McDonnell Douglas A-4
Skyhawk
'Scooter, 'Bantam-Bomber', 'Tinker Toy Bomber'

A-4 Export succes

Australië

Australië bestelde in 1966 acht eenzitters van de A-4F en 2 trainers die respectievelijk aangeduid werden als de A-4G en de TA-4G, en geplaatst zouden worden bij de Royal Australian Navy. De toestellen werden ingericht voor de defensieve taak van luchtverdediging en uitgerust met Sidewinder lucht-lucht raketten.

Deze ietwat rommelige landing laat goed de lengte van het landingsgestel zien

De eerste vlucht met een Australische A-4G werd op 19 juli 1967 gemaakt door testpiloot Jim Stegman. Twee dagen later maakte de Douglas testpiloot Stegman een testvlucht met een TA-4G. Vanaf 26 juli 1967 werden de eerste tien afgeleverd.

Australische A-4G's

In 1970 werden nogmaals 10 toestellen geleverd. Wederom waren dit acht aangepaste A-4F's naar de A-4G, en twee aangepaste TA-4F's naar TA-4G's. In 1984 werden tien Australische Skyhawks overgedaan Nieuw Zeeland (zie hieronder).


Nieuw Zeeland

Nieuw Zeeland bestelde ook de Skyhawk in juli 1969 en ontving 14 A-4K's (een A-4F met het A-4H kielvlak) waarvan vier TA-4K's waren voor training. De toestellen waren voorzien van remparachutes, APX-72 IFF antennes en ophangpunten voor Sidewinder lucht-lucht raketten. Alle toestellen werden geleverd in 1970.

Een A-4K van Nieuw-Zeeland

In 1984 ontving Nieuw-Zeeland 10 Australische Skyhawks, acht A-4G's en twee TA-4G's). Tussen 1985 en 1989 werden de Skyhawks geheel onderworpen aan een vernieuwingsprogramma. Er werd een head-up display geïnstalleerd, verbeterde radar en navigatiesystemen aangebracht, en de opvallende avionica-'bochel' werd verwijderd. Ook de hoofdrager in de vleugel werd versterkt, het landingsgestel verbeterd, samen met de besturingen van de roeren. Maar in 2001 was het toch gebeurd voor de Skyhawks in Nieuw-Zeeland toen de laatste vlucht met toestel daar gemaakt werd.

Ge-upgrade A-4K's van Nieuw-Zeeland


Maleisië

Maleisië wilde graag 88 gebruikte Skyhawks kopen (welke de aanduiding A-4PTM zouden krijgen). Maar vanwege een te klein budget, konden uiteindelijk maar 40 A-4PTM's ontvangen. Dit waren conversies van de A-4C/L uitgevoerd door Grumman Aerospace waarbij er een remparachute werd aangebracht en een grotere A-4M cockpitkap geplaatst. Aan de vleugels kwamen twee extra ophangpunten. Er werden van zes A-4PTM's trainers gebouwd, de TA-4PTM's, welke gelijk waren aan de TA-4. De PTM's werden eind 1985 en begin 1986 geleverdm naar zouden maar kort in de inventaris van Maleisische luchtmacht zitten, ze werden september 1999 bijna allemaal afgestoten. Alleen de zes TA-4PTM's bleven als luchttank toestellen in dienst.

Een A-4PTM van Maleisië


Singapore

Een andere belangrijke afnemer was Singapore. In 1972 plaatste de Royal Singapore Air Force (RSAF) een order voor de A-4S. Deze 40 toestellen zouden worden omgebouwd uit overtollige A-4B's welke toen nog opgeslagen stonden op Davis-Monthan, Arizona. Met de misleidende naam Skywarrior werden acht toestellen verbouwd door Lockheed Aircraft Service in de USA en de overige 32 Singapore. Er werd een verbeterde motor geplaatst, de J65-W-20 (stuwkracht 3674 kg), een Ferranti lead-computing wapenvizier, en twee Aden 30mm kanonnen. De 30mm bleek geen succes, iedere keer als de kanonnen afgevuurd werden vlogen ook stukken van de romp en vleugels af. Hierop werden de lichtere kanonnen weer geplaatst. In totaal nam Singapore 57 A-B's af, inclusief de verbouw ervan tot respectievelijk 5 TA-4S en 9 TA-4SU trainers.

ex-4-AB, A-4S, 145013 (607) is bewaard gebleven in het RSAF Museum, Paya Lebar

De Singapore trainerversie verschilde opvallend van de Amerikaanse. In plaats van een doorlopende cockpitkap, was die van de TA-4S uitgerust met twee gescheiden cockpitruimtes en kappen. Om deze secties in te bouwen, was het frame van de romp met 71 cm verlengd. Hiermee werd voorkomen dat de voor de 'T' versie gangbare motor, de J52, er ook een standaard J65 gebruikt kon worden.

Trainer TA-4SU, 148483 (902) van Singapore

Maar de oude toestellen hadden veel onderhoud nodig en toen tussen juli en oktober 1985 vier verloren gingen (waarbij één piloot omkwam), werd besloten naar vervanging te kijken.

In 1986 werden 35 A-4C's omgebouwd voor de RSAF. De J65 motor werd vervangen voor een General Electric F404 turbofanmotor. Deze nieuwe versie kreeg de naam A-4SU, Super Skyhawk. De eerste vlucht met deze nieuwe Super Skyhawk was op 19 september 1986. Een jaar later werd ook de avionica en de wapensystemen vernieuwd aan deze machines. Ook werden uit 7 A-4C's trainer versies gebouwd (TA-4SU), en er werden uit 9 A-4B's TA-4SU's gebouwd. Waarmee een totaal aan 51 Super Skyhawk werden geleverd.

A-4SU, 148528 (924) Super Skyhawk, van Singapore

In 1998 stuurde de RSAF tien A-4SU's naar Frankrijk om daar te trainen. Een jaar later gaan nog eens acht kisten naar Frankrijk. Singapore heeft haar laatste A-4's operaties beëindigd op 31 maart 2005, al bleven de trainingen op de A-4SU's in Frankrijk nog enige tijd voortduren. In Frankrijk zijn ook de meeste oude Singapore Skyhawks te vinden (waaronder 5 trainers), waarvan de toekomst onzeker is (wellicht gaan de meeste daarvan naar musea).

A-4SU, 147797 (928), 150 Squadron RSAF wordt gerestaureerd in Frankrijk
(Conservatoire de l'Air et de l'Espace d'Aquitaine)

Singapore ontving de volgende aantallen Skyhawks

A-4B naar A-4S: 43, A-4B naar TA-4S: 5
A-4C naar A-4SU: 35, A 4B naar TA-4SU: 9, A-4C naar TA-4SU: 7

Zestien Skyhawks van de Royal Singapore Air Force gingen verloren. Hierbij was de ramp met drie Skyhawks (twee A-4S en één TA-4S) op 19 december 1979 tijdens een oefening in de Filipijnen het meest dramatische. De toestellen vlogen tegen de berg Mount Demahonte waarbij de vier vliegers omkwamen. Naast deze vier slachtoffers, kwamen nog eens twee piloten om tijdens crashes. Van de overige 11 toestellen wisten de vliegers de schietstoel te gebruiken.


A-4N, 'N431FS' (159805), van BAE Systems (Flight Systems)

Ook particuliere ondernemingen vliegen met de Skyhawk, zoals BAE Systems - Flight Systems (het voormalige Tracor Flight Systems Inc). Met civiele Amerikaanse kentekens, verzorgen zes A-4N's, sinds 1991, visuele doelmissies, eerst voor de Phantoms en nu voor de Eurofighter van de Duitse Lufwaffe. De BAE System Skyhawks staan gestationeerd op Wittmund, de basis van Jagdgeschwader 71, en worden onderhouden door E.I.S. Aircraft GmbH.

A-4N, 'N264WL' (159823) van Advanced Training Systems International (ATSI)

Advanced Training Systems International (ATSI) verzorgt met Skyhawks verschillende services aan de Amerikaanse defensie. De trainingen lopen van; Research and Development, Test and Evaluation (RDT&E), in de lucht bij tanken, doel slepen, onderhoud trainingen, radar training, nachtvliegen etc. ATSI vliegt uitsluitend met een mix van (oorspronkelijk) tien A-4N en twee TA-4J Skyhawks welke vloot in 2001 werd aangekocht, en is gestationeerd op Phoenix-Mesa Gateway Airport in Mesa, Arizona. In 2007 werden twee A-4N's verkocht aan BAE Systems (zie hierboven). Op dit moment (2013) zijn van de tien Skyhawks waarschijnlijk nog slechts vijf A-4N's operationeel, plus drie TA-4J/F.

Ex-Israelische luchtmacht A-4N, 'N261WL' (159533) van ATAC (ex-ATSI)

Een ander bedrijf dat particulier vliegt met de Skyhawk is Airborne Tactical Advantage Company (ATAC). Dit bedrijf, opgericht in 1994, heeft vier ex-Israelische A-4N Skyhawks in dienst om training service te geven aan de defensie van het Amerikaanse leger. Op dit moment is ATAC het enige particuliere bedrijf dat assisteert bij het trainen van F-22 Raptor vliegers. Naast de Skyhawks heeft ATAC ook zes Kfir C2 (F-21) en maar liefst 13 Hunters in dienst.

De Collings Foundation TA-4J, 153524 Skyhawk

Tot slot, de Collings Foundation heeft een TA-4J, 153524 Skyhawk gestationeerd in Houston, Texas. Deze trainer heeft oorspronkelijk dienst gedaan bij de Marine Air Group 43, vanaf 1968. Vervolgens werd het in dienst gesteld bij de Naval Test Pilot School op NAS Pax River. Bij de Collings Foundation maakt het, met de civiele code 'N245CF', deel uit van de Vietnam Memorial Flight, welke ondermeer de enige vliegwaardige in civiele handen zijnde F-4 Phantom II bevat. Tevens kan men een 'Flight Training Program' volgen op deze TA-4J. Men moet dan in het bezit zijn van een vliegbrevet en een gezondheidverklaring.

Onderstaande gegevens betreffen de A-4M Skyhawk
(tenzij anders aangegeven)

Fabrikant McDonnell Douglas
Ontwerper olv. Edward Heinemann
Gebruik Lichte aanvalsbommenwerper
Motor Pratt & Whitney J52-P-408A
Vermogen 5080 kg
Spanwijdte 8,38 m
Lengte 12,27 m
Hoogte 4,57 m
Vleugeloppervlakte 24,16 m²
Klimvermogen 2537 m p/m
Gewicht leeg 4747 kg Geladen 12.437 kg
Snelheid max. 1102 km/u op lage hoogte, 1006 km/u op 7620 m hoogte
Plafond 14.900 m
Bereik 547 km (met 1814 kg lading), 3307 km met extra brandstoftanks
Bewapening 2 x 20mm Colt MK 12 kanonnen, 2 x AGM-12 Bullpup ASM's, 2 x AIM-9L Sidewinders, vrijeval bommen (Mk 82 van 227 kg, Mk 83 van 545 kg) of 6 x Snakeye bommen (227 kg), 2 x lanceergondels voor Zuniraketten (Israel)
Bemanning 1
Eerste vlucht 22 juni 1954
Aantal gebouwd Alle versies: 2405 éénzitters, 555 trainers, totaal: 2960

A-4C, 148571 Skyhawk is bewaard gebleven in het Pima Air Museum, Arizona

BRONNEN

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

GA TERUG