Engeland en Amerika.
Zo’n Spitfire piloot (PO J. Caulkett) spreekt tot de
verbeelding, wie wil dit niet?
In de zomer van 1946 kwamen
de eerste Spitfires naar Nederland. De Spitfire sprak tot de
verbeelding, een mooie kist, met een heftige naam. Tijdens de oorlog
had menig Nederlander deze legendarische machine al eens door het
zwerk zien schieten, soms letterlijk. Na de oorlog was de Spitfire
ruim voorhanden. Nederland besloot er 58 aan te schaffen. Twintig
gingen direct naar Nederlands Indië en 35 kwamen naar Nederland.
Drie stuks waren een tweezitter om piloten in te trainen.
Officieel vloog de laatste Spitfire in Nederlandse dienst tot
september 1953. Vanaf Texel werd daarna nog enige tijd de Spitfire
gebruikt als doelsleper door Schreiner Aero Contractors . Na drie ongelukken was het in 1957 echt
afgelopen met de operationele Spitfire in Nederland.
TF IX, BS147 als PH-NFN in dienst als doelsleper bij Schreiner
De Spitfire
in Nederlands Indië
De 20 Spitfires die in Nederlands Indië
aankwamen werden vanuit 40 kratten opgebouwd. De eerste Spitfire,
NH238, vloog op 24 oktober 1947. Op 31 oktober vloog de tweede
Spitfire, de nu nog steeds luchwaardige MH434. Tijdens de opbouw
bleek er een tekort aan onderdelen en vanuit Europa kwam ook geen
aanvulling. Vanuit Medan ging een groepje luchtmacht personeel naar
Celebes waar een RAF dump was,… inclusief Spitfires. Hoe die
Spitfires daar gekomen waren, is een raadsel. De Spitfires waren de
jungle in getaxied, waarop het landingsgestel was ingetrokken. Toch
wisten de Nederlandse techneuten veel bruikbare onderdelen te
bergen, waardoor haar eigen Spitfires operationeel bleven.
Spitfire Mk IX, MK297 op Kalidjati
Vijftien maanden na
aankomst had 322 Squadron twaalf Spitfires operationeel vanaf
Semarang. Na eindeloos oefenen en vooral zweten en balen in de
tropen, kwamen op 19 december 1948 twee Spitfires, de H-63 (MH725)
en de H-104 (MK923), in actie. Er werd een missie gevlogen naar het
vliegveld nabij Delanggoe. Deze werd beschoten en gebombardeerd. Het
doel, een radiozender, werd vernietigd. De operationele vluchten
hielden aan tot half augustus 1949. In september vlogen de Spitfires
via Kalidjati naar Andir om terug te keren naar Nederland. Twee
gecrashte Spits bleven achter in Semarang. Omdat de oorspronkelijke
kratten niet meer voorhanden waren, moesten er eerst nieuwe
geconstrueerd worden, die pas halverwege 1950 gereed waren.
Terug in Rotterdam sloeg de corrosie snel toe in de lekke
kratten. De Nederlandse Luchtmacht had de Spitfires niet meer nodig
omdat de Gloster Meteor haar opwachting maakte. Maar er was een
klant voor de oude Spitfires.
Naar België
In april 1952 werd
een contract getekend met België waarbij de 18 Spitfires uit
Rotterdam naar hen over zouden gaan. Bij Fokker werden de toestellen
geheel ge-‘stripped’ waarbij aan het licht kwam dat drie Spitfires
te verrot waren om nog gered te kunnen worden. De andere 15
Spitfires, nu met de benaming B-1 tot en met B-15, moesten geheel
gereviseerd worden. De drie afgeschreven Spits werden
gekannibaliseerd om de anderen weer op te bouwen.
Spitfires voor België bij Fokker
Fokker spoot de
Spitfires in Belgische kleuren met de codes SM-29 tot en met SM-43.
Testpiloten van Fokker vlogen vanaf Schiphol de machines, om ze op
gebreken te testen. Als alles naar behoren werkte werden de
Spitfires overgedragen aan Belgische piloten die ze daarop naar
België overbrachten. De eerste Nederlands/Belgische Spitfires, SM-29
en SM-30, werden op 4 juni 1952 geaccepteerd. De laatste, de SM-41
werd afgeleverd op 9 september 1953.
Spitfire LF Mk IX, MK297, (OO-ARB) in dienst van Cogéa in België
Zes Spitfires werden later overgedaan aan Cogéa (Compagnie Générale d'Exploitation Aéronautica)
waar ze vooral gebruikt werden voor het slepen van doelen. De volgende zes werden hiervoor aangewezen;
LF IXc; MH343 (ex-SM-41) met civile registratie: OO-ARA
LF IXc; MK297 (ex-SM-43) met civile registratie; OO-ARB
LF IXc; NH188 (ex-SM-39) met civile registratie; OO-ARC
LF IXc; MH415 (ex-SM-40) met civile registratie; OO-ARD
LH IXc; NH238 (ex-SM-36) met civile registratie; OO-ARE
LF IXc; MK923 (ex-SM-37) met cicile registratie; OO-ARF
... En ze vliegen nog steeds!
Van de oude Spitfires die in Nederlandse en Belgische dienst zijn geweest, zijn nog verschillende bewaard gebleven.
In Nederland is de MJ143 in Soesterberg (MLM) te vinden. De MJ271 die tot voor kort nog in het Aviodrome stond, staat nu op
Duxford in Engeland om weer vliegwaardig te worden gemaakt. De NH238 (tot voor kort vliegwaardig)
schijnt nog steeds in opslag in Engeland te staan.
Spitfire LF Mk IX, NH238, (OO-ARE) omstreeks 1960 in België
Ook de MH415 is opgeslagen, in de USA. De 'static' NH188
is te bewonderen in Canada, in het Canadian National Aviation Museum, Rockcliffe, Ontario. De Mk912 is vliegwaardig
in Canada bij de Russell Group vanuit Ontario. Tevens had Canada een andere vliegwaardige ex-Nederland/België Spitfire,
de MK297, filmster in 'The Longest Day' en 'The Battle of Britain'. Deze is helaas vernietigd in een alles verzengende
vuurzee toen de hangaar te Hamilton, Ontario, Canada, in februari 1993 afbrandde. Verschillende andere uit 'onze'
luchtmacht zijn nog vliegwaardig. In Seattle wordt de MK923 in vliegwaardige toestand bewaard, in het Museum of Flight.
De MK732 is vliegwaardig in Nederland. Sinds korte tijd vliegt de MK959 weer in de USA. Een andere bekende nu weer
vliegwaardige Nederlandse machine is de PR XI, PL965. Wellicht de beroemdste van alle bewaard gebleven en vliegwaardige
Spitfires is de MH434. Deze vliegt sinds april 1983 bij The Old Flying Machine Company, vanaf Duxford,… en die heeft
toch maar mooi een Nederlandse en Belgische geschiedenis.
De Spitfire Mk IX, MH434 (ex-H-68- en SM-41) in 1976
|