Na het bezoek aan de Kaltenhalle (#8) op de bovenstaande kaart, steken we het veld over en gaan rechts het pad op. Hier ziet u ook nog een deel van de oorspronkelijke grens van de Fliegerhorst Deelen, aangegeven door de oude Duitse betonnen hekpalen.

De laatste jaren zijn hier enorme verbouwingen gaande. Deels worden oude Duitse gebouwen bewaard, maar wel geheel gerestaureerd voor bewoning. Onderweg naar het gebied dat als 'Wildhoeve' bekend staat, komt u langs een opvallende hoge toren. Het staat bekend als de 'radarschool' KKN 9, onderdeel van de radio-radarschool (RRS), en dateert uit de jaren na de oorlog. In 1955 werd de ‘SGR-109’ hoogtemeter radar gebouwd in de fabriekshal van de Hollandse Signaal Apparaten in Hengelo.

In dit gebied, de Wildhoeve, zijn twee delen ingericht voor het onderbrengen van Luftwaffe personeel, ook wel bekend onder de naam 'Divisiondorf'. Wat opvalt is de strakke bouw van de huizen en gebouwen, met hun puntdaken en gezellige luiken (met name in het gebied dat bekend staat als ‘De Zeven Provinciën’). Dit is met opzet zo gebouwd door de Duitsers. Deze bouwstijl, de ‘Heimatschutzstil’ of ‘Heimatschutz-Architektur’ was een antwoord op de moderne ontwikkelingen in de bouwstijl in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog. Er ontstond een afkeer voor ‘die moderniteiten’ en een bond van 20 regionale organisaties wilden liever de traditionele bouw promoten. Na 1933 kreeg de ‘Bund Heimatschutz’, mede door propagandistische ingegeven, meer zeggenschap. Dus toen de ‘dorpen’ bouw rond de Fliegerhorst Deelen aanving, werd de ‘Heimatschutz-Architektur’ toegepast. Niet alleen om een ‘thuisgevoel’ op te roepen, maar zeker ook als camouflage,…

In het deel 'Kamp Koningsweg Noord' in het gebied Wildhoeve ziet u drie langgerekte grote robuuste gebouwen (#9). Tegenwoordige herbergen de drie gebouwen met elk 8 moderne woningen. Toen in oktober 1943 de jachtverkeersleiding ‘Diogenes’ in bedrijf ging moest het vrouwelijke personeel, de Luftnachrichtenhelferinnen, dat er werkzaam was onderdak hebben. En dat vonden ze in deze drie gebouwen. In totaal zouden 450 Duitse dames geselecteerd worden voor Diogenes. In eerste instantie werden de helferinnen ondergebracht in Arnhem en later in de nieuwe gebouwen van 'Kamp Koningsweg Noord'. Per dienst, Ablösung, waren er ca. 40 zogenoemde Luftnachrichtenhelferinnen (maar door de Duitsers 'Blitzmädel' genoemd) werkzaam in Diogenes (op de laatste pagina over de Fliegerhorst Deelen meer over Diogenes).

Zoals op de bovenste foto duidelijk te zien is, mogen er geen tuinen aangelegd worden, maar wordt de natuur de vrije hand gegeven. Het geeft een zeer onverzorgde indruk bij de strakke gebouwen,...

Tegenover de drie 'Blitzmädel' woningen waren ondermeer gebouwen voor de stadsverwarming en een kantine. Aan het einde van deze straat, de radarweg, staat nu een modern poortgebouw als vervanger voor de door de Duitsers gebouwde wachtruimte. Op de foto hieronder, daar waar de Hawker Hunter voor de deur staat, dit gebouw en de drie die er achter lagen zijn gesloopt, maar nu wel weer in dezelfde vorm terug opgebouwd en in een vreselijke kleur grijs (maar dat is mijn persoonlijke mening).

Zet uw wandeling voort door een stukje terug te lopen en de straat 'Zeven Provinciën’ in te gaan (#10). Net als in 'Kamp Koningsweg Noord' waren ook in dit gebied zeven gebouwen, welke als woningen diens deden, opgetrokken. Deze waren eerder gereed, namelijk reeds begin 1942. De woningen waren gegroepeerd rond een veld dat als sportterrein gebruikt werd. Op de Fliegerhorst werden de vele technische installaties onderhouden door gespecialiseerd personeel, welke in de huizen van 'De Zeven Provinciën’ waren ondergebracht. Ook zat in gevorderde huizen en boerderijen rond de Koningsweg Duits personeel, de 'Arbeiter und Angestellter'.

Dit is het einde van de wandeling waar u redelijk vrij toegang heeft tot de objecten die bewaard zijn gebleven van de voormalige Fliegerhorst Deelen. Keer terug naar uw auto bij de Adelaertshoeve en verplaats u naar 'De Kop van Deelen', waar onder andere het Museum Vliegbasis Deelen is gevestigd. Op de volgende pagina verkennen we een stukje 'Kop van Deelen' en iets meer over waar geen publiek bij kan komen. Maar voor we daar naar toe gaan, eerst iets over,...

Naast de Messerschmitt Bf 110 voor de nachtjacht van 5. en 6. Staffel, van de II./NJG 1 welke vanaf 7 september 1940 vanaf Fliegerhorst Deelen opereerden, was II./NJG 1, 4. Staffel uitgerust met de Dornier Do 17Z. II./NJG 1. In december 1940 werden de Do 17Z van 4. Staffel omgeruild voor de Dornier Do 215 B-5 'Kauz 3', welke uitgerust was met de FuG 202 'Lichtenstein' radar.

Op 15 juni 1944 werd tot 20 juni I./NGJ 6 met Stab., 1., 2. en 3. Staffel gestationeerd op Deelen met Bf 110's. Tussen 15 en 20 juni, was I./NJG 6 respectievelijk op 17 juni op Neubiberg en op 18 juni op Mainz-Finthen.

Het was een drukte van belang van komende en gaande Luftwaffe eenheden. Het KampfGeschwader jachtbommenwerper eenheid III./KG 2 arriveerde met Dornier Do 217E/K op 14 juli 1942 en bleef er tot 16 maart 1943.

Mede vanwege dat de Amerikanen vanaf 17 augustus 1942 bij daglicht bombardementsvluchten waren begonnen, eerst nog op doelen in Frankrijk en Nederland, werd op 22 juli 1942 het II./JagdGeschwader 1 met 1 squadron (4. Staffel) gestationeerd op Deelen. Op 24 september 1942 werd II./JG 1 weer weggehaald van Deelen. Het zou nog tot januari 1943 duren eer de Amerikaanse B-17 Bommenwerpers naar Duitsland kwamen.

Op 1 april 1943 kwamen de JagdGeschwaders I./JG 1 (1, 2 en 3 Staffel) en III./JG 1 (7, 8 en 3 Staffel) naar Fliegerhorst Deelen. Op 30 mei 1943 vertrok III./JG 1 weer, maar I./JG 1 'Oesau' zou tot 6 december 1943 blijven. Volgens gegevens op het onbetrouwbare Wikipedia kwam 25 juni 1943 IV./JG 1 met 10. Staffel naar Deelen, maar dat bestond toen als zodanig niet meer. Volgens de meer betrouwbare bron https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Jagdgeschwader/JG1.htm kwam IV./JG 1 op 1 januari 1943 naar Deelen met de Fw 190 en op 1 april 1943 werd IV./JG 1. geheel toegevoegd tot 1./JG 1.

Door de slechte informatie op Wikipedia onstond er verwarring aan uw schrijver zijn kant, zoals bijvoorbeeld de gegevens over Leutnant Eberhard Burath. Maar aan de hand van de gegevens van 'Lexicon-der-wehrmacht' zijn zaken nu duidelijker geworden. Op de foto hierboven, gemaakt na een crash die Leutnant Eberhard Burath, Gruppenadjudant van toen nog IV./JG 1, met deze Fw 190 A-4, WNr. 555 maakte op 11 maart 1943 op Deelen. Op 1 april 1943 werd IV./JG 1 in zijn geheel ondergebracht bij I./JG 1 Hieronder staat de Focke-Wulf Fw 190 A-4 van Gruppenadjudant I./JG 1 Leutnant Eberhard Burath zoals hij ermee vloog in april 1943 vanaf Deelen. In het boek 'Luftwaffe Airfields 1935-45 the Netherlands' van Henry L. de Zeng IV, wordt trouwens IV./JG 1. helemaal niet genoemd als een Gruppe welke op Deelen zou zijn geweest.

Men kon naast de Focke-Wulf Fw 190, ook Bf 109's waarnemen (volgens Wikipedia) op de Fliegerhorst Deelen. Volgens diezelfde onbetrouwbare bron kwam op 23 juni 1943 tot 8 juli van dat jaar II./JG 54 'Grünherz' met 4, 7, 8 en 9 Staffel naar Deelen. Alleen was toen de Bf 109 bij II Gruppe al begin 1943 vervangen voor de Focke-Wulf Fw 190 A. En was 4. Staffel toegevoegd aan III.JG 54 volgens https://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Jagdgeschwader/JG54-R.htm. Volgens dezelfde bron was wel III./JG 54. op 23 juni tot 8 juli 1943 op Deelen en deze vlogen daadwerkelijk met de Bf 109 G-4 en werden hoofdzakelijk tegen jachtbommenwerpers en middelzware bommenwerpers ingezet. Ook zou I./JG 1 deels? in die periode de Bf 109 hebben gehad op Deelen, al vloog Stab-I./JG 1 met de Fw 190.

In deze periode werd ook het commando overgedragen van de Fliegerhorst Deelen. Op 1 juli 1943 werd Wolfgang Falck gepromoveerd tot Oberst en overgeplaatst naar Berlijn. Het commando van Fliegerhorst Deelen werd voortgezet door Oberst Werner Streib (een aas met 66 overwinningen). Op 28 juli 1943 kwam de II./JG 26 (met 4, 5, 6 en 7 Staffel) en hun Messerschmitt Bf 109 G-1/R2 en G-4 een dikke week naar Deelen om weer op 6 augustus te vertrekken naar Volkel.