WAS GETEKEND,...
SPITFIRE
Van schets tot strip (deel 2)

Spitfires in de Biggles strip

Vanaf 1990 verschijnt de Franstalige strip serie 'Biggles' (ook in het Nederlands vertaald), naar de bekende romanserie van W.E. Johns. Er zijn in deze serie verschillende sub-series te verkrijgen. Zijn de oorspronkelijke stripboeken van en met Biggles getekend in 'klare lijn', een sub-serie, zoals 'Biggles Presenteert' zijn meer kleine schilderijen. In menig van deze stripboeken figureert de Spitfire, zeker in boeken met namen als; 'Battle of Britain', 'Het Bal van de Spitfires en Squadron Biggles. Deze albums, geschreven en getekend door Francis Bergèse zijn in de traditionele, maar uitermate kundige stijl op papier gezet.

Uit het album 'Squadron Biggles' met tekst en tekeningen van Francis Bergèse

Van een hele andere orde is de 'Biggles presenteert' serie. Iedere afbeelding is een schilderijtje. De ene wat beter geslaagd dan de ander. Goede voorbeelden uit deze serie is de driedelige serie over Pierre Closterman. Deze zijn geschilderd door Manuel Perales. Hij maakt voor zijn afbeelding gebruik van foto's. Dit levert soms vreemde combinaties op. Het is een leuke uitdaging om uit te zoeken welke foto's bij welke tekeningen horen. Hieronder zijn enkele voorbeelden afgebeeld.

Een Spitfire van 313 (Czech) Squadron, inspiratie tot onderstaande afbeelding

De de-briefing van piloten van het 19 Squadron op RAF Fowlmere,
werd gebruikt ter illustratie van het 453 Squadron


Een laatste voorbeeld

De Spitfire figureert in veel meer boeken dan ik hier kan noemen en ze zal nog in menig boek afgebeeld gaan worden. In nagenoeg ieder boek over Spitfires worden de populaire profieltekeningen gebruikt. Soms alleen de zijaanzichten, maar vaak ook van alle zijden afgebeeld. Dit zijn meestal zeer goed uitgevoerde detail tekeningen, ideaal voor de modelbouwer.

Voorbeeld van de bekende profielschets van een Spitfire,
in dit geval; Mk I, P9323 van 222 Squadron (tekenaar; Claes Sundin)

De modelbouwer van Spitfires zal zijn aankoop vaak ook door de illustratie op de doos laten leiden. Hoe mooier de illustratie, des te mooier zal het uiteindelijke in elkaar gelijmde en geschilderde model 'ook wel zijn'. Vaak valt dat tegen, maar dat neemt niet weg, dat de fabrikant er wel alles aan gelegen is om een mooie 'verkoopprent' op de doos te hebben. Dus zorg je voor een goede illustrator. Hieronder zijn een aantal afbeeldingen bij elkaar gezet.

Een bouwdoos van Airfix, schaal 1/48, de Spitfire Mk Vb van Neville Duke

Spitfire Mk VIII, A58-464, Grp.Cpt. Clive Caldwell van het merk ARII

Dat de afbeelding niet altijd even geslaagd is, toont deze.
Tsja,... het heeft wat weg van een Spitfire,...

Zoals bovenstaande illustratie aantoont, slaat de tekenaar de plank soms mis. Waarschijnlijk wordt er dan uit het 'hoofd' getekend, zonder een foto of iets dergelijks als voorbeeld bij de hand te hebben. Hieronder nog zo'n 'vreemde' Spitfire.

Alweer een mislukte Spitfire, ditmaal een plakplaatje uit het 'Album de Cromos'
(Uitgeverij Nooitgedacht, 1971)
(... nooitgedacht dat er zulke vreemde Spitfires bestonden)

De volgende 'getekende' Spitfire variant begon haar leven ook als een ietwat vreemde, stijve en houterige verschijning. Maar dat zou snel veranderen. Tegenwoordig maakt de Hightech Spitfire haar opwachting, en is voor een ieder van ons toegankelijk. Deze vorm van Spitfire tekenen gebeurt geheel in de computer. Een populaire uitvoering daarvan wordt gebruikt voor onder andere het computerspel 'Combat Flight Simulator' van Microsoft.

Eén van de eerste computer Spitfires

Voor de meeste van ons is het vliegen in een echte Spitfire niet weggelegd. Een aardig alternatief is jezelf voor de PC te zetten en een missie in een virtuele Spitfire te vliegen. Het grafische werk is de laatste jaren met sprongen vooruit gegaan, mede dankzij de steeds sneller wordende processor in de huidige PC.

De huidige grafische PC Spitfire, slechts tien jaar later dan hierboven!

In 2008 nam de in Nederland wonende Engelsman John Glanville contact met mij op of hij, van mij, stukjes tekst mocht gebruiken bij zijn aanpassen van Spitfires for Microsoft's 'Flight Simulator'. Hij gaf de Spitfires een nieuwe uitstraling door ze te 'kleuren' als de Nederlandse H-15 en de H-53. Gaarne voldeed ik aan dit verzoek. Het resultaat van John zijn werk is hieronder te zien.

Ook Nederlandse Spitfires vliegen in 'Flight Simulator'!

Er is een grote stap terug te maken met het volgende getekende model van de Spitfire. Naast de modelbouwdozen, zijn er ook bouwplaten van de Spitfire verkrijgbaar. Hier is dus niet alleen het kaft voorzien van een fraaie illustratie van de Spitfire, maar het gehele model getekend. Snij het voorzichtig uit, lijm het aan elkaar en je model is klaar zonder dat je het nog hoeft te schilderen.

Links; een eenvoudige bouwplaat van de Spitfire van Douglas Bader
(met tevens een Messerschmitt Bf 109). Rechts een dure bouwplaat.
Hieronder een detail van de handleiding van de rechter (niet voor de beginner)

Zo zijn we weer langzaamaan terug bij het illustratiewerk in boeken. Soms worden bovengemiddelde tekenaars aangetrokken om boeken van mooi werk te voorzien. Dit zijn de ware kunstenaars onder de vliegtuigschilders. Ze voegen net dat iets meer toe dan de gemiddelde tekenaar. Een ware kunstenaar met potlood en penseel is Robert Taylor.

Een gedeelte van een schilderij van Robert Taylor
Een Spitfire van 41 Squadron over St Michael's Mount

Ook Nederland kent een aantal van deze luchtvaartillustrators. De bekendste is waarschijnlijk schilder/schrijver Thijs Postma. Hieronder is een voorbeeld van zijn werk te zien; de No. 322 Squadron Spitfire LF Mk IXc, MH424, H-53, die over een vulkaan in Indonesië vliegt. Van Postma heb ik tevens een afbeelding gebruikt op deze pagina (over de, door het Aviodrome verkochte, MJ271, die sinds 2006 op Duxford is om daar weer luchtwaardig gemaakt te worden).

Thijs Postma schilderde de LF IXc, MH424, in dienst van 322 Squadron

Een, bij het grote publiek, iets minder bekende tekenaar in Nederland is Serge Stone. Zijn boek 'Squadron - De jachtvliegerij in de naoorlogse jaren' bevatten geweldige tekeningen en aquarellen. Komt de Spitfire er maar mondjesmaat in voor, het is de moeite waard om de ogen open te houden voor dit boek uit 1985 (Unieboek, Weesp, ISBN 90 228 3774 2).

Uit 'Squadron' van Serge Stone. Ditmaal geen Spitfire,
maar een piloot en zijn zuurstofmasker

Een eigen, aparte manier van vliegtuigen vereeuwigen, is met de airbrush. Een techniek die bijna fotorealistische vormen kan aannemen. Eén van deze kunstenaars in Nederland is Herman Veltrop. Naast het fabriceren van Formule 1 doeken, en de nodige hedendaagse luchtmachttoestellen mag Herman graag zijn favoriete vliegtuig spuiten,… de Spitfire.

Een voorbeeld van het werk van Herman Veltrop
(www.airbrushpower.nl)

Er zijn nog veel meer zeer goede tekenaars in Nederland die af en toe een Spitfire van hun hand laten komen, maar de ruimte ontbreekt om die hier allemaal te tonen. Ik kan ze ook allemaal niet noemen met het gevaar één te kort te doen. Toch wil ik nog één aan u tonen ter afsluiting van dit blokje. In 1988 verscheen een overzichtboek van de Koninklijke Luchtmacht, 'Vlucht door de tijd'. En ja hoor, ook daar een mooie illustratie van twee Spitfires. Deze was vervaardigd door Nico Peeters en is hieronder afgebeeld.

De Spitfires H-52 (MK205) en H-51 (MK485) door Nico Peeters
(uit 'Vlucht door de tijd')

De maker van deze pagina's heeft zelf ook de nodige Spitfires getekend en geschilderd, maar zijn niet van die aard dat deze hier getoond zullen worden. Waar ik wel een enkele tekening van wil laten zien, zijn mijn cartoons die ik vervaardigde voor de nieuwsbrief van de Dutch Spitfire Flight in de jaren negentig. Voor diegene die niet helemaal bekend zijn met de Spitfire (ik kan het me niet voorstellen, wat doet u hier anders?) is er een kleine uitleg onder de cartoon gegeven.

Rolls-Royce produceerde niet alleen fluisterstille auto's
ook de Merlin en Griffon motor kwamen daar vandaan.

Er werden enkele Spitfires uitgerust met drijvers
waarbij eerst kleinere modellen werden getest

De Spitfires uitgerust met drijvers
deze waren natuurlijk niet intrekbaar!

Tijdens de invasie in Normandië, 6 juni 1944, droegen vliegtuigen
van de geallieerden invasiestrepen ter herkenning
(zo ook de MK732 in de jaren negentig).

Klik op het onderstaande logo om terug te keren naar de homepage.