AH-64 APACHE
Aanvalshelikopter

Was de AH-64A Apache aanvalshelikopter al geen schoonheid, met de komst van een vrachtwagenwiel boven op de rotor werd het er niet fraaier op,… maar wel beter! De 'Longbow' versie van de AH-64 kun je beter niet tegenkomen als deze op zoek is naar jou, hij vind je en er is geen ontkomen aan.

Om tanks uit te schakelen kun je andere tanks of infanterie met anti-tank wapens inzetten. Maar dit zijn vrij statische eenheden op een slagveld en daardoor kwetsbaar. Een vrij bewegende, zonder obstakels gehinderd vliegtuig of helikopter kan sneller en dieper het vijandelijke gebied binnendringen en oprukkende of verdekt opgestelde voertuigen uitschakelen. Grootste voordeel van een helikopter is het extreem laag opereren en stilhangen om zijn doel te kunnen markeren en te bestoken.
Tijdens de oorlog in Vietnam bleek dat het invliegen van troepen een kwetsbare aangelegenheid was in de gebieden die gecontroleerd werden door de Vietcong. Dunwandige vliegtuigen en helikopters zijn nu eenmaal kwetsbaar tegen het kleinste kaliber munitie. Om deze toestellen te beschermen en de landingplaats veilig te stellen was een helikopter nodig met veel vuurkracht en een hoog incasseringsvermogen.

Lockheed AH-56A Cheyenne tijdens een testvlucht

Een futuristische poging werd ondernomen met de ontwikkeling door Lockheed van de AH-56A Cheyenne, een aanvalshelikopter waarbij de piloot en de schutter in tandem zaten. Opvallend aan de Cheyenne was de duwschroef achter aan de staartboom, om het toestel extra 'push' te geven. Maar het project liep traag en Bell kwam met een snelle goedkopere oplossing, de AH-1G Cobra. De Cheyenne werd uiteindelijk gecancelled.

Bell en Hughes kregen in 1973 van het Amerikaanse leger de opdracht om een aanvalshelikopter te ontwikkelen in het kader van de AAH (Advanced Attack Helicopter). Bell kwam met de YAH-63, een toestel dat van een neuswiel was voorzien. Opvallend was de aandrijfas van staartrotor die boven de staartboom was aangebracht. In grote lijnen leek het toestel op een vergroot Model 309 King Cobra, ook vanwege de tweebladige rotor. Anders dan bij de voorgaande aanvalshelikopters van Bell, de piloot zat voorin.

De Bell YAH-63

Hughes kwam met de YAH-64, een heli met een staartwiel en de waarbij de piloot in een hogere positie achter de schutter zat. Het beweegbare kanon zat onder de schutter, anders dan bij de Bell, die geheel van voren zat. Lagen de General Electric motoren van de Bell meer in de romp, bij de Hughes zaten deze in gondels buiten de romp. Het eerste prototype van de YAH-64 vloog op 30 september 1975. Het Amerikaanse leger was zeer gecharmeerd door de YAH-64 en Hughes kreeg de order om haar helikopter in productie te nemen. Het eerste productietoestel rolde op 30 september 1983 uit de fabriek in Mesa.

Het prototype van de Hughes YAH-64
Let op het staartstabilo, nog hoog op het kielvlak.

In oktober 1983 ging Hughes Inc. Als dochter op in de McDonnell Douglas Corp. In werd de naam in 1985 aangepast tot de McDonnell Douglas Helicopter Co.

De vier bladen van de rotor van de Apache zijn van een opvallende constructie door het gebruik van roestvrij staal en buizen van glasfiber, waarbij de achterzijde van composietmateriaal en honigraad constructie is, wat een taaie opbouw geeft. De stevige rotor kan daardoor ook treffers van 23mm kanonnen incasseren. Kwetsbare onderdelen van de transmissie wordt beschermt door ESR-staal dat .50 kaliber (12.7mm) kan verduren. De bemanning zit relatief veilig omgeven door kevlarplaten die aangebracht zijn aan de zij- en achterkant van de stoelen. De meeste avionica is ondergebracht in een grote uitstulping aan de zijkant van de romp. De ophanging van het landinggestel loopt door deze 'blaren' heen.

Het 30mm M230 Chain Gun systeem

De bewapening van de Apache was ook één van de redenen om te kiezen voor de AH-64. Vooral het door Hughes ontwikkelde 30mm M230 Chain Gun automatische kanon was doorslaggevend. Het kan 100° links en rechts draaien onder een hoek van 11° (hoog) en 60° (laag). 1200 patronen kunnen binnen twee minuten verschoten worden. Onder de vleugels waren oorspronkelijk TOW raketten gedacht, maar deze werden voordat de Apache in dienst kwam al vervangen door de machtigere AGM-114 Hellfire raketten. De Apache gebruikt een laser om het doel te markeren waarna de Hellfire het werk afmaakt. Ook kan een laser gebruikt worden van een secundaire bron, zoals van bijvoorbeeld de Bell OH-58D die boven op haar rotor daartoe een grote 'laserbol' heeft en daardoor een opvallende verschijning op een slagveld is.

Links de Hellfires, rechts de FFAR raketpot

Naast de Hellfire heeft de Apache de beschikking over de FFAR. Een pot met 19 lanceerbuizen voor 69,85mm ongeleide raketten. Om de helikopter en alle wapens te richten is doelzoekapparatuur voor in de neus aangebracht. In een draaibare koepel is aan de bovenzijde een PNVS (Pilot Night Vision Sensor) gecombineerd met een FLIR geïnstalleerd (zie nummer 1. hieronder). Deze PNVS wordt weergegeven op een klein schermpje (de IHADSS, Integrated Helmet and Display Sighting System) voor een oog van de piloot en de schutter. Onder de PNVS bevind zich de TADS (Target Acquisition Designation Sight).

De PNVS (1) en de TADS (2 & 3), rechts de IHADSS

Aan stuurboordzijde bestaat de TADS uit een FLIR voor doelopsporing en markering (2.). Aan bakboordzijde van de TADS bevind zich een DTV (Day Time Vision) en een DVO (Direct Vision Objective) met een laser afstandmeter en volgapparatuur (3.). (Lockheed Martin heeft een nieuw doel en nachtzicht systeem ontwikkelt, genaamd 'Arrowhead'. In mei 2005 werden de eerste units geleverd en in 2011 moeten 704 Amerikaanse Apaches hiermee uitgerust zijn.) Achter de rotor bevind zich een opvallende hoekige spiegelende 'beschuitbus'. Dit is de zogenaamde ALQ-144 IRCM voor infrarood tegenmaatregelen. Deze straalt pulserende hitte af om eventuele hittezoekende raketten te misleiden.

Achter de rotoras, de ALQ-144 IRCM

Tijdens Operation Desert Storm in 1991 waren 15 Apache bataljons met 280 toestellen actief over Koeweit en Irak. Gedurende 18.000 vlieguren werden meer dan 800 tanks en andere rupsvoertuigen vernietigd en meer dan 500 wielvoertuigen. Verder werden 24 vliegtuigen en verscheidene andere doelen op de grond verwoest, en dat tegen het verlies van één Apache tijdens deze gevechtshandelingen.

Ervaringen opgedaan tijdens de oorlog in Irak werden verwerkt in de AH-64B. Na wat kleine aanpassingen en verbeteringen, zoals het testen met sidewinder en stinger raketten, kwam de grootste aanpassing in 1991 met de introductie van de Apache 'Longbow'. Opvallendste kenmerk is de al eerder genoemde grote platte kaas boven de rotor waarin zich een millimeter golflengte vuurgeleidingsradar bevindt. Het eerste prototype, een aangepaste AH-64A, vloog op 11 maart 1991. 308 nog te bouwen AH-64A's werden aangepast voor de Longbow en kregen de aanduiding AH-64C. Er werden 232 nieuwe Apache Longbow's gebouwd als de AH-64D. Deze bezitten de krachtigere General Electric T700-GE-701C motoren. De door Northrop Grumman geproduceerde Longbow radar is door zijn korte golflengte ongevoelig voor elektronische tegenmaatregelen. Verder voordeel van de millimeter golflengte is dat het ook onder slechte weersomstandigheden optimaal functioneert.

De AH-64D Longbow

Onderwijl is de McDonnell Douglas helikopter divisie verkocht aan Boeing en is de oorspronkelijke Hughes helikopter alweer voorzien van een nieuwe voornaam. Dit belette niet dat de exportverkoop een goed succes genoemd kan worden. Nederland kocht 30 AH-64D's aan in 1995 met voorbereiding voor de Longbow radar. Dit tot grote vreugde van de schrijver. Naast de AH-64 was ook de Eurocopter Tiger in de race, maar dit niet beproefde model werd terecht afgewezen (tot teleurstelling van de producenten, want door het mislopen van deze order haakten meer eventuele kopers af). Voordat de levering van de 'Delta's' begonnen werden er tot die tijd 12 AH-64A's geleased. De laatste AH-64D werd in mei 2002 geleverd aan het 301 Squadron op Gilze-Rijen. De Nederlandse machines ontberen de Amerikaanse elektronische tegenmaatregel apparatuur (ECM), omdat de luchtmacht deze niet up-to-date vond. Voor deze installatie werd een beroep gedaan op het Deense bedrijf Terma. Verder is de AN/ALQ-144 IRCM vervangen voor een Northrop Grumman Guardian laser-based DIRCM (Direct Energy Infra-red Counter Measure).

Een AH-64D van de KLU

Een andere afnemer is Groot-Britannië die de AH-64D Longbow heeft uitgerust met Rolls-Royce/Turbomeca RTM322 motoren. De Apache heeft in de UK de aanduiding AH Mk 1 en er zijn 67 van geleverd. De Britse machines zijn verder uitgerust de CRV7 70mm raketten. Vanaf mei 2005 worden de AH Mk 1's aangepast met het Arrowhead markering systeem.
Ook Israël, Griekenland, Egypte, Saoedi-Arabië, Verenigde Arabische Emiraten en Singapore namen de AH-64 af. Een AH-64A Apache kost 14 miljoen dollar. Een Longbow kost u 4 miljoen extra (prijsstelling 1996). Verscheidene andere landen hebben ook interesse in deze formidabele AH-64 Apache aanvalshelikopter.

De webmaster realiseert zich dat hij geen 14 miljoen heeft (zucht)

Fabrikant Hughes, McDonnell Douglas, Boeing
Ontwerper Hughes
Gebruik Aanvalshelikopter
Motor 2 x General Electric T700-GE-701
Vermogen 2 x 1.265 kW
Spanwijdte rotors 14,63 m
Lengte 14,97 m, met draaiende rotor ; 17,76 m
Hoogte 4,66 m
Stijgsnelheid 762 m p/min
Gewicht leeg 5165 kg Geladen 9526 kg
Snelheid max. 293 km/u
Plafond 6300 m
Bereik 482 km (met externe brandstof ; 1800 km)
Bewapening 1 X 30mm Hughes M230 kanon. Ongeleide 69,85mm raketten, AGM-114 Hellfire raketten
Bemanning 2
Eerste vlucht 30 september 1975
Aantal gebouwd 1048

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG