'Let not my enemies triumph over me'
'Lock and
Load!'
De hospikken dragen om humanitaire redenen geen vuurwapens.
Daarentegen droegen de GI's een grote verscheidenheid aan
wapens. Om het leger van Spielberg te bewapenen werd Simon
Atherton aangesteld als wapenmeester. Deze was belast met de
demontage/montage en onderhoud. Er waren zo'n 500 vuurwapens
nodig in verschillende soorten, waaronder 36 M1 karabijnen.
Winchester ontwikkelde aan het begin van de Tweede
Wereldoorlog deze .30 (7.62mm) karabijn en produceerde zelf
alleen al 818.000 stuks. Door andere wapenfabrieken de M1 in
licentie te laten maken liep de productie op tot meer dan zes
miljoen! In de film zien we onder andere sergeant Horvath dit
wapen hanteren. Het magazijn kon 15 patronen herbergen.
(boven) M1 karabijn, (onder) de M1
Garand
(D.Eilen / Pritchard
Coll. PA. USA)
Door de ervaring opgedaan met de productie van de M1 raakte
Winchester ook betrokken bij de fabricage van het M1 Garand
geweer. John Garand had het ontwerp al in 1920 ingediend, maar
na een aantal wijzigingen werd het pas in 1932 geaccepteerd
door het Amerikaanse leger. In september 1941 waren er nog
maar 60.000 geproduceerd, maar toen de oorlog afgelopen was
waren er 4.040.000 Garands gemaakt, waarvan door Springfield
alleen al 3,5 miljoen. Het woog 4.3 kg en het magazijn kon 8
patronen bevatten (die langer was dan de 7.62mm voor de M1
karabijn en dus niet uitwisselbaar was). Voor 'Saving' waren
er zo'n 200 stuks van de Garand voorradig. We zien onder
andere Caparzo, Mellish, Ryan en Upham met dit 7.62mm
half-automatisch geweer.
Captain John Miller met zijn
'Tommy-gun'
In de groep van Miller onderscheiden we nog enkele
opvallende wapens. Kapitein John Miller gebruikt als
persoonlijk wapen een auto-ordnance .45 (11.4mm) Thompson M1
pistool-mitrailleur, beter bekend onder zijn bijnaam;
"Tommy-gun". Hij maakt gebruik van het verlengde magazijn dat
30 patronen kon huisvesten.
Van links naar rechts: de 'Tommy-gun', de M1 Garant en de BAR in bedrijf
Een indrukwekkend wapen is de BAR (Browning Automatic
Rifle) M1918 A2 in handen van soldaat Richard Reiben (Edward Burns). Dit 7.62mm,
lichte machinegeweer, met een gewicht van 8.82 kg kon 500
schoten per minuut afgeven.
Reiben met zijn BAR (Browning Automatic Rifle)
Daniel Jackson (Barry Pepper) is de scherpschutter van de groep en heeft als
zodanig de beschikking over een Springfield M1903 A4 met
verschillende richt-telescopen. Deze draagt hij met zich mee in
speciaal daarvoor bestemde kokers.
Daniel Jackson (Barry Pepper) toonbeeld van de professionele GI
Deze bijbelteksten prevelend
individu spreekt ontzettend tot de verbeelding. Vooral als hij
in de regen de Duitse scherpschutter weet uit te schakelen die
Caparzo vanuit een klokkentoren heeft neergeschoten. Jackson
weet met één zuiver schot het telescoopvizier van de Duitse
tegenstander te treffen. Dit lijkt een sterk staaltje dat uit
de koker van Hollywood schijnt te komen, maar er is een geval
bekend dat een scherpschutter, Marinier Carlos Hatchcock,
tijdens de oorlog in Vietnam dit daadwerkelijk heeft gedaan.
Het geweer van Jackson, de M1903 A4
(D.Eilen / Pritchard
Coll. PA. USA)
Voor de persoonlijke beveiliging in het nabij gevecht
waren, Jackson, Horvath en Miller voorzien van een half
automatisch Colt M1911 A1, .45 (11.4mm)pistool. De M1911 was
oorspronkelijk ontworpen door John Moses Browning. Aangezien
het te ingewikkeld was om te produceren werd het herontworpen
en na een wijziging aan de kolf werd het in 1923 als M1911 A1
in gebruik genomen. Dit 1 kg zware pistool geeft aan de finale
van 'Saving' een dramatisch effect door prominent in beeld de
kijker een halve seconde op het verkeerde been te zetten.
Een Colt M1911 A1
(A.Hornak/The Museum
of Artillery, Woolwich)
Verder waren in de film nog talloze andere wapens in
gebruik, zoals handgranaten, mijnen, bangalore torpedo's etc.
Bazooka's moesten opnieuw worden gefabriceerd, evenals 1200
rubberen kopiëren van vuurwapens, die niet van echt waren te
onderscheiden.
Als de groep van Miller op weg gaat om Private Ryan te
‘saven’, komen we nog een paar opmerkelijke voertuigen tegen,
waaronder een aantal Waco zweefvliegtuigen. Voordeel voor
Art Director Alan Tomkins was dat het geen perfect gebouwde
zwevers hoefden te zijn. Ze werden als gelande wrakken
opgesteld. Eén van deze Waco's is tegenwoordig te vinden in het museum Bevrijdende Vleugels in Best.
Eén van de zes replica's van de Waco zwever in de LZ
(Landing Zone)
Na de trieste scène met de ‘dog-tags’ op de LZ, zorgt een
doofgeslagen paratrooper Mandelsohn (rol van Ryan Hurst) voor
de broodnodige verlichtende edoch wrange humor. Deze ‘roept’
dat Ryan (‘No,.. James Francis Ryan!’) opgepikt is door een
kolonel en naar Ramelle is gegaan, …‘to babysit a bridge’…
De scène waarin de groep Miller de radarpost bestormen werd
geschoten in Thame, Oxfordshire. In Thame Park was voor de
gelegenheid een ‘zwaar beschadigde’ radar opgebouwd. Vlak voor
de Rangers deze hindernis bereiken is er een kleine
continuiteitsfout te zien. Miller zijn groep bestaat opeens
weer uit acht man als ze zich via een veld verplaatsen,… was
Caparzo niet de vorige dag gesneuveld? Dit was één van de
segmenten geschoten op 26 juli in Screen die tijdens de
montage hier een plekje vond.
De Duitse Radarpost in Thame Park,
Oxfordshire
De aanval op de radarpost blijkt een cruciaal deel uit de hele film. Is het concept van
Saving Private Ryan (als drie broers zijn omgekomen, haal de laatste uit het slagveld) al
genoeg om de waanzin van oorlog te verbeelden (waarom waren alle vier broers überhaupt onder
de wapenen en op het slagveld?), toch zitten er meer vraagstukken in deze film. Het lijkt in
eerste instantie er bijgesleept om de actie alleen, de aanval op de radarpost. Terwijl alle
manschappen rond Miller het een belachelijk idee vinden en aangeven dat ze er gewoon omheen
kunnen trekken, zet Miller zijn plan door om de Duitsers uit te schakelen. De mannen van Miller
hebben al zoveel strijd en ellende meegemaakt, deze actie mag best aan hen voorbij gaan. Heeft
de kijker tot dan sympathie voor Miller, in deze scène komt zijn leiderschapsrol boven en duld
geen tegenspraak en de kijker vraagt zich af waarom Miller met alle geweld zijn zin doorzet.
Natuurlijk, hij is een Ranger, geen gewone ‘infanterie-soldaat’, maar een specialist, een commando,
net als zijn manschappen. Miller laat hier zien dat hij niet één van ‘de jongens’ kan worden. Zijn
mannen hebben leiding nodig en hij weet dat al zijn mannen individuen zijn met scherpe meningen die
hij, tot zover, toelaat om onderling te ventileren. Hij weet ook dat de zaak, ‘het redden van Ryan’
kan leiden tot muiterij waarin hij meegesleurd kan worden. Als officier heeft hij de belofte gedaan
om bevelen op te volgen en de order tot een goed einde te brengen met in ogenschouw de veiligheid van
zijn mannen, maar hen ook te leiden met een strakke hand opdat ze scherp en alert handelen,… daar mogen
geen negatieve gedachten een splijtzwam vormen die de opdracht kunnen ondermijnen.
De discussie of het zinvol is om de radarpost in te nemen
Uiteindelijk wint het bevel tot de aanval en stellen de manschappen zich professioneel op, al
is het met een vermoeide menselijke tegenzin. In een snelle actie worden de Duitser uitgeschakeld,
op één na. Maar tevens blijkt medic Wade dodelijk getroffen, juist de man die ongewapend zich inzet
tot het redden van levens. Waarom blijft Upham achter, ook een non-combat soldaat die gebombardeerd
is tot ‘Ranger’, en trekt Wade wel tijdens de aanval in de eerste lijn mee op? Dit is duidelijk gedaan
om het dilemma van Miller aan te scherpen. Zijn order om deze actie in te gaan heeft de dood tot gevolg
van misschien wel de dapperste en belangrijkste man van het gezelschap. De onbewapende Wade trekt de orders niet in
twijfel en doet wat hem wordt opgedragen. De andere mannen hebben een mening over het nut van het
‘redden van Ryan’ en zijn daarbij egocentrisch ingesteld, maar ook met oog voor hun maat en de groep.
Wade bemoeit zich niet met
strategie en of er wel genoeg munitie is, geen 'soldaten gedoe' voor Wade. Wade kijkt verder
dan het persoonlijke leed van de kleine groep waar hij deel van uit maakt. Als mens zorgt hij dat zijn
maten mens blijven in een smerige oorlog, gezondheid staat voorop. Wade houdt de hele groep op één lijn,
en de groep weet hoe belangrijk Wade voor hen is,… hij kan het verschil zijn tussen leven en dood, of te
wel achterblijven in een veld ver van huis, of weer thuis komen. Maar de schrijvers besluiten deze belangrijke man
te laten sneuvelen. Om aan te geven hoe ‘stom’ het was van Miller om de aanval in te zetten? Nee, want Miller
rechtvaardigt zijn order door aan te geven dat het hun taak is dat geen andere Amerikaanse soldaten in ‘deze
val lopen’. Maar deze actie mag niet ongeschonden voor de Rangers zijn. Voor het vervolg van dit verhaal
blijkt opeens dat Wade niet echt meer belangrijk is als karakter,… hij wordt opgeofferd. Maar dan wel
een opoffering die gepaard gaat met hartverscheurende emotie, die een diepe impact achterlaat op de hele
groep, maar vooral bij Reiben die zijn gevoelens niet onder stoelen en banken schuif. Dreigt Miller het te
verliezen door zijn emoties niet langer de baas te kunnen (onzichtbaar voor de groep),… met zijn ervaring als
leraar, zijn verantwoordelijkheid en zijn opdracht weet hij met zijn kalmte, ook weer de rust in de groep te brengen.
De radarpost is ingenomen en een Duitser gevangen
Dat de enige overlevende Duitser wordt heengezonden lijkt een zwakte in het verhaal. Upham denkt aan het
oorlogsrecht, de Duitser heeft zich overgegeven, en mag niet worden gestraft voor wat hij kort daarvoor op
bevel heeft moeten doen. Op het eind van de film zal dit tot een schokkende climax komen (waar je als kijker
met terug werkende kracht die Duitser zelf wel had willen omleggen bij de radarpost). En dat maakt Saving
Private Ryan een film met haar verschillende plots, het overdenken waard. Zijn de eerste 20 minuten op Omaha
Beach de harde slag in het gezicht, de rest van de verhaallijn bevat genoeg dubbele bodems die verder gaan dan
tot het redden van Ryan alleen.
Het punt in de film dat James Ryan wordt gevonden.
In de volgende scène zien we de groep van Miller in een
veld, als plots een Duitse SdKfz 251 verschijnt. In één
doorlopend gedraaid shot van 1 minuut en 40 seconden (heel
lang voor een actiescène) wordt met een bazooka het
halfrupsvoertuig tot stoppen gedwongen, worden de Duitse
manschappen van het voertuig uitgeschakeld en wordt de
bazooka schutter aan ons voorgesteld, het is Private James Francis Ryan.
In Ramelle aangekomen wordt door de mannen van Miller
gebruik gemaakt van een Duitse NSU Kettenkrad. Deze met
rupsbanden uitgevoerde motorfiets wordt als lokvogel ingezet
om de Duitse troepen naar de brug te lokken.
Ramelle, Tom Hanks en Steven Spielberg, in het midden Dale Dye
(foto: David James)
Waren voorgaande voertuigen redelijk makkelijk te vinden,
dan wel simpel te construeren, zoals de zwevers, lastiger was
dat het script om twee Duitse Tiger tanks vroeg. De purist zal
opmerken dat er rond deze periode nog geen Tigers in Normandië
waren, deze verschenen pas op 12 juni in de regio van
Villers-Bocage. Maar voor het spectaculaire slotakkoord van
'Saving' was een spectaculairdere tank nodig. Helaas was in de
wereld ten tijde van het maken van de film geen Tiger meer
voorhanden die op eigen kracht kon bewegen, laat staan in de
film opereren. Er werden twee Russische T-34 tanks aangeschaft
die een ‘jas’ kregen over hun romp en koepel, zodat ze de vorm
kregen van een Tiger.
De rode lijn geeft de T-34 aan met daarover in het
groen de 'Tiger'
Het geheel zag er zeer overtuigend uit. Alleen de
loopwielen en smalle rupsbanden verraden de oorspronkelijke
T-34 (en hadden de constructeurs het commandoluik niet iets
zwaarder uit kunnen voeren?).
De 'Tiger' tot stoppen gedwongen met een
'sticky-bomb'
Tot slot nog een scène die bij nadere beschouwing tot
vragen oproept. Nadat Upham is ‘uitgenodigd’ om de groep van
Miller te versterken, (en de opmerking; 'assemble at the
motorpool on the beach') zien we in een totaalshot de grote
bedrijvigheid op Omaha Beach. Als de camera naar links een pan
maakt ’vangt’ het een jeep (klik op 'film') met aanhanger waarin de
groep van Miller zich bevindt. Het vervolg sneuvelde in de
montage. Spielberg meende dat het de snelheid uit het verhaal
haalde en ook niets toevoegde. In de geplande
versie rijdt de jeep langs een uitgebrand Duits konvooi
(gefilmd rond Taghmon, Ierland) terwijl er een discussie
gevoerd wordt in de jeep aangaande het nut van de missie.
Verderop raakt de jeep van de weg als de omgeving onder vuur
ligt van Duitse 88mm Flak kanonnen, tijdens deze actie worden
ook een aantal Amerikaanse trucks getroffen (ook in Thame Park
geschoten). Wie weet zien we deze scène ooit nog eens
terug in een ‘speciale’ directors-cut?
De groep van Miller gaat op zoek naar
Ryan,... in de jeep (het vervolg sneuvelde in de
montage)
Op 12 september 1997 is de filmploeg op de American Cemetery
in Normandië om de opening-en slotscène te filmen met Harrison
Young als Ryan op leeftijd. Er werd een nepkruis geplaatst in
Plot F nabij de Niland broers. Frappanter was waarschijnlijk
dat door een toeval het kruis achter dat van Captain John H. Miller
een echt graf lag met de naam Sergeant Richard F. Miller, ook
uit Pennsylvania. Op Plot C ligt een Private First Class John J. Miller (ook uit Pennsylvania).
James Ryan (Harrison Young) op de American
Cemetery in Normandië
De 130 miljoen gulden (60 miljoen euro) kostende film ging
op 21 juli, 1998 in de Verenigde Staten in première. Er ging
een schok door Amerika. Voor het eerst werd een publiek de
oorlog ingesleept in haar verschrikkelijkste vorm. Opeens
bleek een film ook een opstapje voor heel veel veteranen te
zijn. Mannen die ruim 50 jaar niet hadden kunnen uitleggen wat
hen was overkomen, mannen die niet de juiste woorden hadden
kunnen vinden om aan het thuisfront te vertellen dat oorlog
iets anders is dan ‘Hollywood’ normaal op het doek bracht. Tot
dan eindelijk Steven Spielberg met zijn Saving Private Ryan
daar verscheen. Veteranen herkenden in de rauwheid, de dood en
ellende,… de smaak en geur van bloed bracht alles weer boven.
De oud-strijders hoefden niets meer te zeggen, ze lieten de
beelden spreken. Was iedereen altijd overtuigd geweest
aangaande moed en doorzetting van naamloze soldaten die
zichzelf opofferden voor de democratie,… het gewone publiek
kreeg nu te zien dat het met enorm drama gepaard was gegaan.
Soldaten die zich wellicht, in hun eigen ogen, geschaamd
hadden voor hun soms laffe houding, bang voor de situatie,
kregen door Saving Private Ryan alsnog begrip dat oorlog meer is dan een
marsorder vol avonturen naar onbekende oorden. Saving Private Ryan is geen anti-oorlogsfilm, het is een film die ons er op
wijst dat de democratie duur betaald wordt en dat het soms
nodig is dat iemand zich opoffert opdat een ander in vrijheid
kan leven.
English teacher Miller: 'Take this,
Shakespeare,...!'
Saving Private Ryan werd voor het jaar 1998 genomineerd
voor 11 Oscars. De film mocht er vijf verzilveren: Steven
Spielberg voor ‘Beste Regie’, Janusz Kaminski voor ‘Beste
Cinematografie’. Ook de montage, Michael Kahn kreeg een
beeldje. Ook het geluid en de geluidseffecten mochten een
Oscar ontvangen. Oja,… voor wie daar in geïnteresseerd is;
‘Shakespeare in Love’ was dat jaar ‘Beste Film’ (welk één
contrast!)
Voor een vergelijk met juni 1944
en Saving Private Ryan is er een FOTOPAGINA
(KLIK HIERONDER OP DE LANDINGSVAARTUIGEN)
|