Stef, de eigenaar van de Sherman M50 stelde voor dat ik, uw reporter, de tank de hal uit mocht rijden. Alleen al het voorstel was een grote eer. Maar ik besloot het niet te doen, want ik had de tank nog niet rijdende gezien en wilde dit dolgraag meemaken. Ik vroeg aan kameraad Erik, die met mij meegekomen was of hij wellicht de honneurs wilde doen, zodat ik het kon filmen. Dat was niet aan dovemans oren gezegd, en de deal werd gedaan.

Ik vroeg of de Cummins motor al geplaatst was, maar neen, de Volvo diesel zat nog steeds achterin. Hoe Stef ook geprobeerd had de motor op te blazen, de Volvo had geen krimp gegeven. Hij was zelfs dankbaar dat er een diesel achterin lag. Nadat een ring was gaan lekken, lag het motorcompartiment vol brandstof,… als het benzine was geweest, had het wel eens heel 'interessant' kunnen worden,...

Er werd een accu aangesloten en daar kwam de M50 tot bulderend leven. Dikke witte rookwolken vulden snel de hal. Een extra ‘overhead’ deur werd open gegooid. Stef gaf Erik enkele instructies. En nadat Erik de knop van de versnelling voor kruipen had ingedrukt, de hendels naar zich toe had getrokken, kwamen de tracks krakende in beweging. Statig rolde het gevaarte de hal uit.

De Sherman bleek nog geheel ronddom vol gekalkt met ‘graffiti’, van in krijt geplaatste teksten en woorden. Tanks werden in hun bevrijdingstocht naar het noorden in de oorlog ook gebruikt als mededelingen bord. Niet alleen welke plaatsten men had aan gedaan, maar ook de bevolking schreef er boodschappen op dat een bepaalde familie of persoon het overleefd had, of gezocht werd. Stef vertelde dat de M50 zeker tijdens de bevrijdingsfeesten al 500 kilometer had afgelegd. De tracks, en met name de rubberblokken, waren dan ook tot op de draad versleten (maar deze zijn op voorraad en zullen vervangen worden).

Eenmaal buiten werd de motor al warmer en verdween de witte rook ook alras. Het was tijd om de tank geheel weer eens in het daglicht te bewonderen. Ik wurmde mij door het commandoluik de koepel binnen. Wat gelijk opvalt is hoe licht de binnenzijde eigenlijk is. De witte verf droeg hier aan bij, maar ook dat alle luiken openstonden (behalve die van de assistent chauffeur). Aan het plafond brandde een lampje, maar echt nodig was dat nu niet.

Dat het luik van de assistent chauffeur gesloten is, heeft te maken met dat het kanon naar rechts is gedraaid. Om te voorkomen dat de koepel een plotselinge ‘zwieper’ maakt, en begint te draaien, waardoor het kanon, en met name het masker, over de luiken gaat van de chauffeur en ‘bijrijder’, is deze aan de rechterzijde geborgd. Hier zat al een borg, maar deze is kort geleden vervangen voor een stevigere.

Vertoonde de tank aan de binnenzijde nogal wat roest plekjes, deze zijn zo veel mogelijk onder een nieuw laagje witte verf verdwenen. Het geeft een rustigere uitstraling aan de binnenzijde, en suggereert meer ruimte in de koepel.

Opvallend is het 'waterpas' instrument op het CN 75-50 kanon. Om het kanon in te schieten is een precieze evaluatie buitengewoon belangrijk. Een millimeter te hoog of te laag betekent over grote afstand een misser. Het coaxiaal machinegeweer, links van het kanon, is een goed hulpmiddel, maar de kogel uit een .30 buigt snel af, door zwaartekracht of door harde wind.

Toen ik terloops liet vallen data aan de chauffeurszijde, aan de buitenkant van het pantser, ook nummers gevonden konden worden. Deze positie werd nu afgedekt door een jerrycan, maar deze werd snel weggehaald, en vaag waren er ingeslagen nummers te zien. Er werd een medewerker door Stef erbij geroepen om de plek te ‘open’ te schuren. En zo verschenen er nummers en letters. Nu kwam het voor dat bij Shermans hier ook wel eens het serienummer werd ingeslagen. Het waren vier rijtjes met cijfers gevolgd door een letter (van A naar D).

Dit was een onderzoekje waard. Nu was dit een Chrysler gebouwde M4A3, en deze fabriek sloeg schijnbaar alleen de serienummers op de twee sleepogen aan de achterzijde (en soms aan de binnenzijde direct onder het instrumentenpaneel van de chauffeur). De vraag werd neergelegd bij Hanno Spoelstra, een autoriteit op het gebied van de M4, en de webmaster van de Franse ‘Sherman Munitia Website’. Volgens de laatste betroffen het geen registratienummers, maar waren het nummers aangebracht door de leverancier van de pantser platen. Schijnbaar sloeg alleen Fisher serienummers op de plek waar toevalligerwijze de nummers stonden van de leverancier van de pantserplaten. Dus, het onderzoek naar de serienummers loopt nog.

Onderwijl deed, en doet de M50 mee aan verschillende evenementen, en is ze ondermeer te bewonderen gewesst op de Ginkelse Heide tijdens de 'Marget-Garden' herdenkingen van september 2014.

Een hoofdrol was weggelegd tijdens de 'Final Push' herdenkingen in april 2015 in noordoost Nederland. Hier 'speelde' de M50 de rol van een Sherman tank van The Fort Garry Horse, een Canadees pantser regiment, welke werd uitgeschakeld door een Pantzerfaust aan de Paterswoldeweg 188 in Groningen. Tijdens deze shermutseling in april 1945 kwam Fred Butterworth om het leven.

Tijdens 'Santa Fe' in Overloon (21 juni 2015) kon het publiek de tank bewonderen (Foto: Leon Theelen)

De M50 dendert onder de Bailey brug door tijdens 'Santa Fe' (Foto: Leon Theelen)

De M50 haalde zelfs de Franse pers, toen ze verscheen in het magazine
'Tank & Militairy Vehicles', No.26, in een reportage over 'Santa Fe' (Foto: Arnaud Beinat, 'Tank & Militairy Vehicles')

---