Bij binnenkomst door de toegangspoort, 'Toren A', ziet u links twee goed bewaard gebleven barakken. Hier zijn de zieken barakken waar castraties en experimenten op gevangenen plaats vonden. Achter de meest links gelegen barak staat een klein stenen gebouw, het Pathalogisch gebouw met lijkenkelder. De twee barakken, R I en R II, gebouwd in 1936, zijn oorspronkelijke barakken welke zijn gerestaureerd en geopend in 2004.

Bezoekers lopen over een glazen vloer zodat de onderliggen oude vloer zichtbaar is, maar ook wordt beschermd. Informatieborden en vitrines hangen of staan vrij van de wanden.
In R II vindt de bezoeker ondermeer het exeperiment op elf jonge Joden in de zomer van 1943. Deze waren uit Auschwitz gehaald en naar deze barak overgebracht (kamer 51 van barak R II). Gedurende een jaar werden de elf jongeren blootgesteld aan onderzoeken naar hepatitis.
Na het bezoek aan R II gaat de tour verder door een tunnel naar de kelder van R I.

In de twee barakken is de grootste tentoonstelling van Sachsenhausen ondergebracht. Met zo’n 1000 objecten wordt aandacht besteedt aan de ‘Medische zorg en Criminaliteit’. De tentoonstelling start met de dagelijkse ‘zorg’. De medische zorg viel onder de SS en was daardoor zeer minimaal te noemen. Later werd de ‘zorg’ vooral gebruikt ter voorkoming van epidemieën. Door de slechte leefomstandigheden werden infectieziektes snel verspreid over het kamp. In het begin van 1942 was het de plek om gevangenen weer op te knappen om weer aan het werk te kunnen gaan. Patiënten waarvan genezing te lang duurde werden door de SS aangewezen om omgebracht te worden.

In de zomer van 1944 werd het ziekenhuisdeel van Sachsenhausen voor de propaganda gebruikt. Na de moordaanslag op Hitler op 20 juli 1944, nam de Gestapo geselecteerde groepen bezoekers een paar maal per week mee voor een rondleiding.

Er wordt hier ook uitgebreid stilgestaan bij de medische misdaden die in Sachsenhausen plaatsvonden. Een groot deel is ingeruimd voor de sterilisatie en castratie op gevangenen, voornamelijk op die als homoseksueel waren geclassificeerd. Van één van de slachtoffers, Otto Giering kunt u de verklaringen lezen. Over de dagelijkse martelingen tijdens de verhoren, opgehangen bij de armen met de handen achter zijn rug. Hij verteld dat hij iedere dag onder druk werd gezet, "laat je ballen eruit halen en je bent vrij,..". Maar Giering vertrouwde hen voor geen cent. Bij iedere weigering werd Giering over de 'bok' gelegd en met een stok 25 keer geslagen. Uiteindelijk kreeg hij na veertien dagen drie maal daags 25 stokslagen. Door uitputting en ondervoeding gaf hij het uiteindelijk op,... "doe maar wat jullie willen,...".

Op 16 augustus 1939 werd Giering opgenomen en gewassen. Hij probeerde nog te protesteren toen de injectie met Evipan werd toegediend. Uren later werd hij wakker en vertelde een SS'er dat hij gecastreerd was. Op zaal lagen nog acht anderen die hetzelfde hadden ondergaan. Twee dagen later kwam kampcommandant Baranowski de ziekenbarak binnen met glazen potjes op een dienblad. Trots hield hij stil bij ieder bed, "Kijk, hier kunnen jullie nog eenmaal jullie ballen bewonderen, nu op sterk water!",... Otto Giering overleefde de oorlog en stierf kort voor zijn 60ste verjaardag in 1976.

Verder wandelend door de barak R I komt u ook langs de gruwel tegen de Sinti en Roma in de tentoonstelling. De hoofdtaak van het ‘Rassenhygienischen Forschungsstelle Berlin’ was het beoordelen van de rassen waarbij de rol van wetenschappers belangrijk was om te verduidelijken hoe de vervolging van minderheden in de context van de wereldgeschiedenis geplaatst moest worden. Hiermee zou het excuus mee worden verduidelijkt waarom de Roma en Sinti onder de systematische massamoord viel.

Ook veel aandacht aan het zogenaamde ’14 f 13’ programma, welke zich richt op het vermoorden van zwakke en zieke gevangenen. Hiertoe wordt vooral het 'sanatorium en verpleeghuis' Sonnenstein in Pirna, uitgelicht, een enorm gebouw zo'n 20 km ten zuidoosten van Dresden. Tussen 1940 en 1941 werden in Sonnenstein dagelijks mensen vermoord. In deze periode werden 13.720 geesteszieken en verstandelijk gehandicapten vergast in de kelder, als onderdeel van het Nazi euthanasieprogramma ‘Action T4’. In juni 1941 werden gevangenen uit concentratiekampen overgebracht, als onderdeel van ‘Commando S’ naar Sonnenstein voor de ‘Speciale Behandeling 14-13’, waarbij meer dan duizend gevangenen werden vermoord. Na de oorlog werden resten gevonden van twee ontmantelde ovens.

Een grote manquette laat de indeling van Sonnenstein zien. Tevens is er een orginele deur met de namen van de in juni 1941 vermoorde slachtoffers erop afgedrukt. Sonnenstein was niet alleen een ordinair vernietigingskamp, maar ook een opleidingcentrum voor de organisatorische en technische voorbereiding van de Holocaust. Na de moordpartijen in 1941 werden de sporen van de misdaden zorgvuldig uitgewist, zoals het ontmantelen van de ovens, en werden de gebouwen vanaf eind 1942 gebruikt als ziekenhuis voor Wehrmacht. Tevens was er de 'Adolf-Hitler-Schule Gau Sachsen' gevestigd.

Sonnenstein kwam na de oorlog in het door de Sovjet-unie bezette Oost-Duitsland te liggen. De Russen wisten van wat zich daar had afgespeeld, en pakten medewerkers van Sonnenstein op om ze te veroordelen. Maar het waren maar enkele van de 110 mederwerkers aan de moordpartijen die veroordeeld werden voor hun lugubere daden. Geen van de vijf artsen werkzaam in Sonnenstein tussen 1940 en 1941 werd gearresteerd of veroordeeld. Twee artsen werden in 1947 wel aangeklaagd maar vrijgesproken, waarna deze als huisartsen hun werk voort konden zetten. In de necrologie van één van hen in 1994 herdacht de Geneeskundige Vereniging van Nedersaksen het heengaan van een 'gerespecteerde collega'.

Eén van de medisch directeuren, Hermann Paul Nitsche, die sinds het voorjaar van 1940 onderdeel van het euthanasieprogramma van het Duitse Rijk was, en twee verpleegkundigen van Sonnenstein werden veroordeeld tot de doodstraf. De opgelegde gevangenisstraffen werden in 1956 opgeheven als onderdeel van een amnestie. Slechts zeven van de moordenaars zaten hun straf uit. Vier verdwenen nadat ze door de Russen waren gearresteerd (uit de weg geruimd?) en drie kozen voor zelfdoding. Maar de meesten keerden naar hun woonplaats terug zonder enige boetedoening.

Na de oorlog werd het terrein tot 1949 gebruikt als vluchtelingenkamp, voor onder andere ontslagen Wehrmacht-personeel. Tot 1954 was er ook een politieacademie gevestigd. Vanaf 1954 tot 1991 werd het terrein gebruikt door een vliegtuig turbomachine fabriek. In 1977 werd op het terrein van Sonnenstein het 'Revalidatiecentrum Pirna' ingericht. In 1991 werd het ingericht als locatie voor een werkplaats voor mensen met een beperking.

Waren de autoriteiten in Oost-Duitsland op de hoogte van de moorden, voor de vrije wereld zou het tot 1989 duren voor de vergeten massamoord geleidelijk naar buiten kwam. Inwoners van Pirna begonnen een campagne te voeren in 1991 wat zou uitmonden in een gedenkteken op de historische locatie bij Pirna, onder auspiciën van de Sächsische Gedenkstätte.

Bij het verlaten van de barak R I zijn de gruwelen nog niet ten einde. Het volgende object is het Pathalogisch gebouw met de lijkenkelder. Bij de deur hangt een plaquette waarop de Roma en Sinti worden herdacht met de woorden 'hier gekweld en vermoord',...

Bij binnenkomst in de 'behandelkamer' vallen gelijk de met witte tegels uitgevoerde 'pathologische snijtafels' op. In dit laboratorium werden niet alleen de omgekomen mensen onderzocht, maar ook op levende gevangenen lugubere experimenten uitgevoerd. Verschillende 'doctoren' kwamen door het kamp. Een beruchte arts was Dr. Aribert Heim, welke de bijnaam Dr. Tod onder de gevangenen had. Heim was een Oostenrijkse SS arts, die als eind twintiger werkzaam was in Sachsenhausen. Zijn naam maakte hij eerst in het concentratiekamp Mauthausen-Gusen, waar hij op 26 jarige leeftijd begon aan het vermoorden van gevangenen. Hij leek er genoegen in te scheppen zonder verdoving te opereren en martelde met verschillende methodes, zoals direct een gif inspuiten in het hart.

Heim volgde de zelfde lijnen als de beruchte Dr. Joseph Mengele in Auschwitz. Na zes weken had Heim al de bijnamen 'Dr. Tod' en 'Metzger (slager) von Mauthausen' gekregen. Tussen oktober en december 1941 was Heim gestationeerd in het Ebensee concentratiekamp bij Linz, in Oostenrijk.

Hoe gruwelijk Heim te werk ging blijkt uit een getuigenverslag door Mauthausen gevangene Karl Lotter die werkzaam was in de ziekenboeg. In 1941 ontving Heim een 18 jarige jongen met een ontstoken voet. Heim diende een verdoving toe, en sneed hem open, verwijderde een nier, en castreerde hem. Tijdens de operatie overleed de jongen en werd het hoofd afgesneden. Het hoofd werd gekookt en ontdaan van vlees, waarna het pontificaal op het bureau van Heim stond, volgens Lotter had Heim gezegd, omdat 'het een goede schedel met perfect gebit was'.

In maart 1945 werd Heim opgepakt door de Amerikanen. Vanwege een incompleet dossier werd Heim heengezonden. Hij werkte enige tijd als gynaecoloog in Baden-Baden, maar sloeg in 1962 op de vlucht toen hij hoorde dat ze achter hem aankwamen. Uiteindelijk dook hij, met zijn gezin, op in Egypte. Hier bekeerde hij zich toch de Islam en nam de naam Tarek Hussein Farid aan. Hij stierf, volgens onbevestigde berichten, in 1992 (volgens zijn zoon Rüdiger Heim, 'een dag na de sluitingsceremonie van de Olympische Spelen).

Voor verdere gruwelen van Sachsenhausen,
beklim de trap uit de lijkenkelder
klik hieronder,...

GA TERUG

---