Het zou logisch zijn nu de Panzerkampfwagen V op te voeren, maar de PzKpfw VI Tiger was iets eerder in de ontwikkeling. Tijdens een bespreking met Hitler op 26 april 1941 werd een basis gelegd voor een zwaar bewapende en bepantserde tank. De firma Henschel bouwde prototype VK 4501 (H) en Porsche prototype VK 4501 (P). Firma Krupp leverde het 1310 kg zware geschut, een 88mm KwK 36L/56. Toen op 20 april 1942, ter ere van Hitlers 53ste verjaardag de beide typen werden getoond, zei Reichsmarshall Hermann Göring, bij het aanschouwen van de Henschel tank:"Mein Führer, das is ja fantastisch!"

Na de nodige proeven tussen de Porsche en de Henschel werd gekozen voor de laatste. Het onderstel van de Porsche werd later gebruikt voor de 65 ton zware Elefant Jagdpanzer. De Henschel, ondertussen de Tiger genaamd, liep vanaf juli/augustus 1942 van de band. Aan het eind van 1942 kwam de PzKpfw VI Tiger I Ausf.H in actieve dienst. Oorspronkelijk uitgerust met de 21 liter Maybach HL 210 P45 motor, bleek deze motor niet krachtig genoeg. Deze werd vervangen door de 700 pk 24 liter Maybach HL 230 motor P45. Ondanks het enorme gewicht van 60 ton, wist deze motor de Tiger met een topsnelheid van 37 km per uur voort te trekken op verharde wegen, in het veld lag de snelheid niet hoger dan 10-20 km/uur. Nadeel was wel dat na 65 km in het veld de brandstoftanks leeg waren (op verharde wegen was het bereik 115 km).

Tussen augustus 1942 en augustus 1944 werden 1350 Tigers afgeleverd. Het was de meest afschrikwekkende verschijning op het slagveld, maar niet onoverwinnelijk. Lichtere geallieerde tanks konden de draaisnelheid van de zware koepel vaak ‘ontlopen’. Hydraulisch draaide de koepel vrij traag en als het het met de hand gedaan moest worden had de schutter 720 slagen nodig om de koepel 360 graden rond te krijgen. In juni 1944 waren er ruim 60 actief in Normandië, (zie de Tiger van Vimoutiers).

De eerste 495 afgeleverde Tigers waren geschikt om geheel onder water zich te verplaatsen, tot een diepte van bijna 4.50 meter. Het was namelijk al snel duidelijk dat het enorme gewicht voor menig bruggetje te zwaar zou zijn. De luiken waren met rubber ringen verzegeld, de koepelring was met een opblaasbare ring af te sluiten. Om de bemanning en de motor van zuurstof te voorzien was een driedelige pijp als snorkel achterop de Tiger gemonteerd. De latere Tigers werden niet meer voor ‘diepte’ geproduceerd, maar konden nog wel tot een diepte van 1.50 meter waden.

Waartoe een Tiger toe in staat was in capabele handen, bewees SS-Hauptsturmfuhrer Michael Wittmann op 13 juni, 1944. Deze beruchte tankcommandant had zijn sporen reeds in Rusland verdiend en deed zijn reputatie eer aan in Normandië in en rond Villers-Bocage (voor het hele verhaal, zie deze pagina ).

Er werden 3 varianten gebouwd op de Ausf.E van de Tiger. Ten eerste was daar de Tiger commandotank (Panzerbefehlswagen). Dit type was ontdaan van de coaxiaal machinegeweer en het aantal granaten was terug gebracht naar 26 om meer ruimte te bieden aan de extra radioapparatuur. De andere versie, een bergings tank, was de Berg PzWg. Tiger. Dit model ontstond niet in de fabriek maar in het veld om gestrande andere zware voertuigen te verslepen. En dan was daar de afschrikwekkende Sturmtiger. Dit was de 38 cm Raketenwerfer 61 auf Sturmmorser Tiger, ook bekend onder de naam Sturmpanzer VI. Dit wapen werd speciaal ontwikkeld om aanvallende troepen te ondersteunen om lastige doelen te vernietigen.

De Sturmtiger had geen beweegbare koepel maar een opbouw. In de opbouw was ruimte voor 12 raketten van 350 kilo elk! Deze hadden een maximumbereik van 6000 meter. Het 70 ton wegende gevaarte had 7 man aan boord. De gedrochten waren te laat om ingezet te worden als aanvalswapen tegen de Russen. De paar die ingezet werden tegen de westerse Geallieerden werden snel uitgeschakeld.

Gedurende de veldtocht in Rusland bleken de Duitse tanks te zwak voor de Russische T-34. Niet alleen werd de aanzet gegeven om de PzKpfw IV te verbeteren, maar ook om een totaal nieuwe tank te ontwikkelen. Op 25 november 1941 krijgen Daimler-Benz en MAN de opdracht een prototype te ontwikkelen voor een middelzware tank in de 30-35 ton klasse. De specificaties hielden in dat het pantser aan voorzijde een dikte van 60mm moest hebben en de zijkant 40mm. Verder moesten de zij-en voorkant schuin naar boven lopen (net als bij de T-34) en moest het een snelheid halen van ongeveer 55 km per uur. In april 1942 worden de twee ontwerpen VK.3002 (DB) en VK.3002 (M) naast elkaar vergeleken.

De Daimler-Benz had brutaal weg nagenoeg een identieke T-34 nagetekend. Terwijl de tank van MAN een geheel nieuw ontwerp was. Het was niet een simpele machine zoals de Russische tegenhanger, maar een strak ontworpen machine. De koepel was zo ver mogelijk naar achteren geplaatst om het lange kanon niet te ver te laten overhangen. Ook vanwege de aandrijving, met een Maybach HL. 210, op de voorwielen bleef aan de voorzijde voldoende ruimte over om de assen in onder te brengen.

Hitler was evenwel enorm gecharmeerd van het Daimler-Benz 'T-34' type maar hij wilde het kanon veranderd zien van een 75mm L/48 naar een L/70. Er ging een bestelling van 200 stuks naar Daimler-Benz. Er werden enkele prototypen van gebouwd, maar het comité Waffenprufamt 6 (onofficieel 'Panther Commitee' genoemd) had zijn voorkeur al uitgesproken voor het ontwerp van MAN vanwege hun moderne opvatting en dat het met de bestaande Duitse technische voorzieningen beter te bouwen zou zijn. In mei 1942 kreeg MAN opdracht een stalen prototype te bouwen. De order van 200 aan Daimler-Benz werd stilzwijgend afgebroken. In september 1942 is het eerste prototype van de VK.3002 (MAN) gereed, direct gevolgd door een tweede prototype. De twee werden uitvoerig getest. De Tiger tank is dan juist in productie gegaan, maar deze vertoonde nog veel tekortkomingen, zoals het enorme gewicht en lage snelheid. De nieuwe tank van MAN werd met grote spoed in productie genomen (ook met inzet van de fabriek van Daimler-Benz).

Met Sonderkraftfahrzeug nummer SdKfz 171 liep het eerste productiemodel als PzKpfw V in november 1942 van de band. Het doel was 600 Panthers per maand te leveren, maar dit bleek onhaalbaar. In mei 1943 waren er maar 324 afgeleverd. In 1943 is een gemiddelde van 154 stuks per maand geleverd en in 1944 is de productie 330 Panthers per maand. In februari 1945 als de productie tot een gedwongen eind komt zijn er 4814 PzKpfw V's gebouwd. Op 5 juli 1943 ziet de Panther voor het eerst actie in de tanksslag van Koersk. Maar vanwege de snelle productie zitten er veel mankementen in de techniek. Er vallen dan ook meer tanks uit vanwege mechanische problemen dan door Russische tanks.

De eerste productie uitvoering was Ausf D (nog voor de Ausf A). Deze was aan de voorzijde snel te herkennen aan de twee luiken aan de voorzijde. Aan de linkerzijde van de tank zat de bestuurder achter een soort van klep, net als de boordschutter naaste hem, die een als kijksleuf een rechthoekige klep had. In de Ausf G verdween de kijkklep voor de schutter maar kreeg een meer uitgesproken mitrailleur behuizing er voor in de plaats. Ook de de kijkklep voor de bestuurder verdween bij de Ausf G. De koepel van Ausf D had een hoge cupola voor de commandant die door zes sleuven naar buiten kon kijken, in Ausf A en G werd dit verbeterd door zeven periscopen aan te brengen.

In de koepel van Ausf D was aan de linkerzijde een rond luik aangebracht om munitie door te geven en lege hulzen te verwijderen. Dit luik verdween in de Ausf A en G. Wel bleef een luik aan de achterzijde bestaan in alle uitvoeringen, deze verzorgde de toegang voor de lader van het kanon. Het kanon was in eerste instantie een 75mm L/60 maar tijdens het testen van dit prototype werd besloten het kaliber naar Lang 70 te brengen. Bij de Ausf G werd ook het zwakke punt van de Panther aangepakt. Het masker van het kanon bleek door de ronding een zwaktepunt in de koepel te zijn. Een granaat kon via het masker aan de onderzijde de koepel binnendringen. Om dit tegen te gaan werd bij vele Ausf G's aan het masker een verticale rand aangebracht (zie hieronder).

Vanaf de latere versies van Ausf D verschenen de 'bazooka' platen aan de zijkanten. Ook was de romp en koepel met Zimmerit behandeld tegen het 'aanplakken' van magnetische mijnen. In juni 1944 was het voornamelijk de Ausf G die in Normandië opereerde. Via een persoonlijke opdracht van Hitler, op 27 februari 1944, was de aanduiding PzKpfw V vervallen en de tank had nu alleen nog de naam Panther Ausf A/D/G. In de G versie was de sterkte van het pantser aan de zijkant van 40mm naar 50mm gebracht. Tevens waren de schuine kanten van 30 naar 40 graden verbouwd. In de koepel was meer ruimte gemaakt voor munitie voor het kanon, van 79 naar 82 granaten.

Met Ausf F zou een compleet nieuwe Panther ontstaan. Dit rechtvaardigde om het de naam Panther II te geven. De koepel was kleiner (Schmalturm) van een geheel nieuwe vorm en concept en kon ook een nieuw kanon herbergen, de L/100 of het 88mm kanon van de Tiger. Het front pantser van de koepel was 120mm dik en de achterzijde 60mm. Opvallende nieuwigheid was de stereoscopische telemetrie aan de zijkant van de toren. Deze was te herkennen aan de 'bolle ogen'. Omdat de oorlog naar het einde liep is deze versie nooit in productie genomen.

In de wereld zijn nog zo’n dertig Panther tanks te vinden. Sommige niet meer dan een wrak, anderen in rijdende conditie. In Nederland zijn er twee te vinden, in Breda een Ausf D als monument en in het museum van Overloon een Ausf G. Ook in België zijn er enkele te vinden, allen een Ausf G, en in niet al te beste staat. De bekendste Panther staat in Houffalize, een andere in Grandmenile en een derde, de meest onttakelde, in Celles. Alle drie de tanks in België zijn overblijfselen van de Slag om de Ardennen in december 1944.

Andere projecten die op de basis van de Panther werden gebouwd waren een bergertank, buldozertank, mijnenveger, wapendrager en AA-tank. Maar de belangrijkste exponent die voortkwam uit de Panther V was de fameuze Jagdpanther.

Het geweldige kanon, de 88mm PaK 43/3 L/71 vond onder ander een plaatsje in de Jagdpanther. Deze tankvernietiger begon zijn leven als de 8.8 cm Pak 43/3 auf Panzerjäger Panther (SdKfz 173) maar op Hitler's persoonlijke suggestie werd dit in februari 1944 de Jagdpanther.

De Jagdpanther bezat geen koepel, maar het kanon stak uit de schuine voorzijde en kon 11 graden naar beide zijden gericht worden. In plaats van de vijf bemanningsleden voor de Panther V zaten in de Jagdpanther zes man. Buiten de commandant waren er de bestuurder, een radioman/boordschutter, kanonschutter en twee beladers voor het kanon. Er werden er (gelukkig voor de geallieerden) maar 384 van geleverd.

In Normandië was één bataljon, het s.Pz.Jg.Abt. 654, rond Les Loges in de Britse sector actief. Op 30 juli wisten 3 Jagdpanthers binnen enkele ogenblikken 10 Churchill tanks uit te schakelen. Andere geallieerde tanks namen de terug trekkende Jagdpanthers onder vuur. Enige tijd later werden er twee van terug gevonden, zwaar beschadigd en verlaten. Van de andere was geen spoor.

De laatste belangrijke zware tank die door de Duitsers werd ontwikkeld was de Tiger II, Ausf B of de meer populaire benaming Königstiger. Eind 1943 kwam de tank in productie en werd als eerste beproefd aan het oostfront in mei 1944. Na de landingen van de geallieerden in Normandië werd de Königstiger ingezet in het westen.

De Tiger II was eigenlijk een nieuw ontwerp, en had maar weinig van doen met het originele ontwerp van de Tiger tank, hij had meer te danken aan de Panther tank. De opdracht voor de Tiger II kwam naar aanleiding dat er zwaarder pantser en geschut gewenst was tegen de T-34. Porsche en Henschel dienden beide weer ontwerpen in, waarbij Porsche hun mislukte ontwerp nieuw leven in blies. Henschel was op dat moment bezig met de ontwikkeling van de Panther II. Er werd besloten zoveel mogelijk gebruik te maken van die ontwikkeling en die te verwerken in het oorspronkelijke ontwerp van de Tiger.

De tank van Porsche werd niet verder ontwikkeld, maar de koepel werd wel geproduceerd (50 van deze koepels werden op de eerste Henschel Königstigers geplaatst). De volgende 434 gebouwde Königstigers kregen de eenvoudiger koepel aangemeten die door Henschel zelf was ontwikkeld.

De Königstiger was de meest spectaculaire Duitse tank ooit ontwikkeld. Het beste van de Panther was erin verwerkt, zoals de aflopende bepantsering. Het kanon was een enorme 88mm L/71, een verbeterd en verlengd kanon van de originele Tiger. Was de Königstiger nog sporadisch in actie in Normandië, tijdens het Ardennen Offensief in december 1944 werden verschillende ingezet.

Ondanks hun enorme vuurkracht bleek, net als bij de Tiger I, de Königstiger door het zware gewicht (68 ton) en afmeting een lastig te bedienen voertuig over smalle weggetjes en bruggetjes. De bewegingsvrijheid was het grootste struikelblok van de Königstiger. Het waren als zodanig makkelijke doelen voor de geallieerde vliegtuigen, terwijl de geallieerde tanks door hun grotere bewegelijkheid en afmeting (en grotere aantallen) lastiger waren uit te schakelen.

Brengt u een bezoek aan het noorden van de Ardennen, bezoek dan eens La Gleiz in België. Hier is één van de laatste Königstigers te zien bij het 'December Historical Museum 1944' . In het tankmuseum te Saumur in Frankrijk is zelfs nog een rijdende Königstiger te bewonderen. Ook het Tankmuseum van Bovington is de eigenaar van een Königstiger.

Een variant op de Tiger II was de massieve Jagdtiger. In termen van gewicht was dit het zwaarst geproduceerde pantservoertuig van de Tweede Wereldoorlog. Het bezat geen draaibare koepel, deze was als opbouw één geheel met de romp. In de opbouw was ruimte voor 38 granaten voor het 128mm PaK 44 L/55 kanon, waarbij dit kanon het zwaarste anti-tank geschut werd van de oorlog. Voor de bediening van de Jagdtiger waren zes man nodig er waren twee man nodig om het kanon te laden.

De ontwikkeling voor dit monster was begonnen in februari 1943 en op 20 oktober van dat jaar kon een houten mock-up getoond worden aan Hitler. Er werden twee prototypes gebouwd die te onderscheiden waren aan hun wielophanging, de Henschel had negen wielen en de Porsche acht. In het begin werd als aanduiding de Jagdpanzer VI gebruikt, maar later werd dit veranderd in Jagdtiger Sd.Kfz.186. De productie begon pas in juli 1944 en verliep traag omdat de Panther voorrang had.

Henschel bouwde 74 stuks met de grotere wielen van 80 cm en Porsche 11 modellen van de Jagdtiger die de kleinere 70 cm wielen had. De beste taktiek voor een Jagdther was zich verdekt opstellen als een defensieve bunker. Want het enorme gevaarte was net als de Tiger II een lastige machine in de omgang. Het gewicht, rond de 70 ton, en de hoge brandstofconsumptie van 5 liter op 1 km waren het grote nadeel. Ook was de Jagtiger erg storinggevoelig. Omdat het kanon gericht diende te worden door de gehele tank te sturen werd er veel gevergd van de transmissie, ophanging en besturing. Verschillende werden door de bemanningen achtergelaten of gesaboteerd zodat ze niet in handen vielen van de Geallieerden.

Van de 85 geproduceerde Jagdtigers konden twee eenheden worden samengesteld die er mee opereerden, schwere Panzerjager Abteilung 512 en 653. Van de sPzJagAbt 512 zagen voertuigen actie in Hongarije en later in de verdediging van Duitsland. De Jagdtigers die ondergebracht waren in sPzJagAbt 653 deden voornamelijk dienst in het westelijke front en de Ardennen. Naar verluid zouden ook enkele Jagdtiger ondergebracht zijn bij het schwere SS Panzer Abteilung (101) 501 rond april/mei 1945.

Het zware wielpantservoertuig Puma is een weinig bekende gevechtswagen. Dat is onterecht. Van dit voertuig zijn maar liefst 2300 gebouwd, in verschillende uitvoeringen. Uitgerust met een 50mm KwK 39/1 L60 kanon en een machinegeweer was het een zeer modern aandoend voertuig wat niet zou misstaan in deze tijd.

Zich verplaatsend op acht wielen die aangedreven werden door een Tatra 111, 12 cilinder dieselmotor kon het voertuig een snelheid bereiken van 90 km per uur. Het pantservoertuig kon 360 liter brandstof kwijt die het een actieradius gaf van maar liefst 1000 kilometer. Een zeer veelzijdig voertuig dat zeker een plaatsje op deze pagina’s verdiend.