Consolidated B-24
Liberator
(het vervolg)

Oefening voor de Martin rugkoepel

Vanaf het begin was het duidelijk dat de B-24 geen soepel te vliegen toestel was. Het vliegen op grote hoogte in formatie was zeer zwaar en de B-24 bleek ook beslist niet geschikt voor aerobatics om aanvallende vijandelijke jagers te ontwijken. Ondanks de bescherming van vele machinegeweren, bleef de aanval van voren, door vijandelijke jagers, de kwetsbare plek van de bommenwerper.

B-24H met ronde Emerson neuskoepel

Er werd een B-24E, de 42-7127, uitgerust met een neuskoepel en zijkoepels, die haar eerste vlucht in deze vorm maakte op 30 juni 1943. Voordat de B-24E vloog was al beslist dat de B-24D's op de dan lopende productielijn over zouden gaan op neuskoepels. Ook de B-24G werd vanaf het eerste begin op de lijn van North American uitgerust met de Emerson A-15 neuskoepel. De 'G' versie, waarvan 430 werden gebouwd, kreeg tevens een iets langere neus zodat de navigator meer ruimte kreeg. Contracten uit 1941 en 1942 werden aangeduid als B-24H's die ook de Emerson neuskoepel kregen. Deze neuskoepel, de Emerson, was aan de voorzijde ronder dan de Consolidated koepel, die schuin liep aan de voorzijde en eigenlijk een A-6 staartkoepel was. Deze Consolidated koepels werden aangebracht in de Willow Run fabriek (1780 stuks) en de Tulsa fabriek (582 stuks).

Een flamboyante B-24 met de Consolidated A-6 vlakke neuskoepel

De B-24J bommenwerpers waren aangepaste B-24G en B-24H machines. Deze waren uitgerust met de nieuwe C-1 stuurautomaat en het M-9 bomvizier. Deze versie was over het algemeen uitgerust met de Consolidated A-6A (of de Motor Products A-6B) neuskoepel. De geleverde B-24J's (Liberators Mk VI) aan de Britten en het Gemenebest waren voorzien van vier verschillende leveranciers voor de koepels; de Sperry balkoepel, de Martin rugkoepel, de Emerson neuskoepel, en de Boulton-Paul staartkoepel.

De rugkoepel van Martin

De aan Coastal Command geleverde versie was de GR Mk VI en GR Mk VII, waarbij de C Mk VII een Liberator Express transport was, en de C Mk IX gelijk was aan de RY-3 van de US Navy met een enkel hoog kielvlak. Om al deze types en sub-types uit één te houden was, en is geen sinecure. Zeker toen ook de US Navy de B-24J ging afnemen als de PB4Y-1. Dit waren oorspronkelijk B-24D varianten met de A-6A neuskoepel, die daarna tijdens de hoofdproductie de balkoepel van Erco in de neus kreeg.

De B-24J, 42-95559

In 1944 verscheen de B-24L. Deze was aan de achterzijde voorzien van een Consolidated M-6A 'Angel' dubbele machinegeweer, die manueel bediend en hydraulisch ondersteund werd en een groter schootsveld bediende. Om meer gewicht te besparen was de Sperry balkoepel vervallen en voorzien van een enkele .50 machinegeweer. In totaal werden er 1667 gebouwd van de B-24L, waarvan sommige werden omgebouwd tot trainers voor B-29 bemanningen. Deze, RB-24L's, waren dan ook uitgerust met de op afstand bestuurbare barbet bewapening. De naoorlogse TB-24L was nog voorzien van extra radar.

De buikschutter van een B-24L

De laatste belangrijke variant van de B-24 was de 'M' versie. Deze was uitgerust met de lichtgewicht staartkoepel van Motor Products. Daar in maart 1943 Consolidated gefuseerd was met Vultee, was de naam van het bedrijf ook veranderd en heette nu Convair. Van de B-24M zouden 2593 gebouwd worden. De laatste experimentele varianten met de oorspronkelijke dubbele kielvlakken, was de XB-24P en XB-24Q. Deze waren uitgerust met experimentele radargestuurde op afstandbediend staartgeschut (welke later in de B-47 werd ondergebracht).

De B-24M, 44-42691, de 'M' variant, de laatste echte B-24

Een type dat nog niet behandelt is, is de XB-24K. Na experimenten bleek in 1942 al dat een enkel kielvlak beter presteerde. Op 6 maart 1943 koos een omgebouwde B-24 voor het eerst het luchtruim met het richtingroer van een B-23. Na enkele aanpassingen werd de gehele opbouw overgezet op de B-24D, 42-40234 en kreeg de aanduiding XB-24K. Dash 75 motoren van 1350 pk stuwden het toestel sneller voort (met een dubbele stijgsnelheid!) en bleek ook stukken beter bestuurbaar. Uitgerust met een lichtgewicht balkoepel in de staart, verbeterde beglazing voor de piloten en een verder aangepaste enkele staart werd het toestel in productie genomen als de B-24N. Van de bestelde 5168 exemplaren waren er nog maar zeven gerealiseerd toen op 31 mei 1945 de productie werd stilgelegd.

Een PB4Y-2 met de opvallende blaarvormige geschutsopstelling aan de zijkant

Een ietwat vreemde eend in de B-24 bijt, is de PB4Y-2 Privateer. Deze was in eigen beheer door de US Navy ontwikkeld als lange afstand patrouille vliegtuig. De romp was geheel opnieuw ingedeeld en er was een zeer hoog enkel kielvlak opgekomen. Ook door het niet aanbrengen van de turbocompressors werden de motorgondels niet horizontaal ovaal plat gelegd, maar recht opstaand. Opvallend waren verder de blaarvormige geschutsopstellingen van Erco aan de zijkanten achter de vleugels. De Erco balkoepel in de neus kwam standaard ook in de PB4Y-2.

Een PB4Y-2 met de Erco balkoepel in de neus

Buiten het standaard bommenruim, was er onder de vleugels ruimte voor radargeleide anti-schepen ASM-N-2 Bat raketten. Er werden 736 Privateers gebouwd tot oktober 1945, waarvan sommige werden omgebouwd tot de PB4Y-1G voor de US Coast Guard. Deze was ontdaan van de bewapening en had meer ramen voor observatie gekregen, alsmede extra speciale avionica. Menige Privateer vond later een weg naar de bosbrand bestrijding als 'airtanker'. Afgeleide versies van de PB4Y-2 waren de transport toestellen C-87C (enkele later omgebouwd tot AT-22/TB-24 trainers), RY-3 en Liberator C Mk IX.

Een bewapende C-87C met een enkel kielvlak

De B-24 en de Nose-Art

Zoals zoveel geallieerde bommenwerpers, en dan met name de Amerikaanse, werd ook de B-24 regelmatig uitgerust met de meest uiteenlopende 'Nose-Art'. Het was ook een mooi vlak en vooral groot canvas waar de geïnspireerde artiest van de bemanning of van de onderhoudsploeg zich op kon uitleven. De derde foto van bovenaf op deze pagina, is een fraai voorbeeld van deze vorm van 'kunst'. Menig schilderwerk was kleurig en ook vaak gewaagd. Toch werd er een grote vrijheid gegeven door de staf van de USAAF (en dat voor een zeer puriteins Amerika).

Een geliefd onderwerp, de dames in bevallige posities,
de B-24H, 42-50303 'Our Hobby', 461 BG, 765 BS, zegt genoeg!

Een groot inspiratiebron bleek de Peruviaans geboren artiest, Joaquin Alberto Vargas y Chavez (1896-1982) die beroemd werd door zijn schaar geklede dames. Menige bommenwerper kreeg een replica van één van zijn creaties onder de cockpit geschilderd. Soms verbluffend goed, vaak vrij ruw en tegen het perverse aan.

Links een Vargas, rechts een 'vrije' impressie

Het inspireert nog steeds om 'nose-art' aan te brengen op hedendaagse gevechtsvliegtuigen, maar er is maar één canvas waar ze echt het meest tot hun recht komen, op een B-24. Het inspireerde zelfs de schrijver van dit artikel ook eens een replica te schilderen (op schaal). Hiertoe had ik eerst verschillende stukken aluminium op een plaat genageld met honderden kleine spijkertjes. De randen ingesmeerd met olie en toen het 'palet' zwart gespoten. Het moest zo lijken dat het overkwam op de kijker of de nose-art uit het toestel gesneden was. Hierop de tekening aangebracht en de tekst. Omdat ik toch wel trots ben op het resultaat, hieronder een afbeelding er van.

'Sack Time'
(Pieter Jutte)

Een geheel andere manier van B-24 toestellen opschilderen had niets van doen ter 'verfraaiing' of het verpersoonlijken van een vliegtuig. Sommige oude oorlogsmoede, en van bewapening ontdane, B-24 toestellen werden kleurig opgeschilderd zodat tijdens het verzamelen van de eenheden in de lucht bemanningen van bepaalde groepen snel hun eigen formatie konden herkennen en vormen. Op deze manier bleef de radiostilte gehandhaafd. Eenmaal geformeerd en onderweg naar het vasteland van Europa, verlieten de 'assembly ships' de formaties.

Een 'assembly' (verzamel) B-24D (42-40370) van het 790th BS, 467th BG

Onderstaande gegevens hebben betrekking op de B-24D Liberator.

Fabrikant Consolidated
Ontwerper M.'Mac'Laddon
Gebruik bommenwerper/transport
Motor 4 x Pratt & Whitney R-1830-43 Twin Wasp
Vermogen 1200 pk
Spanwijdte 33,52 m
Lengte 20,22 m
Hoogte 5,46 m
Vleugeloppervlakte 97,36 m²
Gewicht leeg 15.413 kg Geladen 27.261 kg
Snelheid max. 488 km/u
Plafond 8.535 m
Bereik 3380 km, met 2268 kg bommen; 1730 km
Bewapening 8 of 11 (1 of 3 in neus) x .50 inch Browning machinegeweren + interne bommenlast van 3629 kg
Bemanning 10
Eerste vlucht XB-24; 29 december 1939
Aantal gebouwd 18.188 (in ongeveer 15 varianten)

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

Terug