'Clik' here for Englisch
version
DE
GEALLIEERDE PARATROEPER TRANSPORTER
Na de Eerste Wereldoorlog wordt de Duitsers, bij het
verdrag van Versailles, verboden (gemotoriseerde) vliegtuigen
te bezitten of te opereren. Dit resulteert er in dat Duitsland
zich gaat toeleggen op het onderzoeken naar het militaire
gebruik en inzetbaarheid van zweefvliegtuigen. In navolging
van deze experimenten zien Groot Brittannië en de Verenigde
Staten ook mogelijkheden om op een goedkope manier grote
aantallen troepen en voorraden achter vijandelijke linies te
brengen.
De General
Aircraft Hotspur
De eerste echte Britse transportzwever is een door General
Aircraft Ltd te Feltham gebouwd toestel. Het maakt als eerste
een geslaagde proefvlucht op 5 november 1940. De eerste
Hotspur die gereed is voor operationeel gebruik, arriveert op
6 februari 1941 op Ringway. Er is ruimte voor acht manschappen
in volle uitrusting of een kleine 1000 kg aan vrachtgewicht. De Hotspur zag geen actie, maar werd gebruikt voor training.
Technische
gegevens: General Aircraft Hotspur
Spanwijdte: 14 m, Lengte: 12 m, Volledig startgewicht:
1650 kg Totaal gebouwd: 1015
De General
Aircraft GAL49 'Hamilcar'
De specificatie X.27/40 vroeg naar een zwever die een
lichte tank zou moeten kunnen vervoeren. Dit was niet een
nieuwe idee om zwaar geschut te verplaatsen via de lucht. Al
in 1935 vervoerden de Russen een T-37 tank op een pallet onder
een TB-3 bommenwerper. Het contract voor de nieuw te bouwen
transportzwever gaat naar General Aircraft Ltd. Met de
aanduiding GAL49 wordt de zwever al snel tot ‘Hamilcar’
hernoemt, naar de beroemde Cartaanse generaal en vader van
Hannibal. Op 27 maart 1942 maakt het toestel haar eerste
vlucht.
Er konden veertig manschappen achter in het toestel
plaatsnemen, al gebeurde dat zelden, de voornaamste lading was
de lichte Tetrarch tank. Door het zware gewicht wordt de
Halifax Mk III als sleper aangewezen. Tijdens D-Day worden 70
Hamilcars ingezet. Er wordt ook een gemotoriseerde versie
ontworpen, de Mk X. Uitgerust met twee Bristol Mercury motoren
worden er twintig gebouwd maar nooit operationeel ingezet.
Technische
gegevens: General Aircraft Hamilcar
Bemanning: 2, Spanwijdte: 33.5 m, Lengte 20.3 m,
Hoogte 6.17 m Startgewicht: 16.329 kg, Lading: 7000 kg Totaal
gebouwd: 412
Een Halifax
trekt een Horsa
De Airspeed
A.S.51 & A.S.85 'Horsa'
De Airspeed A.S.51 'Horsa' zal de meest gebouwde Britse
transport zwever worden. De A.S.51 wordt ontwikkeld gedurende
1940 onder de Specificatie X.26/40. Er worden zeven prototypen
gebouwd, vijf door Airspeed en twee door Fairey. Op 12
september 1940 wordt de eerste proefvlucht gemaakt met een
Horsa achter een Whitley bommenwerper. De eerste militaire
actie ziet de A.S.51 als 2 Horsa's worden ingezet voor een
commando-raid op de 'zwaar water centrale' nabij Rjukan,
Noorwegen. Twee Halifaxen en Horsa's, bemand door een groep
vrijwilligers van de Royal Engineers vertrekken op 19 november
1942 vanaf een Schots vliegveld. Helaas gaan beidde zwevers
verloren en één Halifax. Van de eerste Horsa worden de negen
overlevenden, van de 17 inzittenden, vergiftigt of
doodgeschoten door de Duitsers. Van de tweede Horsa komen bij
de crash drie om en de anderen worden op bevel van Hitler
vermoord. De volgende operatie voor de Horsa komt op 10 juli
1943, als 27 A.S.51 toestellen als onderdeel van 140 zwevers,
Waco Hadrians en Horsa's, worden ingezet tijdens de invasie
van Sicillië. Niet alleen de Halifax wordt gebruikt als
sleeptoestel, ook de Short Stirling
wordt hier onder andere voor ingezet.
Airspeed
A.S.51 'Horsa'
Technische
gegevens: A.S.51, Horsa Mk I
Bemanning: 2 & 20 à 25 manschappen, Spanwijdte:
26.8 m, Lengte: 20.4 m, Hoogte: 5.9 m
Leeggewicht: 3797 kg, Startgewicht: 7031 kg, Zweefsnelheid:
161 km per uur
Technische
gegevens: A.S.58, Horsa Mk II (opendraaiende
neus)
Bemanning: 2 & 20 à 25 manschappen, Spanwijdte:
26.8 m, Lengte: 20.7 m, Hoogte: 6.2 m
Leeggewicht: 3797 kg, Startgewicht: 7144 kg, Zweefsnelheid:
161 km per uur
Totaal aantal gebouwd: 3792 (2231 Mk I's & 1561 Mk
II's)
6
JUNI 1944, D-DAY
Beroemd zijn de Horsa's geworden door een scène uit 'The Longest
Day' waarin enkele van deze toestellen met
donderend geweld landden naast de brug over het Caen kanaal,
die later de naam 'Pegasus' zal krijgen naar het embleem van
het Britse 6th Airborne
Division.
Links de
Horsa's nabij Pegasusbrug, rechts, Major Howard's buste op de
LZ (foto; Jos Pangels)
Na drie voorbereidende acties komen om half vier in de
ochtend van de 6de juni, 68 Horsa's met versterkingen van het
6th Airborne Division, aangevuld met 4 Hamilcars. Door de
straffe zijwind bereiken 47 Horsa's en 2 Hamilcars hun
opgegeven 'landingzone' (LZ), de rest raakt verspreidt over
het hele gebied rond de Orne en de Dives. Later op de dag
landden er nog eens 250 zwevers, meest Horsa's, die bij
daglicht 7.500 manschappen in de strijd brengen. Niet alleen
maken de Britten gebruik van de Horsa, ook de
luchtlandingsdivisies van het Amerikaanse 82ste en 101ste
maken dankbaar gebruik van de Airspeed Horsa.
Een Horsa
gereed voor vertrek
In de nacht, rond 04.00 uur, landden 52 zweefvliegtuigen in
de Amerikaanse sector. Gehinderd door ‘Rommels-asperges’
(staande palen in de weilanden, speciaal tegen zwevers), en
aarden wallen waren de landingen vol risico’s. In de LZ ‘E’,
nabij Viervile en St-Marie-du-Monde komt brigade-generaal
Donald F. Pratt, de eerste hoge officier die sneuvelde op
D-Day. Later de die dag, rond 21.00 uur volgt een groep van 32
zwevers. Vanwege de grote verliezen worden daarna geen
zweefvliegtuigen meer overgestuurd, de rest van het 101ste
Airborne Division wordt met landingsvaartuigen overgezet. Ook
van het 82st komen in de nacht rond 04.00 uur 52 zwevers aan
hun landingsgebieden iets ten noordoosten van St-Mere-Eglise,
en ook rond 21.00 uur die avond krijgen deze versterking van
76 zwevers, en om 23.00 uur nog een landing van 100 zwevers.
Helaas zijn ook hier de verliezen groot, 300 piloten en
manschappen worden uitgeschakeld vanwege het luchtafweer en
crashen. In totaal waren er 310 zwevers naar de Amerikaanse
sector gebracht. Het 101ste en 82ste vallen de eerste dag 1200
slachtoffers.
De Waco CG-4A
(Hadrian)
Het werkpaard onder de zwevers die de Verenigde Staten
tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt is de Waco CG-4A (C =
Cargo, G = Glider, 4A = Model). Waco Aircraft Company in
Troy, Ohio bouwt een toestel met een houten vloer, een staal
gelast frame overspannen met doek. Via de omhoog scharnierende
cockpit kunnen er een dertien tal manschappen, een jeep of 75 mm kanon naar
binnen. De zwever is verre van een schoonheid, maar de
toestellen zijn voor eenmalig gebruik en worden na de landing
vernietigd of achtergelaten. Proefvluchten starten in 1942.
Vijftien maatschappijen beginnen daarop met de productie van
de CG-4A. Als de CG-4A in Groot Brittannië arriveert krijgt
het daar de bijnaam ‘Hadrian’.
De eerste actie ziet de CG-4A tijdens de invasie van
Sicillië. Tijdens D-Day maakt het 82st en 101st Airborne
Division grootschalig gebruik van de CG-4A. 53 CG-4A’s en 32
Horsa zwevers landden rond Carentan en brengen op deze manier
313 man versterking naar de Normandië.
Technische
gegevens: Waco CG-4A 'Hadrian'
Bemanning: 2, Spanwijdte: 25 m, Lengte 14 m,
Startgewicht: 3400 kg, Totaal gebouwd: 13.000
17 september
1944, MARKET GARDEN
17 September 1944 startten 588 Horsa's, 58 Hamilcars met
(tanks) en 4 CG-4A Hadrians om het 1st Airborne Division nabij
Arnhem te brengen. Het was een verloren strijd. Na vier dagen
maken de hardnekkige tegenstand van de Duitse troepen dat de
geallieerde inspanningen voor niks zijn geweest. Van de Glider
Pilot Regiment sneuvelen 23 officieren en 124 onderofficieren,
31 officieren en 438 onderofficieren raken krijgsgevangen.
Deze groep mannen was verantwoordelijk voor het overvliegen
van 660 zwevers, met 4500 manschappen, 95 kanonnen en 544
jeeps of ander zwaar materieel. Een waarlijk enorme prestatie.
Tussen oktober 1944 en januari 1945 worden door C-47's verschillende
zwevers geborgen op een spectaculaire manier. Om opnieuw
ingezet te kunnen worden tijdens de oversteek van de Rijn in
Duitsland in maart 1945.
Slingsby
Hengist
De Slingsby Hengist wordt ontwikkeld in het geval de Horsa
toch niet aan de verwachting zou voldoen. Als er achttien
geproduceerd zijn, wordt de productie gestopt.
24 maart
1945, Operation VARSITY
De laatste grote luchtlandingsoperatie, het oversteken van
de Rijn in Duitsland, was op 24 maart 1945. Het zou niet
alleen de grootste luchtlanding worden, ook de meest
succesvolle. In totaal namen 1572 transportvliegtuigen, 1326
zwevers en 899 escortejagers aan de operatie deel. Daarbij
waren er ook nog eens 2153 andere jachtvliegtuigen actief ter
verdediging van de oostelijke sector. Het Britse 6th Airborne en het Amerikaanse 17th Airborne
Division waren de aangewezen divisies die deze dag per parachute
sprongen of per zwevers werden aangevoerd. Het 13th werd in reserve gehouden, maar was niet
nodig, De Duitse troepen waren geheel overrompeld door de
kracht van de geallieerde aanval.
Links de
cockpit van een Horsa, rechts die van de Waco (beide in
restauratie)
Keer terug naar boven
Home-page 'Slagveld
Normandië'
GA TERUG
|