TOUR DE SLAGVELDEN VAN NORMANDIË
GRANDCAMP-MAISY EN OMGEVING

Wn 83 en Wn 84

Begin 2006 verschenen berichten in de pers over een 'nieuw' gevonden bunkercomplex in de omgeving van Grandcamp-Maisy. De Britse amateurarcheoloog Gary Sterne had naar aanleiding van een oude kaart het complex wederom gelokaliseerd. Het was na de oorlog verdwenen onder enkele meters grond,… 'zand erover'. Er werd een tunnelcomplex gevonden en een ondergronds hospitaal blootgelegd. Het was de bedoeling, aldus Sterne, dat het complex voor het publiek in april 2006 opengesteld zou worden.

De ontdekking haalde in 2006 de Nederlandse kranten

De precieze locatie bleef onduidelijk. Ook bezoekers van deze site vroegen zich af, waar en wanneer het te bezoeken zou zijn. In oktober 2006 besloot deze 'webmaster' zelf maar eens ter plekke op onderzoek te gaan. In het infocentrum aan de haven van Grandcamp werd me de weg gewezen naar het complex. Wij vonden niet meer dan een veld vol onkruid achter een hekwerk. Maar een jaar later konden we dan toch het complex betreden.

De havenmond van Grandcamp-Maisy, Toen en Nu

Wn 84 geopend in 2007

Op de rotonde aan de westkant van de stad neemt u de D 514 richting Isigny-sur-Mer. Na enkele honderden meters, bij de kerk, gaat u rechtdoor, om enkele honderden meters verder rechtsaf te gaan, het smalle weggetje Perruques op. Al snel verschijnt een door een hekwerk omgeven gebied. Van bunkers of iets dergelijks is niets te zien, het gehele complex ligt onder het maaiveld.

Een manschappenverblijf H 622 voor 20 man

Het complex, Widerstandnest Wn 84 zou een belangrijk hoofdkwartier zijn geweest en stond bekend als de Maisy Batterie. Het was een groot omsloten gebied waarin ook Wn 83 was ondergebracht. In open plateaus stonden zes 15,5cm houwitsers, een Brits 25pdr kanon (oorlogsbuit van Duinkerken)en twee 5cm KwK kanonnen. Verder zou de bescherming van het complex bestaan hebben uit twee Renault tankkoepels op de bunkers, de nodige machinegeweren en mortieren. Rond Maisy waren twaalf 88mm Flak kanonnen opgesteld tegen de geallieerde luchtmacht. De Flak kanonnen stonden onder commando van kolonel Kistowski. Ter voorbereiding van de landing op 6 juni, 1944 was het de bedoeling het complex te bombarderen. Helaas vielen de meeste bommen in Grandcamp-Maisy waar 10 doden te betreuren vielen. Het complex kwam er zonder veel schade van af.

Eén van de zes open geschutsplateaus

Op 9 juni werd het complex aangevallen door de US 5th Rangers haar A, C en F compagnies. Verder was er steun van de 2nd Rangers met haar zware mortieren en onderdelen van de 29th Infantry Division. Na vijf uur was het complex in handen van de Amerikanen. De enige grote schade aan het complex was, waarschijnlijk een klein hospitaal dat geheel vernietigd werd. Verder is er weinig schade te ontdekken aan de bunkers of de plateaus.

Bij het betreden van het complex valt op dat de ontdekte ’tunnels’ bestaan uit loopgraven. Hier en daar zijn wel enkele korte gangen die naar een bunker lopen, maar wij konden geen tunnels verder ontdekken. De bunkers, waaronder twee H 622 manschapbunkers, zijn in prima staat. De H 622 is een standaard bunker voor 20 man en komt men regelmatig tegen, de Duitsers bouwden er 1722 stuks van in de Atlantikwall. Tijdens onze voettocht door de loopgraven moesten we wel uitkijken voor boobytraps,… veel hondenuitwerpselen.

Nogmaals een geschutsplateau, deze heeft haar draaitafel nog

Eén van de plateaus bevat nog een draaitafel waarop een 15,5cm houwitser geplaatst kon worden. Dit type kanon had een dracht van rond de 10 a 15 km. De ontdekker van het complex, Gary Stern, beweert dat dit complex zwaar huishield onder de geallieerden op Omaha Beach. Omaha Beach ligt net binnen het bereik van de kanonnen, maar toch plaats ik mijn kantekeningen erbij. Was het in de chaos tijdens de landingen wel mogelijk om accuraat vuur te plaatsen op dat strand? Logischer lijkt mij dat de kanonnen van dit complex richting Utah Beach gericht stonden. Vanuit Wn 84 heeft men namelijk een vrij uitzicht over de monding van de rivier de Vire en daardoor een goed overzicht van het plaatsen van het vuur. De kanonnen in het achterveld van Pointe du Hoc stonden ook niet gericht op Omaha Beach, wat voor hen veel logischer leek, maar stonden richting Utah Beach toen deze werden aangetroffen.

Commandobunker H 502 met links een Tobruk

Maar hoe het ook zij, het is een mooie toevoeging bij het aantal bestaande complexen. Gary Stern is nog steeds bezig meerdere bunkers vrij te maken en wie weet wat er nog ontdekt wordt in dit gebied.

Van lezers van deze site mocht ik vernemen dat in 2008 er enkele Duitse kanonnen zijn toegevoegd aan de collectie. Op één van de plateaus staat een goed gepreserveerde 15cm sFH18/M houwitser. Het is een later model met mondingrem. Naast dit stuk geschut zijn nog enkele roestige onderdelen van andere kanonnen te vinden in dit complex. Tevens wist Joost Klerks mij te melden dat er naast het complex een Ranger-museumpje gebouwd zal worden om de gevonden voorwerpen in uit te stallen.

Er zijn in 2008 enkele kanonnen toegevoegd aan het complex,
zoals deze 15cm sFH18/M houwitser
(foto: Joost Klerks)

In juni 2009 kreeg ik een mailtje van Nico Blockx die gehoord had dat onderstaande kazematten, die door mij als apart complex werd omschreven, ook zouden toebehoren aan Wn 84. Na het raadplegen van een Duitse stafkaart bleek dat Wn 83 en Wn 84 binnen de zelfde grens lagen. Hieronder zijn de nodige kaarten afgebeeld. Mocht u andere info hebben, laat het mij weten.

Op deze Duitse stafkaart is het gebied aangegeven rond Grandcamp-Maisy
(Mf.95 staat voor 'Minenfeld')

Wn 83 en Wn 84 liggen in het zelfde omgrensde gebied
Het grote gele vak is de opgraving, in het kleine zijn de drie H 669 kazematten te vinden
(Google Earth)

Detail van Wn 84 met in de rode cirkels de drie H 669's
(Google Earth)

Enkele honderd meter verder, voorbij de opgraving van Gary Stern, is aan de andere kant van de 'weg' ook een interessant object te vinden. Hier liggen drie kazematten behorende bij Wn 83/Wn 84. Deze zijn van het Type H 669. Deze H 669's werden als kustbatterij ingezet en lagen daardoor verder in het achterland. Het gebied dat deze kanonnen bestreken was richting Utah Beach.

Eén van de H 669 kazematten van Wn 83/Wn 84

Net als het opgegraven complex, zien deze kazematten er gaaf uit en vertonen weinig schade van strijd, of het moeten wat kraters aan de binnenkant zijn van de middelste kazemat. Kraters veroorzaakt door een zware mitrailleur?

Doorsnede van een H 669 kazemat

Aangezien het weggetje Perruques waarop u zich nu bevindt onbegaanbaar wordt, keer terug naar de D 514 en sla rechtsaf. Na twee kilometer, ga rechtsaf de D 199a op naar Géfosse-Fontenay en bij de kerk rechtsaf. Rij door tot u bij de kust arriveert.

Wn 90

De 'Doppelschartenstand' van Wn 90 (westkant),
hieronder van de oostkant met 'doorkijk'

Wiederstandsnest Wn 90 had als belangrijkste geschutspositie een 5cm KwK L/42. kanon geplaatst in een zogenaamde 'Doppelschartenstand'. Opvallend aan deze kazemat is dat het twee geschutssleuven heeft zodat het kanon over beide strandzijden kon schieten. Het 5cm kanon kon dus in de kazemat 360° draaien. Ook is er nog een open geschutsopstelling voor een tweede 5cm KwK maar dan als luchtafweer kanon.

Overzicht van Wn 90 met een open luchtafweerstelling voor een 5 cm kanon

Wn 88

Keer nu terug naar de afslag van Géfosse-Fontenay en ga weer linksaf de D 199a op. Na enkele honderden meters is een afslag linksaf, deze leidt naar Wn 88. Hier liggen in het hoge gras van de duinen nog een paar bunkers verscholen voor de liefhebber (niet echt interessant).

Een betonnen overblijfsel, een VF6a/b observatiepost, van Wn 88

VOOR MEER OVER BUNKERS:
KLIK HIER

Advanced Landing Ground
ALG A-3

Keer nu weer terug naar de D 199a en steek de D 514 over. Enkele kilometers verder aan de linkerzijde in de hoek van de weg vindt men dan het monumentje ter nagedachtenis aan Advanced Landing Ground A-3. Direct na de landing in Normandië op 6 juni, 1944 werd door de 816th Battalion AAF Engineers begonnen op dit punt met de aanleg van een vooruitgeschoven vliegveld. Vanaf 18 juni was het operationeel en stond bekend als ALG A-3 Cardonville. De start en landingsbaan was 1500 meter lang en was geconstrueerd uit Square Mesh Track (SMT). Voor meer over de aanleg en het gebruik van materiaal voor ALG's; 'klik hier' .

Het wapenschild van 368th FG en het monument van ALG A-3

Een verlenging van de baan was gereed op 24 juli. De eerste vliegtuigen die hier vanaf 18 juni vanaf opereerden waren Thunderbolts van 368th Fighter Group, 395, 396 en 397 Fighter Squadron. Later streek ook de 370th FG hier neer met 401, 402 en 485 FS.

Een niet zo'n beste foto van A-3 in actie

Met het bezoek aan de Advanced Landing Ground A-3 heeft u in deze omgeving, rond Grandcamp-Maisy alles wel zo'n beetje gezien. U kunt nu uw tocht voorzetten richting Utah Beach. Ik raad u aan om een stop te maken bij de Duitse begraafplaats nabij La Cambe en dan uw tocht voort te zetten naar Utah Beach.


LA CAMBE

Het meest indrukwekkende monument voor de omgekomen Duitse soldaat is de begraafplaats nabij het dorp La Cambe, 5 kilometer ten zuiden van Grandcamp-Maisy (23 kilometer vanaf Bayeux aan de N13 richting Carentan). Dit was origineel een gecombineerde begraafplaats voor Amerikaanse en Duitse doden. In 1947 werden de Amerikaanse soldaten gerepatrieerd of her-begraven te St-Laurent. Het jaar daarop brachten Britse en Franse Oorlogsgraf organisaties Duitse doden naar La Cambe en de andere vijf begraafplaatsten. Het Deutsche Kriegsgräberfürsorge werd opgericht om de graven te onderhouden. Dit werk wordt uitgevoerd door Duitse schoolkinderen en studenten. Hier zouden de Geallieerden een voorbeeld aan kunnen nemen. De jeugd wordt hier geconfronteerd met de zinloosheid van oorlog, als les voor de toekomst.

(foto; Ton van Geldrop)

Binnen op het veld staan verspreid kleine groepjes van zwarte kruisen. Dit symboliseert voor de Duitser 'kameraadschap in de dood'. Hier liggen meer dan 21.200 doden, waaronder 296 in een massagraf (een heuvel midden op het terrein). De heuvel kan beklommen worden en geeft een uitzicht over de begraafplaats. Welk een contrast met de Geallieerde begraafplaatsen. Sober en grof en daardoor des te indringender zal deze begraafplaats bij de bezoeker een gevoel achterlaten van; 'DIT NOOIT MEER'.

Twee omgekomen Duitse soldaten begraven op La Cambe
(beide gesneuveld op 6 juni, 1944).

ANDERE DUITSE OORLOGSKERKHOVEN IN NORMANDIË:

Champigny-St André, tussen Evreux en Dreux, 19.795 graven
Huisnes-sur-Mer, nabij Mont St Michel, 11.956 graven
Marigny-la-Chappelle, nabij St Lô, 11.169 graven
Orglandes, nabij Valognes, 10.152 graven
St Désir-de-Lisieux, 3.735 graven

Bij elkaar liggen er op deze zes oorlogsgraven zo'n 100.000 dode Duitse strijders.

Ook zijn er op de Commonwealth War Graves omgekomen Duitsers begraven:

Bayeux: 466 Duitsers
Bazeville: 326 Duitsers
Tilly-sur-Seulles: 232 Duitsers
Hottot-les-Baques: 132 Duitsers
Fontenay-le-Pesnel: 59 Duitsers
St Manvieu-Cheux: 556 Duitsers
Brouary: 18 Duitsers
La Délivrande, Douvres: 180 Duitsers
Ranville: 322 Duitsers

In totaal verloor Duitsland in Normandië 450.000 man: 240.000 gedood of gewond. Een offer dat tot nadenken stemt.

Op de volgende pagina gaat onze reis verder via het gebied dat bekend staat als UTAH BEACH, voor een bezoek aan onder andere, Ste-Mere-Eglise, en de batterij van Crisbecq en Azeville.