- DORA-MITTELBAU -
Aan het einde
van de tunnel,
schijnt eindelijk licht,...

De bevrijders van 'Dora-Mittelbau'
de 3rd Armored Division en de 104th Infantry Division

Nadat de gevangenen de streek rond Nordhausen hadden verlaten werden dakloze burgers en anderen uit de bevolking van Nordhausen voor de dreigende bombardementen ondergebracht in de verlaten fabrieken. De creperende gevangenen in de Boelcke-kazerne werden verder aan hun lot overgelaten. Op 11 april rolde Combat Command B (CCB) van de 3rd 'Spearhead' Armored Division Nordhausen binnen. Het was zes dagen na het laatste bombardement, en veel verzwakte door de bombardementen gewonde gevangenen in de Boelcke-kazerne waren overleden. Slecht 405 gratenpakhuizen aan zieke dwangarbeiders werden nog in ‘leven’ aangetroffen. Hier en daar ontdekten de geschokte Amerikaanse soldaten dat een op het eerste gezicht zak met verrotte kleding tussen de lijken lag, nog bewoog. De meesten waren te verzwakt om tussen hun dode kameraden weg te kruipen.

Omgekomen dwangarbeiders in de Boelcke-kazerne te Nordhausen

Aan het einde van de middag vonden andere eenheden van CCB, die vanaf Ellrich waren afgezakt, de noordelijke tunnelingangen van de Kohnstein. Met stijgende verbazing betraden de GI’s de enorme fabriekshallen. Toen eindelijk de zuidelijke toegangen werden bereikt, werd ook het werkkamp ‘Dora’ gevonden. In en rond de het kamp vonden de soldaten ongeveer 700 verzwakte gevangenen in stoffige vodden en in de gestreepte ‘pyjama’s’. Bij de noordelijke heuvel in het kamp, ontdekte men een stapel lijken die niet meer aan crematie waren toegekomen. De woede onder de Amerikanen was enorm.

Burgers uit Nordhausen delven de graven voor de omgekomen gevangenen

De 3rd Armored Division en de binnengelopen 104th 'Timberwolf' Infantry Division verzamelden zo’n 100 mannen uit Nordhausen. Deze werden aan het werk gezet, om gewonden te verzorgen en te verplaatsen uit de Boelcke-kazerne. Ook werd een deel van de mannelijke bevolking van Nordhausen opgedragen graven te delven voor de doden. Deze graven bestonden uit lange sleuven waarin de rijen dode gevangenen werden neergelegd. Het duurde een week voor alle massagraven gevuld waren,…

Van de 60.000 (zestigduizend) gevangenen die tussen 1943 en 1945 naar ‘Dora-Mittelbau’ waren gezonden, waren minstens 20.000 (twintigduizend) omgekomen door de ontberingen en de moorden.

Een Russische gevangene wijst een schuldige Duitser aan,...
(deze foto zou in de 'Dora-Mittelbau' zijn genomen)

WERNHER VON BRAUN

Direct na de ontdekking van het tunnelcomplex in de Kohnstein, begonnen de Amerikanen de fabrieken en de raketonderdelen te onderzoeken. Het grote zoeken naar de wetenschappers, middels Operation Paperclip, en de oorlogsmisdadigers die de onmenselijke wreedheden op hun kerfstok hadden, was al in gang gezet.

Rechts Wernher Von Braun en links, in burger, Generalmajor Walter Dornberger

In het informatiecentrum van 'Dora-Mittelbau' wordt uitgebreid stilgestaan bij de geschiedenis van de raketbouw en de enorme rol die Wernher Von Braun daarin speelde. Von Braun had zich in Bavaria aan de Amerikanen overgegeven op 2 mei 1945, met onder andere zijn broer Magnus en Generalmajor Walter Dornberger. Tijdens de vlucht vanuit het noorden van Duitsland had Von Braun zijn arm gebroken bij een auto ongeluk. In september 1945 werd hij met een aantal trouwe technici ondergebracht in Fort Bliss, Texas. Hier werd het werk aan de raketten voortgezet, maar nu voor de Amerikanen.

Von Braun, juist gevangen genomen door de Amerikanen,
doet een 'truukje' met een munt voor de verbaasde GI's

In 1950 werd Von Braun Technisch Directeur van het Amerikaanse raket centrum te Huntsville. In 1955 kreeg Von Braun het Amerikaanse staatsburgerschap. De oorlog werd een vage herinnering waar niet meer over werd gesproken. In 1960 kreeg Von Braun de baan van directeur NASA, George C. Marshall Flight Center. Met zijn team werd de Saturnus V uiteindelijk ontwikkeld die de eerste mens naar de Maan zou brengen.

Von Braun zou hier in SS-uniform te zien zijn (tweede van rechts)
(Hij gaat grotendeels schuil achter Himmler, derde van rechts
Generalmajor Walter Dornberger (in uniform) loopt naast Himmler)

Ondanks dat af en toe de rol van Von Braun in de oorlog ter discussie werd gesteld, werd er nooit daadwerkelijk iets tegen de man ondernomen. Von Braun ontkende zijn betrokkenheid bij de oorlogsmisdaden en hij zou nooit het SS uniform gedragen hebben (er is een onduidelijke foto waarop Von Braun zou staan in uniform). Von Braun overleed in 1977, in Virginia, Amerika.

Links Von Braun met op de achtergrond Arthur Rudolph

Dat Von Braun kon ontsnappen aan een eventuele rechtszaak, was mede te danken aan de paperassen die tijdens de rechtszaak waren gebruikt in Dachau, in 1947, tegen de verdachten die betrokken waren in 'Dora-Mittelbau'. De belastende documenten kregen een stempel van 'geheim' voor dertig jaar. Tijdens het presidentschap van Jimmy Carter werd in 1978 het Office of Special Investigation ingesteld om in de Verenigde Staten levende Duitse oorlogsmisdadigers te vervolgen. Eén van de Duitsers die wel eens in aanmerking kon komen voor een strafrechtelijk onderzoek, was de voormalige Directeur van het Saturnus V project van de NASA, Arthur Rudolph. Rudolph was in de oorlog directielid en administratief manager van het Middelwerk geweest. Rudolph gaf in 1983 zijn Amerikaans staatsburgerschap op en keerde terug naar Duitsland om aan vervolging te ontsnappen. Hij stierf in 1996 zonder ooit ter verantwoording te zijn geroepen. Ook Generalmajor Walter Dornberger, door de Amerikanen overgegeven aan de Britten, zou worden veroordeeld voor de vervaardiging van de V2 raket. Maar de aanklacht werd niet doorgezet, waarop Dornberger zich ook in de Verenigde Staten vestigde en meehielp in de ontwikkeling van militaire raketten. Hij stierf in 1980 tijdens een bezoek aan Duitsland.

DE 'RECHTSGANG'

En hoe zat het met de andere kopstukken van het kwaad dat met ijzeren vuist in 'Dora-Mittelbau' regeerde? In het informatiecentrum van 'Dora-Mittelbau' wordt uitgebreid stilgestaan bij de misdaden en de rechtsgang na de oorlog. De wetenschappers werden zoveel mogelijk ontzien in de na-oorlogse rechtzaken. Maar ook weinig echte kopstukken werden voor het gerecht gesleept. Sommigen hadden zelfmoord gepleegd, anderen waren ondergedoken en wisten jaren lang aan vervolging te ontsnappen. In Dachau werd in 1947 een rechtzaak gehouden waar slechts negentien lagere Duitsers uit 'Dora', zoals bewakers, werden veroordeeld.

Enkele terechtstaande 'Dora' misdadigers, Dachau 1947
V.l.n.r: Erhard Brauny, Otto Brinkmann, Emil Bühring, Heinz Detmers,
Joseph Fuchsloch, Kurt Heinrich, Oscar Helbig en Rudolf Jacobi

De rechtzaak was een lachertje ten opzichte van wat de verdachten hadden uitgevreten. Slechts één van de negentien gedaagde 'heren', de voormalige kamp beveiliger Hans Möser kreeg de doodstraf, welke in 1948 werd voltrokken. Ook George Rickhey, de voormalige directeur van 'Mittelwerk', samen met drie andere medewerkers, stond terecht, maar werd ontslagen van rechtsvervolging vanwege 'onvoldoende bewijs'. De overige verdachten, de bewakers en Kapo's werden tot lichte gevangenschap veroordeeld, waarvan geen enkele de volledige straf uitzat. De voormalige kampcommandant van Ellrich-Juliushütte, de tot levenlang veroordeelde Otto Brinkmann, kwam vrij in 1958!

George Rickhey (vrijgesproken) en Otto Förschner (opgehangen)

Otto Förschner, vanaf 1 september 1943 de eerste kampcommandant van 'Dora', werd vanaf oktober van dat jaar toegevoegd aan de staf van de Mittelwerk maatschappij. In oktober 1944 werd Förschner algeheel commandant van Mittelbau. Zijn functie werd in februari 1945 overgenomen door SS-Strumbannführer Richard Baer. Voor zijn aandeel in de oorlogsmisdaden van de sub-kampen van Dachau nabij Kaufering, werd Förschner uiteindelijke ter dood veroordeeld en opgehangen in het voorjaar van 1946.

Richard Baer en Hans Kammler

De SS generaal Hans Kammler, die graag de geschiedenisboeken wilde ingaan als beul, want hij hield erg van het ophangen van weerloze gevangenen, koos voor laffe zelfmoord aan het einde van de oorlog in de buurt van Praag. Ook de brute kampcommandant van Auschwitz en Dora, SS-Strumbannführer Richard Baer ontsnapte, in eerste instantie, aan rechtsvervolging, door naar Hamburg te vluchten en onder de naam Karl Neumann verder te leven. In 1960 werd Baer opgepakt en alsnog veroordeeld. In 1963 overleed Baer in de gevangenis op 51 jarige leeftijd.

DE OORLOGSBUIT VAN MITTELWERK

De Amerikanen ontdekken de fabrieken in de tunnels van 'Dora-Mittelbau'

Aangezien tijdens de Jalta conferentie overeen gekomen was dat het deel waar ‘Dora-Mittelbau’ zich in bevond in de Russische bezettingzone zou vallen, en dat het niet was toegestaan om wetenschappelijke zaken, machinerieën, wapentuig, etc. te verwijderen, werd die regel van het akkoord direct overtreden en was het snel handelen voor de Amerikanen en de Britten. De ware schat aan raketten, vliegtuigen, onderdelen en gereedschappen moesten zo snel mogelijk worden veiliggesteld en verscheept voor de Russen de plek zouden bereiken. Naast de ter plekke in de Mittelbau aangetroffen werktekeningen en blauwdrukken, werden ook de door Wernher von Braun in de ‘Georg-Friedrich’ ijzerertsmijn bij Goslar verstopte 10 ton aan documenten in kisten gevonden.

V2 raketmotoren gevonden door de Amerikanen in 'Dora-Mittelbau'

De buit was zo groot voor de Amerikanen, dat deze in staat waren om zeker 100 V2 raketten te bouwen van de verscheepte onderdelen. Afgeladen treinen reden naar Antwerpen om de buit naar New-Orleans en naar Engeland te verschepen. Want ook de Britten borgen verscheidene zaken, zoals onderdelen van de V2 raketten, navigatie- en radioapparatuur, en, net als de Amerikanen, andere nog in ontwikkeling zijnde geheime raketprojecten.

Tunnel B; de Britten halen ook wagonladingen vol aan spullen weg

Toen de Russen het tunnelcomplex dan eindelijk overnamen, vonden ze geen raketten meer, maar wel een complete productielijn om deze te vervaardigen. De nodige wetenschappers die in hun handen waren gevallen, werden tegen goede beloning en huisvesting weer aan het werk gezet om de V2 raketten te gaan bouwen. Werd eerst in de omgeving van Nordhausen gewerkt aan de bouw van de raketten, in oktober 1946 werd alles in treinen geladen, inclusief 2200 Duitsers, technici en hun familie, en overgebracht naar Rusland. Alles werd ondergebracht op het eiland Gorodomlya in het Seliger-meer, meer dan 3000 kilometer ten noorden van Moskou. Hier werd gewerkt aan de R10 en de R14 raketten, voor de Duitse technici tussen 1950 en 1955 geleidelijk weer naar Oost-Duitsland mochten terugkeren. Nadat de fabrieken in de tunnels van de Kohnstein ontruimd waren, werd getracht deze in 1948 op te blazen. Dat dit slechts deels is gelukt, blijkt uit het feit dat het tegenwoordig voor een klein deel te bezoeken is.

De Russen sloopten de gebouwen en barakken, maar maakten van ‘Dora-Mittelbau’ wel een gedenkteken. Buiten het deel van de voormalige appelplaats, lieten de Russen het grootste deel overwoekeren door struiken en wilde bomen. Na de eenwording in 1990 van Oost- en West-Duitsland werd ‘Dora-Mittelbau’ onder handen genomen en werden de fundamenten van de barakken weer blootgelegd. Heden ten dage is het een keurig onderhouden gebied welke een diepe indruk op de bezoeker achterlaat.

Tot slot,... Nog steeds zijn er 'mensen' die beweren dat de beestachtige behandeling tegenover Joden, zigeuners, homofielen, lagere klassen, krijgsgevangen (met name Russische), politieke tegenstanders, kortom, die bevolkingsgroepen die een 'gevaar' zouden vormen in de Nazi idealogie, nooit plaats heeft gevonden. Deze zouden bij hun haren naar kampen als Dora, Buchenwald, Auschwiz, Bergen-Belsen, etc. (de kampenlijst is te lang om hier in zijn geheel te noemen), moeten worden gesleept. Ook de vaak gebezigde uitspraak door de Duitse bevolking; 'Wir haben es nicht gewußt', blijkt slechts een loze kreet. In en rond Nordhausen werden de broodmagere gevangenen in hun gestreepte pakken openlijk vanuit hun kampen naar hun werkplek gebracht. Dit waren niet alleen de ondergrondse tunnels, maar men kon als burger bedrijf ook slaven 'huren'. Deze arbeiders werden keurig bij de 'huurder' gebracht en in de avond weer opgehaald,...

En mocht men het toen 'niet hebben geweten',
laat dan de komende generaties er voor zorgen
dat het in iedergeval nooit meer wordt vergeten,...

GA TERUG