'SAVING PRIVATE RYAN'
One Man, One Mission, One Movie

Het punt in de film dat Private James Ryan wordt gevonden.

In de volgende scène, na de strijd rond de Duitse radarpost, zien we de groep van Miller in een veld, als plots een Duitse SdKfz 251 verschijnt. De mannen van Miller nemen positie in, maar ze blijken niet de enige te zijn die het Duitse voertuig op de korrel willen nemen. In één doorlopend gedraaid shot van 1 minuut en 40 seconden (heel lang voor een actiescène) wordt met een bazooka het halfrupsvoertuig tot stoppen gedwongen, worden de Duitse manschappen van het voertuig uitgeschakeld en wordt de bazooka schutter aan ons voorgesteld;... Private Ryan. Wetende van de vorige ontmoeting met een Ryan, benadert Miller deze Ryan met enige voorzichtigheid...

Captain Miller: James Francis Ryan?
Private Ryan: Yes, sir. How'd you guess that?
Captain Miller: James Francis Ryan of Iowa?
Private Ryan: Yes, sir. Paton, Iowa, that's correct. What is this about?
Captain Miller: Your brothers were killed in combat.
Private Ryan: Which - Which ones?
Captain Miller: All of them.

Ramelle,...

Wilde Miller zijn eenheid eigenlijk gelijk weer met de gevonden Ryan terug, de laatste wilde zijn 'brothers in arms' niet in de steek laten, zeker niet nu zijn echte broers omgekomen waren. Dus worden, in Ramelle aangekomen, door de mannen van Miller positie ingenomen om de kleine eenheid aan paratroepers te verstevigen die hier reeds de brug aan het 'baby-zitten' zijn. In de avond is alles rustig en wordt geprobeerd meer diepte in het karakter van James Ryan te scheppen. Terwijl de mannen van Miller bij elkaar op een trap met elkaar keuvelen over 'echte mannendingen', praten Miller en Ryan met elkaar over de jeugd en de broers van Ryan, maar of het meer diepgang geeft aan het karakter van Ryan?

Ramelle met de kleine verdediging voor de brug

Na de rustige nacht wordt de spanning opgebouwd naar het laatste gevecht. Jackson heeft zijn positie gevonden als uitkijk en scherpschutter in de klokkentoren. Munitie en de taken worden verdeeld. Captain Miller legt aan de mannen uit wat een 'sticky-bomb' is ('it's in manual'), een sok met daarin een stuk TNT, ingesmeerd met lagervet welke vastgeplakt kan worden aan een voertuig. Ryan laat zien hoe een mortiergranaat geactiveerd kan worden en weggeworpen naar de vijand. Miller bepaalt dat als ze worden terug gedrongen door de Duitsers, dan steken ze de brug over om erachter nieuwe posities in te nemen. Deze nieuwe positie geeft hij de bijnaam 'The Alamo'.

De NSU Kettenkrad moet de Duitsers lokken

In de verte kunnen de mannen het rommelen van de naderende Duitse troepen horen. Jackson in de klokkentoren geeft aan via handsignalen dat er vijandelijke troepen in aantocht zijn. Om de Duitsers naar de brug te lokken, wordt in Ramelle gebruik gemaakt van een Duitse NSU Kettenkrad. Reiben neemt met zijn BAR achterop plaats op deze met rupsbanden uitgevoerde motorfiets en de chauffeur zal richting de Duitse eenheid rijden, lang genoeg om zich te laten zien en ze te lokken.

Reiben met zijn BAR (Browning Automatic Rifle)
(BAR foto onder: http://www.rjmilitaria.com)

Een indrukwekkend wapen is de BAR (Browning Automatic Rifle) M1918 A2 in handen van Private Richard Reiben (Edward Burns). Dit 7.62mm, lichte machinegeweer, met een gewicht van 8.82 kg kon 500 schoten per minuut afgeven (met een magazijn waar 20 patronen in konden). De BAR kon uitgerust worden met een steun van twee poten aan de voorzijde, maar Reiben zijn BAR heeft deze niet. Tijdens het gebruik in het veld, met snel lopen en vallen, draaiden en zwaaiden de steunpootjes heen en weer rond de loop en zaten vaak meer in de weg dan dat ze nut hadden.

Captain John Miller met zijn 'Tommy-gun'

In de groep van Miller onderscheiden we nog enkele opvallende wapens. Captain John Miller gebruikt als persoonlijk wapen een auto-ordnance .45 (11.4mm) Thompson M1 pistool-mitrailleur, beter bekend onder zijn bijnaam; 'Tommy-gun'. Hij maakt gebruik van het verlengde magazijn dat 30 patronen kon huisvesten.

Van links naar rechts in 'bedrijf': de 'Tommy-gun', de M1 Garant en de BAR

Voor de persoonlijke beveiliging in het nabij gevecht waren, Jackson, Horvath en Miller voorzien van een half automatisch Colt M1911 A1, .45 (11.4mm) pistool. De M1911 was oorspronkelijk ontworpen door John Moses Browning. Aangezien het te ingewikkeld was om te produceren werd het herontworpen en na een wijziging aan de kolf werd het in 1923 als M1911 A1 in gebruik genomen. Dit 1 kg zware pistool geeft aan de finale van 'Saving' een dramatisch effect door prominent in beeld de kijker een halve seconde op het verkeerde been te zetten.

Een Colt M1911 A1
(Foto: Coltautos.com ©)

Verder waren in de film nog talloze andere wapens in gebruik, zoals handgranaten, mijnen, bangalore torpedo's etc. Bazooka's moesten opnieuw worden gefabriceerd, evenals 1200 rubberen kopiëren van vuurwapens, die niet van echt waren te onderscheiden.

Een 'Tiger' rolt Ramelle binnen,....

Waren voorgaande wapens en voertuigen redelijk makkelijk te vinden, dan wel simpel te construeren, zoals de zwevers, lastiger was dat het script om twee Duitse Tiger tanks vroeg. De purist zal opmerken dat er rond deze periode nog geen Tigers in Normandië waren, deze verschenen pas op 12 juni in de regio van Villers-Bocage. Maar voor het spectaculaire slotakkoord van 'Saving' was een spectaculairdere tank nodig. Helaas was in de wereld ten tijde van het maken van de film geen Tiger meer voorhanden die op eigen kracht kon bewegen, laat staan in de film opereren.

De rode lijn geeft de T-34 aan met daarover in het groen de 'Tiger'

Er werden twee Russische T-34 tanks aangeschaft die een ‘jas’ kregen over hun romp en koepel, zodat ze de vorm kregen van een Tiger. Het geheel zag er zeer overtuigend uit. Alleen de loopwielen en smalle rupsbanden verraden de oorspronkelijke T-34 (en hadden de constructeurs het commandoluik niet iets zwaarder uit kunnen voeren?).

De 'Tiger' tot stoppen gedwongen met een 'sticky-bomb'

Terwijl de 'Tiger' wordt uitgeschakeld, verschijnt er in alle commotie van rondvliegende kogels en granaten opeens een groepje Duitsers welke met een licht kanon slepen. Nog meer paniek onder de verdedigers als ze het wapen herkennen, een 2cm FLaK 30. Het kanon neemt de Amerikaanse soldaten onder vuur die op en rond de 'Tiger' staan. Dit wapen, in grote aantallen geproduceerd door Rheinmetall-Borsig vanaf 1934, was speciaal ontwikkeld voor laag vliegende vliegtuigen, vandaar de aanduiding ‘Fliegerabwehrkanone’ (FLaK). Nederland schafte het kanon ook aan vlak voor de oorlog uitbrak.

Een 2cm FLaK 30 wordt naar voren gebracht tijdens het gevecht in Ramelle

Het 2cm kanon had een vuursnelheid van 120/180 granaten per minuut met een magazijn waarin 20 stuks munitie staken van 20x138mm. In gebruik bleek het kanon naast de luchtafweer inzet, ook zeer geschikt voor grondgebruik. Hiertoe werden dan pantser doorborende granaten gebruikt, in plaats van de exploderende versie voor luchtverdediging (als C/38 werd het kanon ook door de Kriegsmarine gebruikt op haar schepen).

Het 2cm FLaK 30 kanon neemt de paratroepers bij de 'Tiger' op de korrel

De vuursnelheid en het regelmatig vastlopen van de 2cm FLaK 30 noopte tot herziening van het kanon, en de FLaK 38 ontstond hieruit die een vuursnelheid had van 220 granaten per minuut. Een verdere ontwikkeling van het kanon was het uit te rusten met vier lopen, waardoor de 2cm FLakvierling 38 ontstond en dit ‘stel’ 800 schoten per minuut konden afgeven. Mauser produceerde ook een lichte versie van de FLak 30 voor Duitse parachutisten en berg-soldaten. Deze versie, de 2cm Geb.FLak 38, werd vanaf 1942 operationeel.

Een 2cm FLaK 30 in stelling gebracht in Drocourt aan de huidige D983

Het slotgevecht is er één op elke centimeter uitgevochten in Ramelle. Vanuit de kerktoren is het prijsschieten voor Jackson, vanuit een gebouw probeert Mellish en een medestrijder de Duitsers tegen te houden en voor de brug liggen de meeste GI's hun wapens leeg te schieten op de van alle kanten naderende Duitsers. Hiertussen rent een paniekerige Upham met reserve munitie rond. Als men deze scènes bij herhaling bekijkt, ziet men regelmatig continuiteitsfouten voorbij komen. Als men hier belangstelling voor heeft, welke dat zijn, op bijvoorbeeld http://www.imdb.com/title/tt0120815/goofs zijn er heel veel te vinden.

De mannen trekken terug over de brug, op 'the Alamo'

Voor de regie en montage moeten deze scènes net zo ingewikkeld zijn geweest als die voor de landingen op Omaha Beach aan het begin van de film, en het is dus geen wonder dat er fouten in de film zitten. Het is een heen en weer schakelen tussen de kerktoren, de gebouwen, de straten en de brug. Om de constante snelheid erin te houden en het gevecht overdonderende aan te toeschouwer te tonen, is het een wonder dat het man tot man gevecht tussen Mellish en een Duitser de film niet doet vertragen. Wat wel een vreemde scène is en tot speculaties leidt, is als de Duitser na het gevecht met Mellish de trap afkomt en langs een doodsbange Upham loopt. Waarom doodt de Duitser Upham niet,....?

Tom Hanks en Steven Spielberg overleggen voor het laatste gevecht
(bij de motor ligt een stand-in voor de positie voor de camera)
in het midden militair adviseur Dale Dye

Na het terug trekken op de 'Alamo', lijkt het gedaan voor de kleine groep verdedigers. Zeker als een tweede 'Tiger' zich richting de brug beweegt. Maar hulp komt gelukkig net op tijd,... een 'Hollywood Ending' zullen we maar zeggen. Een 'toeval' wil dat we weer 'die' Duitser tegenkomen, de vrijgelaten krijgsgevangene van de radarpost, en als 'Steamboat Willie' op de aftiteling staat (rol van Joerg Stadler). Persoonlijk vindt ik dit een iets te ver gezochte toevals'treffer' en maakt het nog meer Hollywood. 'Willie' denkt in Upham na zijn overgave, met enkele andere kameraden, een vriend gevonden te hebben. Maar Upham denkt daar heel anders over,... Wellicht mede ingegeven dat hij er achter gekomen is wat 'FUBAR' betekend (Fucked Up Beyond All Recognition). En zo komt het geweld in Saving Private Ryan tot een einde.

'Steamboat Willie' herkent Upham, en denkt een 'vriend' te hebben gevonden....

Op 12 september 1997 is de filmploeg op de American Cemetery in Normandië om de opening-en slotscène te filmen met Harrison Young als Ryan op leeftijd. Er werd een nepkruis geplaatst in Plot F nabij de Niland broers. Frappanter was waarschijnlijk dat door een toeval het kruis achter dat van Captain John H. Miller een echt graf lag met de naam Sergeant Richard F. Miller, ook uit Pennsylvania. Op Plot C ligt een Private First Class John J. Miller (ook uit Pennsylvania).

James Ryan (Harrison Young) op de American Cemetery in Normandië

De 130 miljoen gulden (60 miljoen euro) kostende film ging op 21 juli, 1998 in de Verenigde Staten in première. Er ging een schok door Amerika. Voor het eerst werd een publiek de oorlog ingesleept in haar verschrikkelijkste vorm. Opeens bleek een film ook een opstapje voor heel veel veteranen te zijn. Mannen die ruim 50 jaar niet hadden kunnen uitleggen wat hen was overkomen, mannen die niet de juiste woorden hadden kunnen vinden om aan het thuisfront te vertellen dat oorlog iets anders is dan ‘Hollywood’ normaal op het doek bracht. Tot dan eindelijk Steven Spielberg met zijn Saving Private Ryan daar verscheen. Veteranen herkenden in de rauwheid, de dood en ellende,… de smaak en geur van bloed bracht alles weer boven. De oud-strijders hoefden niets meer te zeggen, ze lieten de beelden spreken. Was iedereen altijd overtuigd geweest aangaande moed en doorzetting van naamloze soldaten die zichzelf opofferden voor de democratie,… het gewone publiek kreeg nu te zien dat het met enorm drama gepaard was gegaan. Soldaten die zich wellicht, in hun eigen ogen, geschaamd hadden voor hun soms laffe houding, bang voor de situatie, kregen door Saving Private Ryan alsnog begrip dat oorlog meer is dan een marsorder vol avonturen naar onbekende oorden. Saving Private Ryan is geen anti-oorlogsfilm, het is een film die ons er op wijst dat de democratie duur betaald wordt en dat het soms nodig is dat iemand zich opoffert opdat een ander in vrijheid kan leven.

English teacher Miller: 'Take this, Shakespeare,...!'

Saving Private Ryan werd voor het jaar 1998 genomineerd voor 11 Oscars. De film mocht er vijf verzilveren: Steven Spielberg voor ‘Beste Regie’, Janusz Kaminski voor ‘Beste Cinematografie’. Ook de montage, Michael Kahn kreeg een beeldje. Ook het geluid en de geluidseffecten mochten een Oscar ontvangen. Oja,… voor wie daar in geïnteresseerd is; ‘Shakespeare in Love’ was dat jaar ‘Beste Film’ (welk één contrast!)

Voor een vergelijk met juni 1944 en Saving Private Ryan is er een
FOTOPAGINA
(KLIK HIERONDER OP DE LANDINGSVAARTUIGEN)