TOUR DE SLAGVELDEN VAN NORMANDIË
RINGSTAND, BUNKERS
EN KAZEMATTEN

(Click for English version)

DE VERDEDIGINGSWERKEN
VAN DE ATLANTIKWALL

Daal mee in de betonnen wereld,...

Op de pagina’s aangaande Normandië komen we veel bunkers en kazematten tegen. Soms wordt er dan al dieper op ingegaan als het een belangwekkend complex is, zoals Pointe du Hoc. Maar naast de belanghebbende complexen zijn er ook in Normandië veel betonnen structuren te vinden die extra aandacht verdienen. Onderstaande probeer ik iets meer over deze constructies uit te wijden en waar sommige bunkers specifiek voor werden gebruikt.

Een H 677 in de duinen bij varreville, Utah Beach

Wellicht is het u opgevallen dat veel bunkers en kazematten op elkaar lijken. De Duitsers bouwden ook niet zomaar uit de losse pols de betonnen gevaartes. Deze waren keurig op tekening vastgelegd. Veel, vooral de bunkers (‘Blockhäuser’) hadden hun oorsprong gevonden in de ‘Westwall’ (de zogenaamde Siegfriedlinie). De voorgestelde bunker en kazematten hadden allen een eigen uniek nummer. Deze nummering gebruik ik ook op mijn pagina’s. Voorafgaande aan dat nummer is een letter toegevoegd. Dit is een afkorting voor Heeres-Regelbauten. Nu had ik de letter ‘R’ vooraf kunnen laten gaan, maar ik heb gekozen voor de ‘H’ om aan te geven dat het voor het leger (Heer) bestemde objecten waren. Bijvoorbeeld bij de Batterij van Longues, staat een ‘M’ voor het nummer, wat aangeeft dat dit een door de Kriegs Marine gecontroleerde stelling was.

De Leistand M 262 (vuurgeleidingsbunker) van de Batterij van Longues

Liep de nummervolgorde voor bunkerontwerpen van de Westwall van 105 tot 519 (waarvan enkele in de Atlantikwall werden opgenomen), en die voor de Atlantische kust van 600 tot 704, ik behandel ze niet allemaal (omdat er tussen sommigen maar weinig verschil zit). Degene die niet op de Normandië pagina’s behandeld worden of die iets meer aandacht moeten hebben zullen zoveel mogelijk hieronder worden behandeld.

Een Tobruk in de duinen van Utah Beach

Naast de grote bunkers en kazematten vind men ook kleinere bunkertjes en stellingen. Deze vallen onder de Ringstand. Opvallend in deze groep is de zogenaamde, door de Geallieerde genoemde, ‘Tobruk’. Bij de Duitsers stond deze bekend als Bauform. Dit type bunkernummering ging vooraf met de lettercombinatie ‘Vf”. De Tobruk werd oorspronkelijk ontwikkeld door de Italianen in Noord-Afrika (vandaar de naam 'Tobruk'), en door de Duitsers overgenomen.

BAUFORM Vf58 DE ‘RINGSTAND’, TOBRUK

Ter bescherming van de grotere kazematten op een complex, was rond het gebied een ‘ring’ aangelegd van prikkeldraad, mijnenvelden en op strategische punten een Tobruk. De standaard Tobruk was de Vf58. Hierin waren verschillende types te onderscheiden; zoals voor een machinegeweer, mortier of met een kleine tankkoepel erop gemonteerd.

De Bauform Vf58 in doorsnee

De standaard Tobruk had de afmetingen: een diepte in de grond tot 2,75 m, een lengte van 3,70 m en een breedte van 2,35 m. Vanwege het te graven gat van 58 m³, kreeg het de benaming Bauform Vf58. Er was in totaal 11,5 m³ beton nodig voor dit type. De vorm zou in de loop van het proces wel veranderen, Was de toegangruimte in eerste instantie 1.90 meter hoog, latere modellen hadden een staanruimte van slechts 1.65 meter. Er waren ook grotere varianten, waarin niet alleen machinegeweren of mortieren werden ondergebracht maar zelfs kleine kanonnen.

Een vergrote Tobruk zoals die nog veel in Normandië te vinden zijn

Hieronder is aan de hand van illustraties en foto´s te zien
hoe de verschillende Tobruks te onderscheiden zijn.
Tobruks die werden gebruikt als mortierschuttersput waren te herkennen aan het
pilaartje in het midden van de ring-opening waarop de mortier bevestigd was.

Doorsnee van een Tobruk variant voor verschillende gebruiksmogelijkheden,
zoals bijvoorbeeld, een MG nest, of voor plaatsing van een tankkoepel

Een MG34 machinegeweer in een Tobruk

Bauform Vf61a

Een ander voorbeeld van een Ringstand Tobruk was de Bauform Vf61a (later Bauform Vf206). Deze was officieel ingericht voor de 5cm mortier (Festungsgranatwerfer (f)). Opvallend detail is de kamer voor munitie links van de toegang.

Deze Tobruk, een Vf61a (alt), (latere type aanduiding Vf206),
is te vinden in Wn 60. Deze is bestemd voor de 5cm Fest.Gr.W 210 (f)
(Gr.W stond voor Granatwerfer).
Hieronder is de gehele Vf61a te zien van Wn 60 met de verlengde toegang
(In deze groeit nu een boom)

In Wn 60, waren twee aangepaste versies van de Vf61a
met een langere toegangstunnel naar de Tobruk.
Deze was voor de 5cm Gr.W 36 mortier

Toch werden ze ook voor andere doeleinden gebouwd. De hieronder afgebeelde, bij Utah Beach ‘Exit 3’, ontbeerd het opvallende betonnen paaltje in het midden waarop normaliter de mortier werd geplaatst.

bij Utah Beach ‘Exit 3’ een aangepaste Vf61a

Een 8cm Granatwerfer 34 in bedrijf vanuit een Tobruk

Doorsnede Bauform Vf69 Ringstand (Vf207)

Een opvallende Tobruk is de dubbele Bauform Vf69 (later de Vf207). Deze Ringstand had één kamer voor een 8cm Granatwerfer 34. Daarnaast was geschakeld een kleinere kamer voor observatie of een machinegeweer. Hieronder is de indeling van deze dubbele Tobruk te zien. Verder was in deze Ringstand een munitiekamer links van de toegang te vinden die afgesloten kon worden met deuren.

Een Bauform Vf69 Ringstand bij Varreville, Wn 101, Utah Beach

Vaak werden tankkoepels van oude Franse tanks gebruikt om op een Tobruk te plaatsen. Deze oude Franse tanks werden na de val van Frankrijk ingelijfd in het Duitse leger onder een Panzerkampfwagen code. Koepels die onder andere gebruikt werden waren die van de FT-17, de S-35 PzKpfw 739(f) en de R-35 PzKpfw 731(f). Niet alleen werd de tankkoepel op een Tobruk geplaatst, maar ook op de zogenaamde 'U'-vormige Ringstand.

Voorbeeld van een tankkoepel (een R-35) op een 'U'-vormige Ringstand
Hieronder een bewaardgebleven 'U'-vormige Ringstand
in de duinen van Varreville, Utah Beach.

Van de meeste Tobruks die in Normandië ooit een tankkoepel bezaten zijn de meeste verdwenen. Een uitzondering is te vinden bij het Utah Beach museum in de duinen die nog steeds een zogenaamde 'omnibus' koepel heeft waarin ooit een 8mm Hotchkiss machinegeweer zat.

Een Tobruk voor een tankkoepel zoals te vinden bij Wn 60

Een voorbeeld van een Tobruk met een R-35 tankkoepel, voorzien van een 3,7 cm kanon, was te vinden in Le Grand Vey (Wn 101) op het zuidelijke punt van Utah Beach. Deze is hieronder afgebeeld in een 'Toen en Nu' situatie.

Maar er waren nog meer varianten en betonnen constructies waarop grote(re) Duitse tankkoepels waren aangebracht, zoals die met de koepel van een Panzerkampfwagen II (198 gebouwd), en de PzKpfw III. Verder werden aanpassingen bedacht voor Tobruks, zoals vlammenwerper Tobruks.

Doorsnede van een Ringstand Bauform Vf216 voor een Mittler Flammenwerfer 35

Een Ringstand Bauform Vf216 voor een Mittler Flammenwerfer 35
is nog te vinden bij Bénodet-Groaz Guen, Bretagne

Een hele mooi concentratie van Tobruks is te vinden in de duinen bij Varreville, Utah Beach. Deze verzameling is te vinden nabij het Leclerc Monument. Ga hiervandaan het duinpad in naar zee en dan linksaf. Na enkele honderden meters liggen de Tobruks achter de grote H 667 kazemat.

Tobruks in de duinen bij Varreville, Utah Beach

In 2003 vond ik een Tobruk, waar eens een tankkoepel met een 37mm kanon op had gestaan, die uit de duinen was gerold. Dit was bij Stützpunkt StP 9, Varreville, Utah Beach. De jaren daarna zagen we het ongelukkige stuk beton langzaam in het zand verdwijnen. In 2006 was de Tobruk geheel uit elkaar geslagen.

De uit de duinen gerolde Tobruk van StP 9

Ook al lijkt het erop dat de Duitse bunkers er over duizend jaar nog steeds zullen zijn, de natuur laat hier zien dat ook die herinneringen aan oorlog eens zullen verdwijnen.

Voor het vervolg over de Ringstand
kunt u nu op onderstaand uit elkaar gevallen
Tobruk
KLIKKEN