De Starfighter deed voor mij letterlijk en figuurlijk van zich spreken begin jaren zestig, de ruiten trilden in huis als er weer één door de geluidsbarrière knalde. Nadat op 14 oktober 1947, Chuck Yeager met de Bell X-1 met moeite de geluidsmuur wist te slechten, werd er met de F-104 tien jaar later Mach 2 gehaald.

Als blijkt dat gevechtspiloten in de Koreaanse Oorlog snelheid en hoogte te kort komen besluit Clarence L.‘Kelly’ Johnson van Lockheed een vliegtuig te ontwerpen met louter revolutionaire trekken. Van de tekentafel komt een toestel met een slanke romp als van een raket en voorzien van een zeer spitse neus. De zeer korte vleugels zijn heel dun gehouden. Als belangrijkste wapen is in de romp een roterend 20mm Gatlin-kanon aangebracht (bij de productiemodellen werd dit een 20mm M61 Vulcan meerloops kanon).

Op 28 februari 1954 maakte de XF-104 53-7786 haar eerste korte vlucht. De USAF besloot 17 YF-104’s te bestellen om deze te evalueren. De F-104 is dan de eerste straaljager die 2 maal sneller dan het geluid vliegt. Na deze ontwikkelingsfase kwam op 26 januari 1958 de eerste F-104A Starfighter in dienst bij het 83rd Fighter Interceptor Squadron, Air Defence Command op Hamilton AFB, California. In eerste instantie waren de piloten razend enthousiast, maar dit sloeg snel om na enkele akelige incidenten. Regelmatig motorstoring dwongt het toestel na drie maanden aan de grond. Ook de schietstoel die onder uit de bodem schoot stelde de vliegers weinig gerust.

Tegen de tijd dat een verbeterde versie van de motor geplaatst was, had de USAF de interesse verloren. Mede vanwege dat de prestaties onder de maat bleven, besluit de USAF in 1959 de F-104A al weer uit dienst te nemen. Een groot aantal werd door gesluisd naar de Air National Guard voor tijdelijke detachering (rond de Cuba crisis in 1963 werden twee squadrons (319 en 331) weer uitgerust met terug gevorderde F-104A's ter verdediging van het zuiden van Florida. Ook tijdens de Vietnam oorlog werden drie squadrons van de 479th TFW uitgerust met teruggevorderde F-104C's om aldaar ingezet te worden vanaf april 1965). Verloor de USAF de interesse, de NAVO-partners raakten enthousiast over deze, met Mach 2, vliegende jager. Het enthousiasme werd vooral ook aangewakkerd door de lobby die de Amerikaanse producent, Lockheed voerde. Jaren later zal blijken dat menig NAVO-lid aantrekkelijke bonussen kreeg uitgereikt ter stimulering om de F-104 aan te schaffen. In maart 1959 tekende West-Duitsland een contract voor in licentie te bouwen Starfighters. Kort hierop tekenden Canada, Japan, Nederland, Belgie en Italië soortgelijke contracten. In zeven landen werden zo'n 2578 Starfighters gebouwd.

De Duitsers bouwden een nieuwe romp om de enorme G-krachten te ondervangen die ontstonden in de nieuwe rol van nucleaire aanvalsvliegtuig op geringe hoogte. Zo ontstond de F-104G ('G' van Germany). West-Duitsland nam in totaal 917 F-104's af, waarvan het grootste deel voor de Lufwaffe. Ook de Duitse marine vloog met de Starfighter. Deze ontving 100 stuks, later aangevuld met 36 vredesverlies compensatie toestellen en 36 ex-Luftwaffe RF-104G's). De marine Starfighters waren voor anti-schip missies en uitgerust met AS-34 Kormoran raketten. Helaas hadden de Duitsers veel pech met de Starfighter. In totaal verloor Duitsland 270 F-104's (29.44%) waarbij 110 piloten het leven lieten.

Nederland zal uiteindelijk 138 Starfighters afnemen. Deze bestonden uit 95 F/FR-104G's, gebouwd bij Fokker (te herkennen aan de 8000 nummering), de zogenaamde North-group, 25 F-104G's gebouwd door Fiat (Italian group, te herkennen aan de 6000 nummering) en 18 TF-104G's geproduceerd door Lockheed (5000 nummering).

No.306 Squadron, op Vliegbasis Twenthe, was het eerst Nederlandse squadron dat uitgerust werd met de Starfighter, vanaf december 1962. Dit squadron verzorgde in eerste instantie de training voor de nieuwe jager. Het 306 leverde later haar F/TF-104's in voor de RF-104G verkenning Starfighter. Hiertoe waren de standaard camera's vervangen voor Nederlandse camera's waarmee vanaf juli 1964 wordt geopereerd. Vanaf 1974 worden de inwendige camera's vervangen voor de Orpheus verkenningspod. Deze Nederlandse container waren uitgerust met panchromatische (film)camera's en een infrarood-linescanner. Hiermee kon onder alle weersomstandigheden gefotografeerd worden.

Een opvallende rol speelden Nederlandse Starfighters in de vroege ochtend van 11 juni, 1977. Op deze dag werden zes F-104's ingezet tegen Zuid-Molukse treinkapers die toen al bijna drie weken nabij de Punt stonden, in Drente. Met bulderende naverbranders zorgden ze voor de verwarring tijdens de bevrijdingsactie door mariniers. In Nederland werd kort daarna de Starfighter ingeruild voor de F-16 in 1979. Al bleef er nog een Conversie Afdeling Volkel (CAV) operationeel als omscholingsvliegtuig tot 1984. Nederland vloog 22 jaar met de F-104 waarbij totaal 345.000 vlieguren werden gemaakt. Drieenveertig Starfighters werden door ongelukken afgeschreven voor de laatste vlucht werd gemaakt op 21 november 1984. Een grote hoeveelheid Starfighters werd overgedaan aan de Turkse luchtmacht, 43 F/RF-104G's en 10 trainers, TF-104G's.

Zoals reeds aangegeven zag de Starfighter beperkt actie over Vietnam. Hiertoe waren drie squadrons van de 479th TFW uitgerust met, van de National Guard teruggevorderde, F-104C's. De 'C' was uitgerust met een installatie om in de lucht bij te tanken om escortemissies te maken. Maar het bereik bleef beperkt. De Noord-Vietnamese verdediging wachtte tot de F-104 terugkeerde voor brandstof en vloog dan op de aanvallende bommenwerpers af. Als aanvalsbommenwerper was het toestel ook ongeschikt met slechts twee af te werpen wapens. Het enige waar de F-104C haar 'goede' steentje over Vietnam in bijdroeg was het in de lucht lokken van de MiG jagers tijdens Operation Bolo. MiG's die achter de F-104 aan gingen, kregen dan te maken met de F-4 Phantom. Twee F-14C's gingen verloren aan SAM raketten, zes door grondvuur en zes door ongelukken.

De Starfighter zag niet alleen strijd in Vietnam. In 1965 werden Pakistaanse F-104's ingezet tegen buurland India. Starfighter wisten vier Indiase vliegtuigen te scoren, maar verloren er ook twee. Door een wapenembargo van Amerika kreeg Pakistan geen vervangende Starfighters en nam een aantal van Jordanië over. Toen de gevechten in 1971 weer losbarstten waren de Pakistani in de minderheid, en India scoorde met haar MiG-21's zeven F-104's.

Italië was de laatste operationele gebruiker van de Starfighter. Dit land besloot haar laatste F-104S pas in 2005 uit te faseren. Tegenwoordig is de F-104 alleen nog een museumstuk met nog enkele vliegwaardige particuliere exemplaren in de Verenigde Staten.

Eén van de bijnamen van de Starfighter was 'A Missile with a Man'. Om de F-104 naar nog grotere hoogte te doen stijgen in zo kort mogelijke tijd (en ook de naam 'raket' eer aan te doen), werd de NF-104A ontwikkeld. Deze versie, waar slechts drie van werden gebouwd (56-0756, 0760 & 0762), was bedoeld om piloten te laten wennen aan gewichtloosheid. De toestellen waren uitgerust met een LR121 Rocketdyne booster raket in de staart. Om het toestel in de ijle lucht te sturen waren er op verschillende plaatsten kleine straalpijpjes aangebracht, zoals op de uiteindes van de verlengde vleugels. Ook was het kielvlak vergroot zoals bij de F-104G en waren de inlaatkegels naar voren gebracht. De NF-104A haalde meer dan 100.000 voet (30 km) hoogte waar de piloot dan 90 seconden gewichtloos was.

Ook Chuck Yeager maakte verschillende vluchten met de NF-104A. Op 10 december, 1963, ging het mis op 31.7000 meter toen hij de controle over het toestel verloor. Ondanks zijn schietstoel en veilige landing, raakte Yeager deerlijk gewond door brandwonden in het gezicht (deze episode is huiveringwekkend nagespeeld in de speelfilm 'The Right Stuff').

Met de Koude Oorlog op haar hoogtepunt in de jaren zestig, realiseerde West-Duitsland zich dat haar vliegvelden kwetsbaar waren. Om evenzogoed haar eigen nucleaire macht te kunnen inzetten werd onderzocht om de Starfighter zonder startbaan te laten opstijgen. Op Edwards AFB, in Amerika werd hiertoe een Duitse F-104G, DA + 102 van JBG31, vanaf juni 1963 getest. De F-104G was voorzien van een Rocketdyne motor. Dit zogenaamde Zero Length Launch (ZELL) systeem moest zorgen dat een Starfighter vanaf een onder een hoek geplaatste schans 'afgeschoten' werd. In Duitsland, op de vliegbasis Lechfeld werden de proefnemingen verder voortgezet met twee andere F-104G's (DB + 127 & DB + 128). Het was de bedoeling dat na de start de raketmotor afgeworpen werd en dat er eventueel geland zou worden, na de missie, op de snelweg(en). het ZELL systeem is nooit operationeel gebruikt.

GA TERUG

---