Grumman A-6
Intruder en Prowler

EA-6B Prowler

Een EA-6B Prowler

De EA-6A, een omgebouwde A-6A, werd door Grumman in 1963 geïntroduceerd. Het was uitgerust met meer dan 30 antennes, die radarsignalen kon ontvangen, lokaliseren en storen. De Marines ontvingen 27 van dergelijke toestellen. De EA-6A zou uiteindelijk leiden tot de EA-6B Prowler, dat het standaard EW (Electronic Warfare and Counter-measures) vliegtuig van de Amerikaanse marine zou worden.

Een EA-6A, voorloper van de EA-6B Prowler

Hiertoe werd de neus verlengd van de Intruder om ruimte te bieden aan de twee extra man die de ALQ-99 ECM apparatuur bedienden. De maximaal vijf uitwendige pods verzorgden de storingen die opgewekt werden via kleine neusturbines die aangedreven werden door propellertjes. Vanaf 1971 kwamen de eerste Prowlers uit de fabriek.

Een EA-6B Prowler ‘low on the deck’

De ramp van 3 februari 1998

Op 3 februari 1998 vloog een EA-6B Prowler (163045, 'CY-02', callsign Easy 01) van de Marine Corps door het Dolomieten gebergte, door een skigebied nabij Cavalese, 40 kilometer ten noorden van Trento. Captain Richard J. Ashby vloog hard (870 km/u) en te laag (80-100 meter), en raakte de kabels van een kabelbaan, waarna een gondola neerstortte waarbij 20 inzittenden omkwamen (waaronder een Nederlander). De Prowler had schade aan de rechtervleugel, de kabels sneden tot diep in de vleugel, maar wist de basis Aviano te bereiken. Ondanks dat President Clinton zijn excuses aanbood, waren de Italianen oprecht kwaad over het veel te laag opereren door de Amerikanen tijdens trainingsvluchten.

EA-6B Prowler, 163045, in 1997, een jaar voor de klap

(foto: Airgabbugo)

De Italianen wilden alle vier vliegers voor de rechter, maar vanwege de status van de Mariniers, werd de zaak in Amerika behandeld. Slechts twee werden gedaagd, de piloot Captain Richard J. Ashby en navigator Captain Joseph Schweitzer. Ashby claimde dat de kabelbaan niet op de vliegkaarten stond aangegeven en beweerde verder dat zijn hoogtemeter een storing vertoonde. Het eerste bleek achteraf correct, maar de radar-hoogtemeter bleek juist te werken. Verder beweerde Ashby dat hij niet op de hoogte was van snelheidbeperkingen in het gebied. De jury sprak beide vliegers in maart 1999 vrij, tot grote woede van de Italianen. In mei 1999 stonden beide vliegers weer voor de rechter, ditmaal vanwege het hinderen van het onderzoek toen bleek dat navigator Schweitzer een videotape na het ongeluk verwijderd had uit het toestel en vervangen voor een nieuwe tape. De belastende tape had Schweitzer vernietigd in een vuurtje. De jury vond beide vliegers schuldig en Ashby kreeg zes maanden gevangenisstraf en ontslag uit de Marine Corps. Ashby kwam na vier en halve maand weer vrij voor goed gedrag. Schweitzer had schuld bekend en werd geen verdere straf opgelegd, maar wel ontslagen uit de Marine Corps. Beide mannen vroegen voor een herziening van hun zaak, maar dit werd afgewezen.

A-6E Intruder

Op 27 februari 1970 werd de eerste vlucht gemaakt met de A-6E Intruder. Deze geavanceerde aanvalsversie was voorzien van veel computercomponenten die ook in de EA-6B Prowler zaten. In de A-6E/TRAM werd tevens een koepeltje onder de neus aangebracht waarin de infrarood en laser-sensor was ondergebracht. Met deze TRAM (Target Recognition Attack Multi-sensor) werden de Harpoon raketten naar het doel gestuurd. Ook kon de TRAM gebruikt worden om tijdens slecht zicht automatisch te landen op vliegdekschepen. Ook was het toestel uitgerust met de AMTI (Airborne Moving Target Indicator). Hiermee kon het een voertuig of een tank blijven volgen terwijl een bom naar het doel onderweg was. Ook kon een OAP (Offset Aim Point) gebruikt worden om een doel welke onzichtbaar was voor de bemanning, worden bestookt.

Van de A-6E werden 445 toestellen geleverd, hiervan waren er 240 omgebouwde vroegere Intruders uit de A-6A/B en C modellen.

Een A-6E met onder de neus de TRAM-sensor.

Niet alleen in Vietnam zag de Intruder actie. Ook in december 1983 werd het toestel ingezet tijdens spanningen in Libanon. Er werd een succesvolle actie uitgevoerd tegen Syrische terroristenkampen in de Bekaa-vallei. Tijdens de actie gingen een Intruder en een verloren, mede door de slechte voorbereiding. In maart 1983 werden enkele Libische schepen naar de kelder gejaagd met Harpoon ASM en Rockeye-clusterbommen, als openingszet voor Operation El Dorado Canyon op 14 en 15 april. Op die dagen namen Intruders het vliegveld van Benghazi onder vuur en waarbij enkele hangaars zwaar werden beschadigd.

A-6E, 164379, van VA-115 'Eagles'

Operation
‘Desert Storm’

Tijdens Operation 'Desert Storm, de bevrijding van Koeweit in 1991, werden door de Intruders van de VA-35 de AGM-84E SLAM in gebruik genomen, toen een waterkrachtcentrale bij Bagdad werd vernietigd. Ook verschillende Iraakse oppervlakteschepen werden tot zinken gebracht door A-6E toestellen. Verder ondersteunde het toestel de Amerikaanse grondtroepen in het zuiden van Irak en Koeweit, zoals de A-6E's van VMA-533 (Marines), van hun basis Sheikh Isa, in Bahrein. Verder bestookten A-6E's de uittocht uit Koeweit van vluchtende Irakeze troepen.

Een A-6E van de Marines VMA-533 ’Hawks’
(tijdens 'Desert Storm' gestationeerd op Sheikh Isa, in Bahrein)

Maar het ging niet altijd goed,...

Op 17 januari 1991, de eerste dag van ‘Desert Storm’, (de eerste Golfoorlog), werd de A-6E Intruder, 161668 (AA-510), van VA-35 ’Black Panthers’, welke opereerde vanaf het vliegdekschip Saratoga, getroffen door een raket, in het zuidwesten van Irak over het vliegveld H3 en neergehaald. De piloot, Lt. Robert Wetzel en BN Lt. Jeffrey N. Zaun wisten het toestel op een hoogte van minder dan 200 meter per schietstoel te verlaten. Wetzel had een gebroken arm en sleutelbeen en Zaun had verwondingen in het gezicht. Dat ze het er levend van af hadden gebracht mocht een wonder heten, vanaf die hoogte en met een snelheid van 805 km/u.

Pilot Lt. Robert Wetzel en BN Lt. Jeffrey N. Zaun
(Zaun zoals hij op de Iraakse TV verscheen)

De beide mannen werden gevangen genomen door Irakese soldaten. Zaun begon hard op zijn gehavende gezicht te slaan, mochten er beelden van hem naar buiten komen, dat het leek dat hij gemarteld was, en niet te gebruiken voor propaganda. Wetzel werd geopereerd door Irakese artsen voor hij in isolement werd gezet. Op 20 januari verscheen Zaun dan toch op TV met een duidelijk opgelezen bericht. Niemand in de Westerse wereld was overtuigd van de woorden van Zaun, maar zijn familie wist in ieder geval dat hij in leven was, Wetzel stond nog steeds als MIA (Missing in Action) te boek. Het toeval wilde dat het verschijnen van Zaun op TV gelijk viel met het in première gaan van de speelfilm ’Flight of the Intruder’ (zie hieronder). Op 5 maart kwam Zaun vrij en de volgende dag Wetzel.

Een A-6E van de VA-155 ’Silver Foxes’ tijdens 'Desert Storm'

Het was niet de enige Intruder welke verloren ging tijdens de Golfoorlog. Op 18 januari werd A-6E, 152928, van VA-155 ’Silver Foxes’, opererende vanaf de USS Ranger neergeschoten terwijl het als tweede van een vier-toestellen formatie met dertig seconden interval over het doel scheerde op een hoogte van 500 voet (minder dan 200 meter). De piloot Lt. William T. Costen, en de BN Lt. Charles J. Turner zouden geen gebruik meer kunnen maken van hun schietstoel en kwamen om het leven. Het was het vierde vliegtuig van de Amerikanen, en deze besloten niet meer vanaf de extreem lage hoogte te opereren, mede ook vanwege dat het vanaf de tweede dag slecht weer begon te worden.

A-6E, 155602, van VA-85 naast de USS America

Op 15 februari 1991 bleek A-6E, 155602, van VA-85 'Black Falcons', niet af te kunnen remmen na het wegtaxien van de remkabel op 15 februari 1991 op het dek van USS America. Het toestel week uit naar links en de vliegers maakten gebruik van hun schietstoel, voor de Intruder over de kant ging. De piloot, J. 'Mac' Williams brak hierbij zijn been toen hij op het dek van de America landde.

Een A-6E waarvan de luchtinlaat een gevaarlijke 'stofzuiger' kan zijn,..

20 februari 1991 werd dekmedewerker Petty Officer J.D. Bridges aan boord van het vliegdekschip USS Theodore Roosevelt opgezogen door een straalmotor van een A-6E. 'Opgezogen' is wellicht niet de correcte term, want de hogere druk buiten het toestel, 'duwde' de ongelukkige Bridges mee naar binnen. Ondanks de enorme klap die hij veroorzaakte in en aan de motor, kon hij zijn avontuur navertellen:

KLIK HIERONDER VOOR HET FRAGMENT

End of the Line

Midden jaren tachtig van de vorige eeuw stelde Grummen nog de A-6F voor als upgrade. Het toestel was nu zo rigoureus aangepast dat het als Intruder II werd aangeduid. De Pratt & Whitney J52 turbojets uit de vorige versies was vervangen voor de General Electric F404 turbofan, welke ook gebruikt werd in de F/A-18 Hornet. Met compleet nieuwe computer- en bewapeningsystemen, werden vijf testtoestellen gebouwd uit A-6E Intruders. Maar de marine zag er van af omdat de A-12 Avenger II in ontwikkeling was. Toen de A-12 afgeblazen werd, stelde Grumman de A-6G voor als een vereenvoudigde A-6F, maar ook deze aanbieding werd niet verder ontwikkeld.

A-6F Intruder II, (ex-A-6E 162185) aan boord van
het Sea-Air-Space Museum vliegdekschip USS Intrepid, New York

En zo kwam er een einde aan de A-6 Intruder. Alleen de EA-6B Prowler zal nog geruime tijd in dienst zijn bij het Marine Corps, terwijl deze bij de US Navy wordt uitgefaseerd ter faveure van de EA-18G Growler. Enkele oude Prowlers van de Navy gaan over naar de Marine Corps.

‘FLIGHT OF THE INTRUDER’

Het werkpaard A-6 zag zeer veel actie tijdens de oorlog in Vietnam. Een zeer goede roman, ‘Flight of the Intruder’, is hierover verschenen van de hand van Stephen Coonts. Via het karakter Jack Crafton, piloot van de Intruder, vliegende in de eenheid VAQ-130, leren we de zinloze bombardement vluchten kennen op de jungle van Vietnam. Om eens een echt doel te kunnen treffen organiseert Crafton een illegale actie op Hanoi, die verkeert uitpakt. Ik ken alleen de engelse versie en ik weet niet wat er van de technische vertaling overblijft, maar het is fascinerend om ondergedompeld te worden in de harde oorlog en dat uit te voeren in de cockpit van een Intruder. Toen het boek in 1986 verscheen stond het vrij snel in de bestsellerlijst van de New York Times, waar het 28 weken bleef staan.

Het boek en de speelfilm ‘Flight of the Intruder’.

In 1991 verscheen de speelfilm ‘Flight of the Intruder’, met in de hoofdrol Brad Johnson als Lt. Jake 'Cool Hand' Grafton. Ook waren er rollen weggelegd voor Danny Glover en Willem Dafoe. De vliegscènes zijn erg spectaculair, maar voorwaarde is wel de film te zien via een thuisbioscoop-geluidsysteem om het te kunnen ‘ondergaan’. Zonder een goed geluidsysteem hoort men niet de vliegtuigen die op het dek van het schip landen, terwijl diep in het vliegdekschip de acteurs in gesprek zijn. Let niet teveel op de muziek. Terwijl de film zich afspeelt in de Vietnam-oorlog begin jaren zeventig, horen we op een gegeven moment ‘The House is Rockin’’ van Stevie Ray Vaughan, opgenomen in 1989.

Fabrikant Grumman
Ontwerper  
Gebruik Aanvalsbommenwerper
Motor 2 x Pratt & Whitney J-52-8A (A6-A), 2 x P & W J-52-8B (A6-E), 2 x P & W J52-408 (EA-6B)
Vermogen A-6A/E; 2 x 4218 kg, EA-6B; 2 x 5080 kg
Spanwijdte A-6A; 16,15 m, EA-6A; 16,84 m, EA-6B; 18,11 m, A-6E; 16,69 m
Lengte A-6A; 16,64 m, EA-6B; 18,11 m
Hoogte A-6A; 4,75 m, A-6E en EA-6A/B; 4,95 m
Vleugeloppervlakte A-6E; 49,10
Klimvermogen  
Gewicht leeg A-6A; 11.650 kg, EA-6A; 12.596 kg, EA-6B; 14.588 kg, A-6E; 12.000 kg Geladen A-6A; 27.500 kg, EA-6A; 25.628 kg, EA-6B; 29.483 kg, A-6E; 27.397 kg
Snelheid max. A-6E; 1036 km/u, EA-6B; 1048 km/u (allen op zeehoogte) Geladen EA-6B 987 km/u (met vijf pods)
Plafond A-6E; 12,950 m
Bereik A-6E(met bommenlast); 1613 km, (met uitwendige brandstof) 5230 km
Bewapening 8165 kg aan bommen (30 stuks of 3 x 907 kg) en twee afwerpbare tanks 1135 liter brandstof
Bemanning 2 (of 4 voor EA-6B)
Eerste vlucht 19 april 1960
Aantal gebouwd 630 (in 1983)

BRONNEN

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG