Lockheed P-38 Lightning
Der Gabelschwanz Teufel

P-38J-10-LO, 42-68008

Steeds vaker was de P-38 over Europa en het Middellandse-Zeegebied te zien en kreeg het haar Duitse bijnaam, Der Gabelschwanz Teufel (de Duivel met de Vorkstaart).

Vanaf augustus 1943 verscheen een nieuwe variant van de Lightning, de P-38J. Voor het eerst was aan de buitenzijde een duidelijk verschil te zien met de voorgaande modellen. De stroomlijnkappen onder de motorgondels waren niet langer 'geveegd'. Vanwege het verplaatsen van de tussenkoelers (intercoolers) naar de onderzijde van de motor werd hier de vormgeving hoekiger. De ruimte die daardoor vrij kwam kon, vanaf de P-38J-5-LO, gebruikt worden voor extra brandstofopslag in de vleugels.

Links; de oude inlaat, rechts de nieuwe

Met de extra 208 liter, werd de inwendige opslag 1552 liter. Als de afwerpbare tanks waren gemonteerd betekende dit nog eens 1363 liter extra, waarmee het bereik van de P-38J op ruim 3700 km lag. De P-38 kon tot in het hart van Europa opereren. De snelheid van de P-38J lag rond de 666 km/u op 7620 km hoogte. In een duik kon het tegen de 885 km/u halen onder een steile hoek. Om het toestel met die grote snelheid uit zijn duik te halen werden er hydraulische besturingen aangebracht voor de rolroeren, waarmee de P-38J-25-LO de eerst operationele jager met stuurbekrachtiging werd. Tevens werden onder vleugels kleine kleppen gemonteerd.

Uit het airframe van de P-38J onstond ook een verkenner versie, zoals
deze F-5F-3-LO, 44-23280, van 28th PRS, in formatie met Corsairs over Okinawa

P-38K, de beste Lightning?

Eén P-38E werd omgebouwd tot de XP-38K. Deze was voorzien van V-1710-75/77 motoren met de nieuwe intercollers van de P-38J en "high activity" Hamilton Standard propellers met een grotere diameter, die eerder geplaatst waren op de P-47 Thunderbolt. Er werd een P-38G (42-13558) aangepast tot een P-38K-1-LO en uitvoerig getest tegen een P-51B en een P-47D, en de resultaten waren meer dan positief. Vooral de klimcapaciteiten waren fenomenaal. Maar het project werd niet verder uitgebouwd.

Een niet al te beste foto van de XP-38K met de 'paddle-blade' propellers

Niet alleen werd er getest op betere prestaties, maar ook op inzetbaarheid in andere gebieden, zoals opereren vanaf besneeuwde of bevroren land. Een aparte variant voor dit soort operaties was een P-38G op ski's waarmee enkele testen werden gedaan.

De P-38G (42-13444) op ski's

P-38G, 42-13444 kon de Federal Aircraft Retractable Skis intrekken welke dan als de luiken werden gebruikt (de originele waren verwijderd). Het testen werd gedaan in Alska, op Ladd Field, gedurende maart 1944. Tijdens één van deze testvluchten zakte het door het landingestel, welke een einde maakte aan de verdere testvluchten.

De 5000ste P-38 (P-38J-20-LO, 44-23296) gevlogen door Milo Burcham

Werden de P-38's in Europa ook als grondaanvaller ingezet, in het Verre Oosten en Azië was het de belangrijkste jager die de meeste Japanse toestellen op haar naam bracht. De Amerikaanse piloot Majoor Richard Ira Bong was de hoogst scorende met 40 overwinningen, allen met de P-38.

Major Richard Ira Bong

Bong deed tijdens zijn opleiding al van zich spreken, met een trage A-6 trainer wist hij toch een P-38 tijdens een training te verschalken. In januari 1942 behaalde hij zijn wings. Een paar maanden later mocht hij de P-38 vliegen. Terwijl Bong het vliegtuig tot het uiterst testte vanaf Hamilton Field, San Francisco kreeg de toekomstige commandant van de 5th Air Force, General George Kenney, voor het eerst met deze piloot te maken. Bong vloog extreem laag over de baai van San Francisco, onder de Golden Gate brug door, 'loopte' erover heen, denderde over de stad en trok in de storm de was van een waslijn. De huisvrouw maakte haar beklag bij Kenney die Bong op het matje riep. Bong kreeg de opdracht de huisvrouw een hele dag te helpen met de was, gras maaien etc. De vrouw moest overtuigd worden van de goede bedoelingen van de luchtmacht en niet om mensen te ergeren!

Richard Ira Bong

Maar Bong zijn bravoure had een plaatsje gekregen in de generaal zijn hoofd, en deze was hem niet vergeten toen de 49th Fighter Group naar Australië vertrok. Op aanwijzing van Kenney werd 2nd Lieutenant Bong ondergebracht bij het 9th Fighter Squadron 'Flying Knights'. Terwijl het 9th FS wachtte op haar P-38's wist Bong een plaatsje te krijgen bij het 39th FS van de 35th FG. Op 27 december 1942 behaalde hij zijn eerste overwinningen, een Japanse Zero en Oscar. Het leverde Bong gelijk zijn eerste medaille, de Silver Star. Hij behaalde vijf overwinningen bij het 39th FS voor hij eind februari 1943 zich weer voegde bij het 9th FS. Op 11 maart pakte hij met dit squadron twee Oscars. Zijn overwinningen liepen in snel tempo op.

Richard Bong bewonderd zijn score

Op 5 november 1943. Met 21 vernietigde Japanse toestellen op zijn naam, werd Bong op verlof naar huis gestuurd. Bong keerde begin 1944 terug aan het front. Op 27 januari maakte hij waarschijnlijk zijn meeste slachtoffers onder de Japanners. De Amerikaanse staf had lucht gekregen van een transportvliegtuig vol officieren die op weg waren naar de Wewak. Samen met Colonel Tom Lynch probeerde Bong het toestel te onderscheppen. Maar het was juist geland. Bong opende het vuur waarop het Japanse toestel geheel explodeerde. Vervolgens werden de aangetreden hoge officieren en hun troepen beschoten door de P-38's. Het transporttoestel werd niet aan de score toegevoegd van Bong, aangezien dat niet de gewoonte was van de 5th Air Force.

Lynch kwam op 9 maart 1944 om tijdens een beschieting met Bong op een Japans korvet voor de kust van Hollandia. Bong werd met verlof gestuurd, maar was op 3 april alweer in actie met het 9th FS, en scoorde zijn 25ste overwinning, een Oscar.

Richard Bong in zijn P-38L met Marge als noseart

Om zijn 28ste overwinning te claimen werd een duiker in de Tannemeran Baai, van Hollandia, neer gelaten om een Oscar te bekijken. De duiker bevestigde de schade die in het rapport van Richard Bong stond.
Na een verlof in september keerde Bong, nu als majoor, in oktober 1944 terug om op de 10de twee Japanse jagers neer te schieten. Bong bleef in de voorste gelederen vechten wat General 'Hap' Arnold zorgen baarde, hij was bang zijn top-aas te verliezen. Maar General Kenney wist Arnold te overtuigen dat Bong precies wist wat hij deed. Richard Bong wist de beperkingen van de P-38 en drukte nooit door als het niet nodig was.

Richard Bong en Thomas McGuire

Begin december 1944 werd Bong ingedeeld bij 475th Fighter Group waar hij samen vloog met zijn grootste concurrent in overwinningen, Major Thomas Buchanan McGuire. Ondanks de competitie ontwikkelde zich een vriendschap tussen de twee piloten. Op 17 december 1944 maakte Bong zijn 40ste overwinning.

Bong werd na 146 gevechtsvluchten in 365 uur naar huis gestuurd als de hoogst gedecoreerde Amerikaanse vlieger uit de Tweede Wereldoorlog, waaronder de Medal of Honor. Op 10 februari 1945 trouwde hij zijn vriendin Marge (van wie haar portret enige tijd op zijn P-38L stond).

Richard Bong neemt zijn Marge mee in een P-38

Na de huwelijkreis trad Bong in dienst van Lockheed als testpiloot. Op 6 augustus, de dag van de eerste atoombom op Japan, stapte Richard Ira Bong in een P-80 straaljager. Direct na de start viel de motor uit. Bong wist uit het toestel te komen, maar het was te dicht op de grond om nog zijn parachute te gebruiken. En zo kwam er een einde aan een geweldige piloot, een maand voor zijn 25ste verjaardag.

De nummer twee van de Amerikaanse Azen, P-38 piloot Majoor Thomas Buchanan McGuire, met 38 vernietigde toestellen ontving ook de Medal of Honor.

P-38L Lightning

Een klassieke foto, de P-38L-5-LO, 44-25419

Uiterlijk leek de P-38L exact op de P-38J. Voor een snelle herkenning, de P-38L was uitgerust met een landingslicht in de bakboordvleugel. De 'L' variant was de meest gebouwde met 3923 toestellen. Een contract voor nog eens 1887 P-83L's werd geschrapt op de dag dat Japan capituleerde. De P-38L was uitgerust met V-1710-111/113 motoren en kon bewapend worden met raketbommen. Er was ruimte voor totaal tien 127mm projectielen aan buitenkant van de motoren.

De overzichtelijke cockpit van een P-38L

Uit de P-38J en de P-38L werden 705 F-5E fotoverkenners gebouwd. Varianten hierop waren de F-5F en de F-5G die een andere cameraopstelling hadden.

F-5G-6-LO, 44-25953 fotoverkenner, van de Franse luchtmacht

Er werden meer P-38J en P-38L's aangepast voor verschillende rollen. In Europa, waar de P-38 beter uit de voeten kon als grondaanvaller werden enkele modellen verbouwd tot 'Pathfinders'. Hiertoe werden in Engeland de neuzen aangepast om een bommenrichter en Norden richt apparatuur in te huisvesten. Deze versies stonden bekend als de 'Droop Snoot' Lightnings en vlogen voor een formatie P-38's uit die beladen waren met 1000 kg aan bommen. Als de Pathfinder haar last liet vallen, deed de rest dit ook.

Een 'Droop Snoot' Pathfinder, rechts een Norden bomrichter

Vanwege slechte weersomstandigheden was bombarderen op zicht soms onmogelijk. Om dit probleem op te lossen werd uit de P-38J en P-38L romp, de Droop Snoot 'Mickey' Pathfinder ontwikkelt. In de neus was een H2X BTO (bombing through overcast) radar aangebracht die zich richtte op rivieren en meren om de plaats te bepalen, niet echt zuiver, maar beter dat dan niks.

Een P-38J-15-LO BTO 'Mickey'

P-38M Nachtjager

Voor de oorlog in Europa kwam de nachtjagerversie van de Lightning te laat. Uit een tachtigtal P-38L's werd een tweezitterversie ontwikkeld, de P-38M (ook wel de 'Night Lightning') genoemd). Daartoe was een verhoogde tweede cockpitruimte gebouwd achter de piloot.

Wellicht de bekenste foto van een P-38M nachtjager (7234)

De ruimte voor de radarbediener was zo krap dat voor deze functie de kleinste mannen werden aangewezen. Onder de neus was in een gondel de AN/APS-6 aangebracht. De toestellen waren geheel zwart gespoten en voorzien van vlamdempers op de lopen van de vuurwapens in de neus. De P-38M zag beperkte actie in de strijd tegen Japan.

De neus van dezelfde P-38M nachtjager (7234) met haar radar

De laatste varianten en experimenten

In het laatste jaar van de oorlog werd meer geëxperimenteerd met de mogelijkheden van de P-38. Er werden zelfs houders met transparante neuzen onder de vleugels gehangen waarin personen vervoerd konden worden, hetzij gewonden, dan wel onderhoudsmensen die zo vervoerd werden naar vooruit geschoven posten.

Een F-5B als personenvervoerder, let op de potten onder de vleugel

Hoewel na de oorlog de P-38 al snel verdween uit de arsenalen, en in 1949 al overtollig werd verklaard, wil ik toch nog even wijzen op twee afgeleide varianten van de P-38.
In november 1942 koos de XP-49 het luchtruim. Deze was uitgerust met Continetal XIV-1430-13/15 motoren. Het was ontwikkeld voor onderzoek op grote hoogte, daartoe was een drukcabine ingebouwd.

De XP-58 tijdens een testvlucht

In juni 1944 ging een geheel herziene P-38 de lucht in, de XP-58 'Chain Lightning'. Het was een verlengde P-38 met Allison V-3420-11 motoren en een geschutskoepel waarin vier kanonnen waren aangebracht. In een verwisselbare neus konden twee 20mm kanonnen en vier .50 kaliber machinegeweren gevoerd worden of een 75mm kanon. Maar het bleek dat de bestaande P-38 de taak als grondaanvaller meer dan adequaat deed, dus werd de XP-58 niet verder ontwikkeld.

Onderstaande technische gegevens hebben betrekking op de P-38L

Fabrikant Lockheed
Ontwerper olv. Hall L. Hibberd en C. L. 'Kelly' Johnson
Gebruik Jachtvliegtuig, jachtbommenwerper, fotoverkenner
Motor 2 x Allison V-1710-111/113
Vermogen 1600 pk elk
Spanwijdte 15,85 m
Lengte 11,53 m
Hoogte 3 m
Vleugeloppervlakte 30,42 m²
Klimvermogen 980 m/p.min.
Gewicht leeg 5806 kg Geladen 9798 kg
Snelheid max. 666 km/u op 7620 m
Plafond 13.410 m
Bereik 724 km (met afwerpbare tanks; 9798 km)
Bewapening 1 x 20mm kanon, 4 x .50 mitrailleurs, 907 kg bommen of 726 kg bommen en 10 127mm raketten
Bemanning 1
Eerste vlucht 27 januari 1939
Aantal gebouwd 9924 in 22 varianten

Warren Lewis (433rd FS), Hollandia 1943; zit hij niet lekker in zijn P-38?

BRONNEN

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG