Robert Capa
DE BEROEMDE FOTO'S VAN OMAHA BEACH

(Click for English version)

Robert Capa

Endre Ernó Friedmann, een Hongaar van geboorte (22 oktober 1913) leefde in de jaren dertig van de vorige eeuw samen met een andere fotograaf,Gerda Taro. Om hun werk beter te kunnen verkopen namen ze een gezamenlijk pseudoniem aan, ‘Robert Capa’. Nadat men erachter was gekomen wie schuil gingen achter deze naam, nam Friedmann de naam Robert Capa alleen voor zich. Hij maakte als oorlogsfotograaf naam in de Spaanse Burgeroorlog (waar Gerda Taro omkwam in 1937). Maar wereldberoemd werd Capa met zijn foto’s die op Omaha Beach werden gemaakt op 6 juni 1944, tijdens D-Day.

Een Contax II, een type dat Capa op Omaha gebruikte

Capa gebruikte twee Contax II camera’s (van Duitse makelij, maar dit terzijde), waarop 50mm lenzen zaten. Capa was ongeveer 90 minuten onder vuur op Omaha terwijl hij zijn films vol schoot. Grote moeite bleek hij te hebben om met zijn trillende vingers de filmrollen te wisselen. Vier rollen film wist Robert Capa vol te schieten. Nadat Capa aan boord was gehesen van een LCI en uit de gevarenzone gehaald, was het snel op Engeland aan. Met de trein naar Londen. Hier werden zijn wellicht meest dramatische foto’s ontwikkeld door de vijftienjarige assistent-laborant Dennis Banks die net zo nieuwsgierig was als Capa. En toen ging het mis, de films werden te snel gedroogd en de emulsie raakte aangetast.

Hierboven zijn de overgebleven 10 opnames als negatief afgebeeld. Tussen frame 36 en 38 ontbreekt frame 37. Sinds lange tijd heerst de gedachte dat 'frame 37' de 'Man in de Branding' zou zijn, en daarom plakte men deze 'foto' altijd tussen frame 36 en 38. Maar het negatief van 'frame 37' is zoek, net als het negatief van de 'Man in de Branding'. Naar mijn mening is de 'Man in de Branding' niet afkomstig van deze bewaard gebleven filmstroken, maar afkomstig uit een filmrol waarvan toevalligerwijs dit negatief bewaard kon blijven,... en zo verscheen deze foto tussen frame 36 en 38. Meer hierover, op de volgende pagina,...

Een deel van de 'contactsheet', duidelijk zijn de volgnummers zichtbaar
dit deel loopt van frame 32 tot en met frame 34

Slechts tien foto’s bleken er bewaard te zijn gebleven. Op de negatiefstroken staan doorlopende nummeringen voor de frames, van 29 tot en met 38 (met reeds de kanttekening dat frame 37 zoek is). Van de bewaard gebleven foto's waren er ook nog eens een paar die niet scherp waren en dus onbruikbaar voor publicatie. Ten minste, zo was de eerste gedachte. Maar, bij nadere beschouwing, bleken de foto’s zo’n zeggingskracht te hebben dat iedere foto die van deze rol bewaard bleven, altijd geassocieerd blijven met D-Day en ‘Bloody Omaha’.

Dit is de eerste foto van de rol film die bewaard kon worden (frame 29)

De foto's zijn genomen tussen EASY-Red en FOX-Green, iets ten westen van Widerstandnest Wn 62, tegenover de huidige American Cemetery van Colleville-sur-Mer. De manschappen die erop staan, zijn juist uit de LCVP (Landing Craft Vehicle Personal, of Higgins boat) gesprongen, het onstuimige water in. Deze manschappen behoren, volgens Capa zijn eigen beschrijving*, tot Easy-Compagnie, 16th Infantry Regiment, van de 1st Infantry Division, waar Capa zich bij aan zou hebben aangesloten.

Op de bovenste foto (frame 29) is de laatste man van boord te zien, de NCO, Assistant Boat Team Leader. Deze is te herkennen aan zijn witte liggende band op de helm.

* Capa heeft in zijn boek 'Slightly out of Focus' een beetje de zaak aangedikt. Het is onderhand duidelijk dat Capa niet in de eerste golf meekwam. De foto's bewijzen dit ook, want er zijn al zoveel manschappen onder aan de duinen te zien, dat deze nooit alleen van de eerste golf kunnen zijn. Verder zijn er twee DD tanks te zien en enkele Sherman tanks met zogenaamde waadschachten, welke tussen 06.25 en 06.30 uur aankwamen. Sommige bronnen geven zelfs aan dat Capa na 07.40 uur pas aan land kwam, maar dat dit niet zo is, wordt lager bewezen.

Dit is de tweede foto (frame 30)

Het lijkt erop dat Capa met manschappen van een zogenaamd 'Support Boat Team' mee kwam. Nergens is het Bazooka team op de foto's te herkennen die met de 'Assault Boat Team's' naar het strand kwamen. Ook de vlammenwerper met het specifieke rugpakket is niet te zien. De voorlaatste mannen van boord (hierna kwam de Assistant Boat Leader), waren de vijf man van het Demolition Team. Deze waren getraind om de hindernissen op te blazen. Op de foto hierboven (frame 30) is de Ass.B.T. Leader naar rechts afgedwaald. Zijn Garand geweer is nog gehuld in de 'plastic' zak (Pliofilm) om deze tegen het zeewater en het zand te beschermen. Wat verder opvalt, is de man geheel rechts op de foto, deze lijkt terug te keren de zee in,... is hij van plan dekking te zoeken achter een Duitse hindernis?

De derde foto (frame 31)

Robert Capa maakt snel enkele foto's achter elkaar, terwijl hij het toestel naar links beweegt. Hierdoor zien we niet meer wat er verder met de man rechts op frame 30 gebeurd.

En de vierde foto (frame 32)

Op de vierde foto (frame 32) van deze rol zijn enkele opvallende zaken te zien. De ABT Leader is verder naar rechts gegaan om de mannen die schuilen achter de 'hedgehogs' voorbij te steken. Links is een Sherman tank uitgerust met waadschachten (nummer '10') te zien. Een tweede, zonder nummer, staat centraal op de foto, en nog een derde geheel rechts. Wat opvalt is dat de manschappen in het water links van de tanks lijken te schuilen, wat in zou houden dat Duits vuur vanaf de rechterboven kant komt. De foto is genomen vlak bij Widerstandsnest 62 (Wn 62), iets links, buiten beeld, van deze foto.

In de rode kaders schuilen de mannen links van de tanks
(in het blauwe kader liggen er mannen reeds onder aan de richel van zand
die onder aan de heuvel loopt, deze zijn in ieder geval van het strand)

Van Wn 62 werd altijd verteld dat vanaf die positie moordend vuur werd afgegeven op de landingstroepen. Met name het sterke verhaal van Heinrich Severloh, die naar eigen zeggen hier 'wel 1000 to 2000 Amerikanen heeft neergemaaid'. Als dat zo was, dan zouden de mannen van het 16th Regiment wel aan de andere kant van de tanks schuilen. Nu lijkt meer de grootste dreiging te komen vanaf Wn 65, Les Moulins ('de Vallei van Ruquet').

Links Wn 62, rechts in het blauwe kader de landingsplek van het 16th Regiment

Op de vijfde foto (frame 33), hieronder, is een derde Sherman met waadschachten en aanhanger te zien die in de branding staat. Wat nog meer opvalt zijn de twee Duplex Drive (DD) Sherman tanks van het 741st Tank Battalion, die in het midden van deze foto staan. Ze hebben hun schermen nog deels omhoog. DD tanks moesten de vijand verrassen door komende uit de zee opeens op te duiken. Het was de bedoeling dat deze tanks een enkele minuut voor de eerste manschappen zouden landen, op het strand zouden staan en de geschutsstellingen van de Duitsers onder vuur te nemen. Helaas werden de 32 DD tanks voor Omaha Beach veel te ver vanuit de kust in zee gezet. De meeste gingen dan ook verloren, en slechts 5, waaronder deze twee haalden, het strand. Voor meer hierover, zie onderaan de volgende pagina voor een doorlink.

Dit is de vijfde foto (frame 33)

Wat verder opvalt is dat de laatste mannen van boord door moeten, er is nergens ruimte om te schuilen achter de hindernissen. De Assistant Boat Team Leader is nu naar links gegaan om bij zijn manschappen te blijven. Hij blijft niet bij de trage of gevallen mannen, maar trekt door naar het strand.

Soms wordt de vraag gesteld, waarom Capa zoveel foto's nam voor hij van boord ging, van de LCVP? Hij stond toch als een schietschijf op de klep van het landingsvaartuig?... Was hij niet bang? Capa zal vreselijk bang zijn geweest, maar angst doet vreemde dingen bij mensen, de één wil zich verstoppen achter of in een golfje water, anderen gaan door en zien wel, denken daarbij dat iemand anders getroffen zal worden, niet henzelf. De menselijke geest reageert bij een ieder anders op dezelfde situatie. Dit was niet Capa's eerste oorlog, en had vaker aan het front gezeten met zijn camera, maar waarschijnlijk nooit in zo'n situatie als bij Omaha Beach. Maar Capa bekeek de wereld door een lens, hij verschool zich achter zijn camera. Hij was een reporter om verslag te doen van de evenementen, hij was geen soldaat, droeg geen geweer, dus waarom zou een vijandelijke soldaat het op hem gemunt hebben?

In het rode kader zien we de Assistent Boat Team Leader gaan,
hij is rechts om de omhoogkomende, in blauw kader, man heengelopen.
Deze laatste heeft zo te zien zijn pliofilm zak van het geweer gehaald.
In gele kaders lijken twee mannen elkaar te helpen?
(De man die op de linkerfoto gebogen naar links loopt, is op de volgende
foto verdwenen, wellicht opgenomen in het groepje dat links verder trekt?)

Na de vijfde foto (frame 33) sprong Robert Capa, waarschijnlijk als allerlaatste, uit de LCVP die hem naar het strand vervoerde. Nadat Capa van de LCVP was gesprongen en door de branding waadde langs de houten obstakels, nam hij onderstaande foto (frame 34) naar het oosten, richting FOX-Green.

Dit is de zesde foto (frame 34) van de beruchte rol

Frame (foto) '34' lijkt bijna met een telelens genomen, zo druk en dicht opeen staan de houten obstakels. Links zijn vaag twee LCVP landingvaartuigen te ontwaren. Achter ieder obstakel lijken mannen te schuilen. Bij uitvergroten naar details blijken ook overal mannen de opkomende vloed te willen gebruiken om in te willen verdwijnen. Deze foto doet erg denken aan de eerste scènes uit de speelfilm 'Saving Private Ryan'. En deze indringende foto laat ook gelijk de fout zien die in die speelfilm gemaakt wordt, de houten obstakels wijzen de verkeerde kant uit in de film,....

Dit is de laatste (frame 35) foto van de rol film die redelijk goed eruit kwam
(hieronder frame 36, welke een stuk waziger is)

Voor frame 35 en 36 draaide Capa zich weer richting zee, en zag de Engineers achter de hedgehogs liggen, en nam daar twee foto's van. Opvallend is dat duidelijk te zien is dat er enige tijd zit tussen beide foto's. Want de man in het midden van de foto, die is opeens verdwenen.

Dit is de laatste (frame 38) foto van de film die redelijk uit de ontwikkeling kwam

Na bovenstaande foto, draait Capa weer oostwaarts, voor nog een foto van de houten stellingen. Als men de twee foto's vergelijkt, dan valt iets op,.. ze zijn bijna identiek. In een open deel van een stelling is een LCVP te zien, net als op de andere foto,... toeval?

Op de volgende pagina ontleden we de foto's verder
KLIK HIERONDER