Gloster Meteor
Een overgangsjager

Nadat op 17 mei 1941 met succes de Britse Gloster E28/39, de eerste door een straalmotor aangedreven jet, het luchtruim koos voor een 17 minuten durende vlucht, werd het snel duidelijk,Ö de toekomst van een nieuw tijdperk lag voor de deur. De Tweede Wereldoorlog woede op haar volle sterkte en nieuwe ideeŽn werden in die periode snel verwezenlijkt. Al snel verscheen op de tekentafel een toestel dat voorzien was van twee grote motorgondels aan de vleugels. Deze waren zo ontworpen dat er in de toekomst verschillende motoren ingebouwd zouden kunnen worden. Het stabilo was hoog op het kielvlak geplaatst zodat de straalstroom de besturing niet beÔnvloede.

prototype DG206, de eerste Meteor die een vlucht maakte

De eerste Gloster Meteor, het vijfde prototype, de DG206, maakte haar vlucht op 5 maart 1943. De eerste motoren, de Havilland Halford H-1's, waren zwak en de Meteor F Mk I vloog weinig sneller dan de Spitfire Mk IX, beide haalden maximaal 660 km/u. Toch werden de eerste Meteors met succes ingezet tegen de Vliegende Bommen, de V-1ís. 616 Squadron wist er 13 neer te halen. Op 20 januari 1945 werd een Ďflightí van Mk IIIís gestationeerd nabij Eindhoven. Hier botsten twee tegen elkaar, de enige Meteors die in de oorlog verloren gingen.

Dit prototype van de Meteor, de DG202, is bewaard gebleven

Er werd volop getest met motoren en de Meteor F Mk 4 bereikte al reeds de snelheid van 970 km/u. Na de oorlog was er veel belangstelling uit het buitenland voor Meteor. Het was ook de enige straaljager die in echte productie was, de De Havilland Vampire en de Lockheed P-80 Shootingstar waren nog in pre-productie.

F Mk 4, G-AIDC in Nederland tijdens de promotie-tour

In 1947 deed de demonstratie Meteor van Gloster, de F Mk 4, G-AIDC Nederland aan. Of het van invloed is geweest om daarom voor de Meteor te kiezen blijft de vraag, maar Nederland koos voor de Meteor F.4 om de Spitfires te gaan vervangen. De eerste van in totaal 65 Mk 4ís werd in juni 1947 geleverd. In september 1950 werd de laatste afgeleverd.

Een Nederlandse Meteor F Mk 4.

Op 5 mei 1947 werd Meteor F Mk 4, G-AIDC, de demonstratiekist van Gloster afgeschreven na een landingincident nabij Brussel. De les die uit dit ongeval kon worden getrokken was dat het aantoonde dat een piloot enige straalvliegtuigervaring diende te krijgen nadat het van een propellertrainer afkwam (al was het incident bij Brussel niet direct te wijten aan een pilotenfout, dit was een technisch defect). Gloster besloot op eigen initiatief een straaltrainer te ontwikkelen. De restanten van de F. 4, G-AIDC werden gebruikt voor een tweezits uitvoering. Een productie F. 4 werd verlengd met 67cm om een extra zitplaats te kunnen herbergen. De bewapening verviel en er werd een dubbele besturing geÔnstalleerd.

Een T Mk 7 (latere modellen ontvingen het kielvlak van de F Mk 8)

T Mk 7, G-AKPK, de eerste straaltrainer ter wereld, maakte haar eerste vlucht op 19 maart, 1948. Op 7 juni, van datzelfde jaar, kwam de trainer na een maand promotie door Europa terug in Engeland. Na 8000 km en 31 vliegers van vijf verschillende naties bleek het een goede verkoopdemonstratie. Niet alleen de RAF en de Fleet Air Arm kochten de trainer, ook BelgiŽ, Frankrijk, BraziliŽ, Egypte en IsraŽl.

T Mk 7 (I-1) in reparatie na een buiklanding op 11-03-1949

Ook Nederland kocht vijf T Mk 7's plus de demonstratiekist G-AKPK (met de Nederlandse registratie; I-1) voor £29.975 per stuk. Later werd nog een extra T.7 aangeschaft. Vanaf 27-02-1949 werden de eerste machines afgeleverd. Helaas ging op 18-05-'49 (registratie; I-2) al verloren. Al snel werd duidelijk dat er meer trainers moesten komen. Er werden 13 extra besteld (I-8 t/m I-20), die geleverd werden tussen 02-'52 en 03-53, met een derde levering van 25 stuks (I-301 t/m I-325) daarop volgende, waarvan de laatste werd geleverd in mei 1956.

Een F Mk 8 van 322 Squadron welke opereerde vanaf Soesterberg

De verbeterde versie van de Mk 4 was de Mk 8. De Meteor F Mk 8 vloog voor het eerst op 12 oktober 1948. De Nederlandse Luchtstrijdkrachten (LSK) kocht 160 van dit type aan. Slechts vijf werden geleverd, afkomstig van de RAF. De anderen werden door Fokker, Aviolanda en De Schelde in Nederland geproduceerd. In totaal werden er 330 door Nederland gebouwd, waarvan er 175 voor BelgiŽ bestemd waren. Nederland rustte er begin 1957 zelfs een demonstratie team mee uit, de 'Diamond Four'. Voor deze 'Ruiten Vier' werden vier kisten van 327 Squadron op Soesterberg vrijgemaakt.

Een F Mk 8 in de kleuren van de 'Diamond Four' ('Ruiten Vier')

De Mk 8 verschilde van de Mk 4 onder andere door een langere romp, een meer gestroomlijnde cockpitkap en het ontbreken van het kleine kielvlak onder de staart. Ook de Derwent motoren waren uiteraard een stuk sterker, en er was een schietstoel in aangebracht. In de romp was ruimte voor 1910 liter brandstof, maar onder de romp kon een stroomlijntank aangebracht worden voor een extra 818 liter. Toen op 27 maart 1953 de LSK overging in de Koninklijke Luchtmacht en een zelfstandig krijgsmacht onderdeel werd, was de Luchtmacht een modern bedrijf met een modern toestel.

Een Nederlandse Meteor F Mk 8,
let op de extra brandstoftank onder de romp.

Er verscheen ook een nachtjager-versie in de vorm van Armstrong Whitworth Meteor NF.11, die op 21 mei 1950 haar luchtdoop onderging. Het had een enorme lange neus waarin de radar was ondergebracht. De cockpit bood ruimte aan twee man, waarvan de achterste de radar bediende. De boordkanonnen waren naar de buitenste vleugelpanelen verhuisd.

RAF Meteor NF.11, WW245, nachtjager van 151 Squadron

De aanschaf door Nederland van de NF.11 ging niet door omdat via de Mutual Defence Assistance Program de F-86K Sabre verkregen kon worden. BelgiŽ nam wel 24 stuks af. Er verschenen verder als nachtjager nog de NF.12 met een verbeterde radar, de NF.13 die afgestemd was op de tropen en de NF.14 die een bijna stijlloze cockpitbeglazing had.

Een Meteor NF.14 nachtjager

In totaal werden 3875 Meteors geleverd in 34 versies met 21 verschillende motoren en bij 14 naties. Helaas gingen er van deze straaljager in Nederland alleen al 78 verloren, waarbij 40 piloten omkwamen. Vanaf 1956 werd de Meteor in Nederland vervangen door de Hawker Hunter, de tweede generatie straalvliegtuigen.

Testen met de Meteor

Gloster Meteor F Mk.I met Trent motoren, het eerste vliegtuig
dat met turboprop motoren vloog

Een lelijke uitvoering van de Armstrong Whitworth Meteor was de F Mk 8 uitgerust met een extra cockpit in een verlengde neussectie. De piloot in de voorste cockpit lag voorover om te testen of de vlieger zo beter bestand was tegen de G-krachten. Na uitvoerig testen in 1954 bleek het geen succes, na 99 vluchten werden verdere proeven gestaakt. Tegenwoordig is het toestel te zien in het Museum te Cosford, waar ook het allereerste prototype van de Meteor DG202/G in tentoongesteld.

De Meteor met de extra cockpit voor de liggende piloot,
Aerospace Museum, Cosford.

Martin-Baker

Een opvallende gebruiker van de Meteor (nog steeds!), is de firma Martin-Baker, producent van schietstoelen. Dankzij de Meteor kon er live getest worden vanuit een vliegende straaljager. Tot op heden heeft de Martin-Baker schietstoel rond de 7444 levens gered (telling juli 2014).

Meteor T Mk 7Ĺ, WL419 van Martin-Baker lanceert een stoel,...

Als eerste kreeg Martin-Baker de beschikking over Meteor F Mk 3, EE416 op 8 juni 1946. Later gevolgd door nog een aantal, waaronder de T Mk 7, WA638 in 1962. Deze Meteor werd gebruikt voor 500 'eject' testen. Nadat deze machine vanaf 1977 jaren lang stond weg te kwijnen, werd besloten de kist in 1997 te restaureren. De eerste vlucht van de WA638 was in 2001 en is nu nog steeds ťťn van de twee overgebleven testbedden van MB (de andere Meteor is T Mk 7Ĺ, WL419).

Meteor T Mk 7, WA638 van Martin-Baker

Op de site van Martin-Baker kan men de stand volgen
van het succesvolle gebruik van hun schietstoel.

Fabrikant Gloster, Fokker, Armstrong Withworth
Gebruik Eťnzits onderscheppers jager, tweepersoons nachtjager
Motor F Mk 8; 2 x Rolls Royce Derwent-8 turbojets
Vermogen 1588 kg
Spanwijdte 11,33 m
Lengte 13,26- 13,59 m (F Mk 8)
Hoogte 3,96 m
Vleugeloppervlakte 32,51 m≤
Klimvermogen 21 m/sec.
Gewicht leeg 4.820 kg Geladen 7.109 kg
Snelheid max. 956 km/u Geladen 885 km/u
Plafond 13.400 m
Bereik 597 km, met extra brandstoftank; 1600 km
Bewapening Vier 20mm kanonnen in de romp (bij de nachtjagers in de buitenste vleugelpanelen)
Bemanning 1 (2 in nachtjager)
Eerste vlucht 5 maart 1943
Aantal gebouwd 3875

Meteor F.4 instrumentenpaneel

BRONNEN

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG