General Dynamics F-16
Fighting Falcon (Viper)

Op 1 maart 1993 ging General Dynamics over in de handen van Lockheed,
waarmee deze ook de rechten en productie van de F-16 overnam.

De F-16E, de laatste uitvoering

De laatste uitvoering van de Fighting Falcon is de F-16E (eenzitter) en F-16F (tweezitter). Deze versie valt gelijk op door haar extra brandstof capaciteit die in de bovenzijde van de romp wordt meegenomen. Natuurlijk zijn de laatste elektronische snufjes geďntegreerd en de geavanceerde avionica wordt aangestuurd door een computer die 12.5 miljoen handelingen per seconde verhandelen kan. Tot nu is alleen de Verenigde Arabische Emiraten klant geworden voor 55 F-16E en 25 F-16F’s. Het eerste toestel werd in 2004 geleverd en de laatste zou in 2007 afgeleverd zijn.

F-16I Sufa met de extra brandstoftanks op de romp

Israël heeft de beschikking gekregen over 102 F-16I's. De F-16I, in Israel bekend als de Sufa (Storm), is een zwaar gemoderniseerde versie van de F-16D tweezitter. Voor deze versie legde Israel maar liefst $4.5 miljard op tafel. Opvallend kenmerk van de Sufa is de vierkante 'rugdoos' waarin extra electronica is ondergebracht. waarschijnlijk voor 'Wild Weasel' operaties (Wild Weasel operaties zijn bedoelt om vijandelijke luchtverdedigingsradar uit de tent te lokken, en deze vervolgens te vernietigen). Buiten de verbeterde motor, de Pratt & Whitney F100-PW-229, heeft het toestel op de romp verwijderbare extra brandstoftanks die het toestel een extra 1500 km verder kan brengen. De F-16I’s werden door Lockheed-Martin geproduceerd en de eerste werd besteld in 1997 voor een bedrag van 45 miljoen dollar per stuk.

De F-16D(I) Sufa, block 40 #612
(In de verdikte rug zit electronica voor 'Wild Weasel' operaties)

Over haar bijna 40 jarige carričre heeft de F-16 heel veel frontactie gezien. Van Irak en de Balkan tot Afghanistan wierp ze haar bommen en joeg achter andere vliegtuigen aan. Ze dient nog steeds in verschillende luchtmachten en bij sommige zal dat ook nog tientallen jaren voortduren. Er werden meer dan 4500 F-16's gebouwd voor 26 landen, waarvan 15 landen nog extra 54 bijbestellen. In mei 2013, maakte Lockheed Martin bekend dat er genoeg orders zijn om de F-16 tot 2017 in productie te houden. In de USAF zal de F-16 waarschijnlijk tot 2025 in dienst blijven, waarna de door ellende achtervolgde nieuwe F-35 Lightning II (de Joint Strike Fighter) de F-16 zal moeten gaan vervangen,...

Naties die met de F-16 opereren

LAND
TYPE
AANTAL
BLOCK NR.
BAHREIN
F-16
22
-
BELGIE
F-16A/B
ORDER 160 - GEBR. 72
-
CHILI
F-16A/B
10 NIEUW - 36 OUDE KLU
10 VAN BLOCK 50
DENEMARKEN
F-16A/B
77 (62 mlu)
--
EGYPTE
F-16A/B
220
--
GRIEKENLAND
F-16C/D
170
BLOCK 30 (102) & 52 (68)
INDONESIE
F-16A/B
12
BLOCK 15 OCU
IRAK
F-16
36
--
ISRAEL
F-16A/B/D/E/I
362
BLOCK 5, 10, 30, 40 & 52
ITALIE
F-16A/B
34 (LEASE)
BLOCK 15 ADF
JORDANIE
F-16A/B
64
--
MAROKKO
F-16A/B
24
--
NEDERLAND
F-16A/B
213
--
NOORWEGEN
F-16A/B
74
BLOCK 15 OCU
OMAN
F-16C/D
12
BLOCK 50
PAKISTAN
F-16A/B
ORDER 111 - ?
BLOCK 50/52
POLEN
F-16C/D
48
BLOCK 52
PORTUGAL
F-16A/B
45
BLOCK 15
SINGAPORE
F-16C/D
70
BLOCK 62
TAIWAN
F-16A/B
150
BLOCK 20
THAILAND
F-16C/D
61
--
TURKIJE
F-16C/D
270
BLOCK 30, 40 & 50
VER. ARAB. EMIRATEN
F-16E/F
80
BLOCK 60
VERENIGDE STATEN*
F-16 (ALL)
2000+
BLOCK 1 T/M 52
ZUID-KOREA
KF-16C/D
180
BLOCK 30 & 52

Een Pakistaanse F-16A in, voor dat land, typische grauwe camouflage

*Een opmerking aangaande bovenstaande tabel, bij de Verenigde Staten. Zijn de meeste F-16's in Amerika in de luchtmacht (en de Air national Guard) ondergebracht, ook de Amerikaanse Navy beschikt over een groot aantal F-16's. In januari 1980 werd een order geplaatst voor 22 F-16N eenzitters en vier tweezitters. Deze zouden uitsluitend worden gebruikt voor trainingen om met de de taktieken van Oostblok vliegers hun eigen piloten simulaties te doen. In 1994 werden de F-16N's met pensioen gestuurd en dreigde de US Navy een 'aggressor' trainer te veliezen. Maar vanwege een wapenembargo tegen pakistan, kon de Navy 14 F-16A/B's uit deze bulk ontvangen. Aangezien deze de laatste uit Block 15 waren zijn dit de meest 'moderne' F-16A/B's.

US Navy aggressor NF-16A

The Thunderbirds

Tijdens luchtshows waar de natie haar paradepaardje van de luchtmacht wil tonen, blijkt de F-16 een uitermate geschikt toestel te zijn. Snelheid, gekoppeld aan een grote beweeglijkheid, gratie en kabaal, is het een graag geziene gast om haar kunnen te demonstreren voor het publiek. Ook de Nederlandse KLU heeft met grote regelmaat een demonstratie in huis met de F-16. Een belangrijk visitekaartje om de F-16 wereldwijd te promoten, is het demonstratieteam van de Amerikaanse luchtmacht, TThe Thunderbirds.

Een belangrijk visitekaartje, het USAF demo-team The Thunderbirds

Het demoteam van de USAF, The Thunderbirds, stapte in 1982 over op de F-16A (dit was een vervolg op een ongeluk met vier T-38 Talon's op 18 januari 1982 waarbij alle vier piloten omkwamen). Gedurende 1982 werd alleen maar geoefend met het nieuwe toestel. In 1983 werden er verscheidene shows gevlogen en met hun negende type vliegtuig keerde het demoteam terug naar eerstelijns jachtvliegtuig. In 1992 stapte het team over op de F-16C.

Show-stopper!,... Capt. Stricklin gebruikt zijn schietstoel

Tijdens een airshow op de Mountain Home Air Force Base, Idaho, op 14 september 2003, bleek Capt. Christopher Stricklin de verkeerde hoogte had ingesteld, welke stond op Nellis AFB (2000 voet), en welke 3000 voet moest zijn). Tijdens een duik manoeuvre realiseerde hij zijn fout. Hij wist het toestel van het publiek te draaien en vlak voor het toestel te pletter zou slaan, activeerde Stricklin zijn schietstoel en wist zich in veiligheid te stellen. Het was het tweede ongeluk met de F-16 voor de The Thunderbirds (de andere was op 14 februari 1994 tijdens een oefening voor een show op het Indiana Springs Auxiliary Airfield, Nevada, waarbij de piloot gewond raakte).

De F-16 als testbed

Er zijn verschillende aparte uitvoeringen bedacht voor de F-16. Sommige kwamen niet verder dan de tekentafel, zoals een F-16 met een voorwaartse pijlvleugel. In 1976 kregen Grumman, Rockwell en General Dynamics opdracht van DARPA, (Defense Advanced Research Projects Agency), om onderzoek te doen naar Forward Swept Wing (voorwaartse pijlvleugel). General Dynamics kwam met de SFW-F-16, maar werd in januari 1981 verworpen ten faveure van de Grumman 712 (de latere X-29A).

SFW/F-16 alleen op de tekentafel (en als modelletje)

In 1977 werden de eerste plannen voor de F-16 SCAMP (Supersonic Cruise and Maneuver Prototype) ontwikkeld. Een F-16 werd uitgevoerd met een vergrote vleugel voor meer lift waarin tevens brandstoftanks waren ondergebracht. In deze vorm zou de F-16 in staat moeten worden geacht langere tijd een supersone kruissnelheid te handhaven. De delta vleugel werd naar achteren doorgetrokken. De horizontale staartvlakken verdwenen, maar deze werden als het ware aan de vleugeltips van de grote delta aangebracht (deze 'staartvlakken' zouden later vervallen).

Een vergelijk tussen een standaard F-16 en de F-16XL (boven)

Toen de USAF een vervanger voor de F-111 zocht, bood General Dynamics in 1981 de F-16XL aan. Maar in 1984 koos de USAF de F-15E in plaats van de F-16XL, en verdwenen de twee F-16XL's, een eenzitter (75-0749, latere NASA registratie #849) en een tweezitter (75-0747, latere NASA registratie #848) in opslag op Edwards Air Force Base in Mojave, California.

F-16XL #848 tijdens het testen van een complete (bakboord) deltavleugel
(in de vleugel waren miljoenen gaatjes 'geboord' om lucht af te zuigen
die over de vleugel liep, waardoor de luchtstroming rustiger was)
Photo: NASA

In 1988 werden de twee F-16XL prototypes overgedragen aan de NASA. De F-16XL #848 tweezitter werd door NASA uitgerust met de General Electric F110-129 waarmee het 'supercruise' bereikt, iets wat tijdens eerdere testen nooit was gehaald. Op 6000 meter hoogte vloog het Mach 1.1 met zogenaamde 'full militairy power'. In 1999, na het uitvoerig testen, werden de toestellen weer opgeslagen bij NASA Dryden. In 2007 was nog even sprake dat de toestellen weer een upgrade zouden krijgen, maar gingen uiteindelijk in 2009 met permanent pensioen.

In 1988 kreeg General Dynamics de opdracht tot de ontwikkeling van de VISTA (Variabel Stability In-Flight Simulator Test Aircraft).

De NF-16D VISTA

Een F-16D werd aangepast tot de NF-16D waar de ’N’ staat voor dat het toestel een speciale status geniet en door de aanpassingen niet meer terug gerestaureerd kan worden tot een oorspronkelijke F-16. Naast de ’side-stick’ aan stuurboord, werd er een traditionele extra stick geplaatst tussen de benen. Met deze configuratie werd er getest naar de mogelijkheden van Thrust Vectoring wat zoveel wil zeggen, dat de jetstraal een gedeelte van de besturing kan beďnvloeden. Hierdoor is het mogelijk het toestel in een gecontroleerde manoeuvre alle kanten op te smijten. Het is zelfs mogelijk om een korte periode achteruit vliegen. Voordeel van deze manoeuvre is dat de bewapening snel in een bepaalde hoek gericht kan worden.

Een Pratt and Whitney F100-PW-229 ondergaat een test

Er werden verschillende programma's uitgevoerd met de 86-0048 om de Thrust-vectoring te testen. Onder andere werd de General Dynamic F110-GE-129 motor vervangen door de Pratt and Whitney F100-PW-229. Deze combinatie bleek zeer geslaagd, maar door gebrek aan fondsen werd een eventuele productie in 1997 afgeblazen. In juni van dat jaar werd de F110-GE-129 teruggeplaatst.

Fabrikant General Dynamics/Lockheed-Martin
Ontwerper General Dynamics
Gebruik Jager/jagerbommenwerper
Motor 1 x Pratt & Whitney F100-PW-200 of 1 x Gneral Electric F110-GE-100
Vermogen F100-PW-200; 11.340 kg, F110-GE-100; 12.519 kg
Spanwijdte 9,45 m
Lengte 15,01 m
Hoogte 5,09 m
Vleugeloppervlakte 27,87 m˛
Klimvermogen
Gewicht Leeg F-16A; 7070 kg,
F-16B; 7374 kg
Geladen Operat.; 11.372 kg,
Maximaal 19.184 kg
Snelheid max. 2124 km/u (Mach 2)
Plafond 15.240 m
Bereik F-16A met uitwendige tanks; 3890 km
Bewapening M61A-1 20mm kanon, verder oa.: Mk 82 227 kg bommen, AIM-9 Sidewinders, AIM-7 Sparrows, AGM-65 Mavericks
Bemanning F-16A/E; 1,
F-16B/F, 2
Eerste vlucht 2 februari 1974
Aantal gebouwd 4500+, waarvan 2000+ voor de USAF

De luchtremmen van een F-16A

BRONNEN

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG