Grumman F-14
Tomcat

Als Grumman haar 'kattenfamilie' de klauwen laat uitslaat, dan ben je als tegenstander gedoemd het strijdtoneel zwaar aangeslagen te verlaten. In de Tweede Wereldoorlog produceerde de Grumman fabrieken verschillende 'katten', zoals de F4F Wildcat, F7F Hellcat en de F7F Tigercat. Na de oorlog werd de 'kat' volwassen met de eerste straaljager van Grumman, de F9F Panther. Het toestel werd met veel succes ingezet tussen 1950-'53 in de oorlog in Korea. In de jaren 40 en 50 succesvolle vliegtuigen afleveren is geen garantie voor een succesvolle jaren 60 en verder. Het begon met de beslissing van de Amerikaanse minister van defensie die in 1961 besloot dat de luchtmacht en marine gezamenlijk een nieuwe jager moesten ontwikkelen. Hier zou de F-111 uit voortkomen, een ontwerp van General Dynamics. Grumman zou de marineversie daaruit ontwikkelen. Maar het toestel bleef te zwaar en na enkele prototypes werd de F-111B geschrapt in 1968.

Een F-14 Mock-up met nog slechts één kielvlak

Grumman was ondertussen begonnen met een nieuw ontwerp waarin de opgedane ervaringen met de F-111B in verwerkt waren. Aan de buitenzijde viel dit op door de beweegbare vleugels. Aan de binnenzijde was er meer in verwerkt. Het was uitgerust met dezelfde motoren, de Pratt & Whitney TF30, en de Hughes AWG-9 radar/vuurgeleidingsysteem. Dit systeem in combinatie met de AIM-54 Phoenix lange-afstand raket zou het meest geduchte wapen worden van de F-14. Er werden verschillende voorstellen gedaan voor de nieuwe jager. Er was zelfs een mock-up waarin nog maar één kielvlak was verwerkt.

Het prototype na een testvlucht

Het eerste prototype, de F-14A 157980, vloog op 21 december, 1970. Was het toestel als basis een fantastisch ontwerp, de TF30 motoren waren een zorgenkind van de Tomcat. Ondanks verbeteringen bleef de motor voor problemen zorgen. In 1981-'82 werden proefvluchten gemaakt met de General Electric F101DFE (Derivative Fighter Engine). Toen aangetoond was dat de motor geschikt was voor de Tomcat, werd deze doorontwikkeld tot de F110. Er waren plannen om een verbeterde versie van de Tomcat te ontwikkelen, de F-14D, met de F110 motor en betere elektronica. Maar om budgettaire reden werd deze geavanceerde F-14 geschrapt. Er werd een aangepaste versie geproduceerd, de F-14A Plus met de 'oude' TF30 motoren. Een belangrijke verbetering was het aanbrengen van een kleine gondel onder de kin van de F-14 Hierin was ruimte voor het Northrop AXX-1 TCS systeem. Een tv-systeem met een krachtige zoomlens dat vijandelijke toestellen eerder waarneemt dan het menselijke oog en deze op een scherm zet voor beide vliegers van de Tomcat. Op de plek van de AXX-1 TCS kan ook een IR detector geplaatst worden of een (en dit is in meeste gevallen) ECM ALQ-126 stoorzender. Eind jaren tachtig werden er dan toch nog 55 F-14D's geproduceerd, enkele nieuwe en enkele omgebouwde F-14A's, met de F110-GE motor.

Een Tomcat heeft zijn wapenlast afgeleverd

Buiten de AIM-54 Phoenix AAM heeft de Tomcat de beschikking over een enorm arsenaal aan wapens, van Sparrow AIM-7M en/of AIM-9M Sydewinders, tot de AIM-120A (de AMRAAM) raket. Op 19 augustus 1981 wisten twee F-14's van de VF-41 'Black Aces' binnen een minuut twee Libische SU-22's te vernietigen met AIM-9L Sydewinders. Ook in 1989 wisten F-14's wederom twee Libische toestellen neer te schieten, dit maal waren de slachtoffers Mig-23 jagers.

Een F-14 toont zijn 'klauwen', 4 x AIM-54, 2 x AIM-7 en 2 x AIM-9 raketten

Niet alleen is de F-14 een uitstekende jager, maar als verkenner is hij de belangrijkste troef aan boord van vliegdekschepen van de Amerikaanse marine. Voorzien van een TARPS (Tactical Air Reconnaissance Pod System) onder de romp. In deze 'pod' (gondel) zijn twee camera's (CAI KS-87B en Fairchild KA-99) ondergebracht plus een Honeywell AAD-5 infrarood-scanner.

Een Tomcat van de luchtmacht van Iran

Iran was de enige die de F-14 aankocht. In de periode 1974-1975 werden er 79 stuks geleverd aan de Sjah van Perzië. Nadat de sjah was verdreven, stopte Amerika met de levering van onderdelen om de Tomcats paraat te houden (al gaan geruchten gaan rond dat de Reagan regering toch via geheime leverancies ook de Tomcats in de lucht hielden). De F-14's werden ingezet in de oorlog tussen Iran en Irak. Met hun krachtige radar zochten de F-14's de doelen en stuurden dan F-4 of F-5's om die doelen aan te vallen. De F-14's werden achter gehouden uit de strijd om deze dure jagers te beschermen. Desalnietemin, claimde Irak minstens acht F-14's, waarvan Iran er 1 toegaf (door motorstoring).

In 2008 verschenen opeens berichten dat een aantal Iraanse Tomcats weer operationeel waren. Het schijnt dat een aantal na 12 jaar aan de grond weer luchtwaardig zijn gemaakt met onderdelen van andere F-14's en Russische onderdelen.

Voor beelden van deze Tomcatskis
KLIK HIER

Een F-14 door de geluidsbarrière

Na inzet in de Golfoorlog van 1991 en de recente strijd rond de val van Saddam Hussein en de 'bevrijding' van Irak in 2003/2005 zal de nabije toekomst bestaan uit het langzaam uitfaseren van de F-14 Tomcat om plaats te maken voor de F-18E/G Super Hornet. Van de in totaal 826 gebouwde toestellen zijn er een kleine 100 verloren gegaan door ongelukken of door oorlogshandelingen. Het was een omstreden toestel, met veel problemen en een duur prijskaartje van 40 miljoen dollar, maar toch zal het in de toekomst gemist worden op de Amerikaanse vliegdekschepen.

De F-14 is waarschijnlijk het beste reclameobject geweest voor de Amerikaanse marine. Nadat het publiek de speelfilm Topgun met Tom Cruise had gezien, veroorzaakte dit een grote stroom aanmeldingen bij de Navy. Allen hoopten, ala Tom Cruise, een 'crackerjack' piloot te worden op de F-14. Maar de tijd staat niet stil en onderhand is ze alleen nog in musea te bewonderen.

Op 22 september 2006 werd na 36 jaar trouwe dienst
de F-14 officieel uitgefaseerd.

Een Fly-by van een Tomcat in ware 'Topgun Style'

Fabrikant Grumman
Ontwerper
Gebruik Jager/Jagerverkenner
Motor F-14A; 2 x Pratt & Whitney TF30-P-412A
F-14D; 2 x General Electric F110-GE-400
Vermogen TF30; 9480 kg, F110; 1300 kg
Spanwijdte uitgeklapt; 19,55 m, ingeklapt; 11,65
Lengte 19,10 m
Hoogte 4,88 m
Vleugeloppervlakte 52,49 m²
Klimvermogen 9.144 m p/m
Gewicht leeg 18.191 kg,
F/A-18E/F;
15.000 kg
Geladen 33.724 kg
Snelheid max. Mach 1.2 (1.470 km/u) lage hoogte,
Mach 2.34 (2.549 km/u) hoog
Plafond 15.240 m
Bereik 3220 km (m. externe brandstof)
Bewapening 20 mm M61A1/A1 kanon, AIM-54 Phoenix, AIM-9 Sidewinder, AIM-7 Sparrow, AIM-120 AMRAAM,
Bemanning 2
Eerste vlucht 21 december 1970
Aantal gebouwd F-14A; 628,
F-14A+(B); 143,
F-14D; 55 (+ conversies uit F-14A's)

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG