TOUR DE SLAGVELDEN VAN WALCHEREN
DE STRIJD OM DE SCHELDE IN 1944

De 'Bunkerroute' rond Koudekerke
(begint rechts bij de R 621)

Richting Middelburg begint het gebied dat onder Verteidigungsbereich (V.B.) Vlissingen Landfront viel. De eerste bunker waar ik u langs ga sturen staat in een speeltuintje aan de Nieuwe Vlissingseweg die aansluit op de Abeelseweg. Zo’n kilometer op de N 661 (Nieuwe Vlissingseweg) na het verlaten van Vlissingen neemt u de eerste afslag bij de verkeerslichten links de Bedrijfsweg op. Maar, let op, u gaat direct de secundaire straat rechtsaf in en na 150 meter ziet u aan de linkerzijde van de straat een bunker verschijnen. Deze R 621 was in gebruik als manschappenbunker voor tien man en als een kabelverdeler. Opvallend is het gat aan de zijkant van het beton. Dit is niet een beschadiging door gevechten ontstaan, maar veroorzaakt door het slechte beton. Dit zogenaamde grintnest is er door de weersomstandigheden uitgespoeld.

De manschappenbunker R 621

Na ons bezoek in 2011 is de bovenstaande R 621 bunker drastisch veranderd. Hij is geheel gerestaureed zoals de bunker er in de oorlog bijstond, met een nepdak en opgeschilderde ramen en deuren. Hierdoor is de bunker wederom slecht te vinden. Een tip is de aangrenzende kleine speeltuin aan de linkerzijde. Onderstaande foto werd mij toegespeeld door Wiel Vloet (waarvoor hartelijk dank).

De huidige staat van de manschappenbunker R 621
(Foto: Wiel Vloet)

Ga linksaf de Abeelseweg op. Als u dan de bocht uitkomt ziet gelijk vijf grote kazematten liggen. Deze zijn opgenomen in de ‘Bunker route’. Het pad dat deze bunkers verbind heet dan ook toepasselijk Bunkerpad. Aan de rechterzijde van de Abeelseweg liggen twee R 630 bunkers, maar verschillend van opbouw. De eerste die u kunt bezoeken is opgetrokken uit gestort en afgerond beton. De achterste is met betonblokken opgebouwd en vervolgens glad afgewerkt. De R 630 was een machinegeweer bunker die bemand werd door vijf man en een officier.

De mooi afgewerkte R 630, een machinegweer kazemat
(Rechts, op de achtergrond is nog juist de andere R 630 te zien)

Door de aanleg van een fietspad zijn de kazematten langs de anti-tankgracht goed te bereiken. Aan de andere zijde van de Abeelseweg kunt u naar de twee volgende bunkers wandelen. De eerste is een R 625 en de tweede, die 250 meter verder ligt, is een R 630. Direct daartegenover, aan de overzijde van de tankgracht, ligt ook een R 630.

De achterzijde van de R 630 ten zuiden van de Abeelseweg
(Voor camouflage en extra versteviging tegen bombardementen
ligt er grond over de kazemat.
Dat dit niet altijd het geval was, bewijst deze onderstaande foto
van een bunker die als boerderij was gecamoufleerd)

Vervolg uw weg naar de eerste afslag links, de Groeneweg. Aan het einde van de Groenweg, bij de T-splitsing, ligt aan de rechterzijde weer een R 630. Ga rechtsaf langs het kanaal dat rond Koudekerke loopt en dienst deed als tankgracht. Na ongeveer een kilometer, waarbij u de N 660, Middelburgsestraat, oversteekt, ziet u aan de overzijde, in de bocht een R 631 staan. Deze is gelegen op het zogenaamde Karreveld in een hoek van een bedrijfsterrein.

Aan de tankgracht liggen aan de oostzijde van de Duinweg een R 631 en een R 623

Onze volgende stop is aan de westzijde van Koudekerke. Op de rotonde van de rondweg Koudekerke (de N 288 richting Zoutelande), ga linksaf de Duinstraat in. Hier ziet u links direct de R 631-en de R 623 kazematten liggen welke zeer goed te bereiken zijn. Vroeger moest men even bij boerderij ‘De Kiekendief’ vragen om deze bunkers te bezoeken, tegenwoordig zijn deze opgenomen in de Bunkerroute, en waarvoor een goed wandelpad is aangelegd.

Aan de westzijde van de Duinweg liggen twee R 623 bunkers
(hieronder het zicht vanaf de Zuidweg (noorden)

U kunt nu het voetpad volgen langs de tankgracht die westwaarts loopt. Steek daartoe de Duinweg over en wandel naar de twee R 623 bunkers waarin mitrailleurs of machinegeweren waren ondergebracht. Men kan zich afvragen of het van enig belang was om een vaste positie voor een machinegeweer zulke zware kazematten te bouwen. Gefixeerde posities geven geen ruimte om zich gemakkelijk te verplaatsen naar andere opstellingen. Een vaste bunker zal altijd onder observatie zijn van een aanvallende macht, en ontsnappen is nagenoeg onmogelijk. Fortificaties waren eigenlijk in de Tweede Wereldoorlog een achterhaald strategisch idee voor een modern beweeglijk leger. Achter de verste R 623 ligt ook nog een Tobruk.

De R 623 met de na-oorlogse antennes

U kunt nu naar rechts afbuigen over het pad en naar de op 500 meter verder gelegen R 623 wandelen. Deze is van grote afstand zichtbaar aangezien deze voorzien is van een enorme antenne, in gebruik door zendamateurs, op het betonnen dak. Mocht u dit te ver vinden voor de 'benenwagen', met de auto kunt u er later in de route alsnog langsrijden.

De twee R 611 van Stp. Von Kleist

Keer terug naar de Duinweg en ga Koudekerke in. Ga naar het centrum van het stadje, ga rechtsaf bij de kerk en stuur naar de Dishoekseweg, en volg deze zuidwaarts. In het verlengde ligt de Verbrande Hofweg. Hier liggen rechts in het veld vier grote kazematten. Dit is Stp. Von Kleist.

Links en rechts van de R 611 liggen R 669 kazematten

De meest in het oog springende van de vier kazematten zijn de twee in het midden gelegen R 611 types. Deze zijn van glad afgewerkt beton en bevatten personeelonderkomens en munitie opslagruimtes. De R 611 kazematten worden geflankeerd door R 669 kazematten die ruwer van opbouw zijn en de personeel- en munitieruimtes ontberen. De kazematen bevatten 15,5 cm kanonnen die vuursteun konden geven aan het Landfront, globaal tussen Zoutelande, Westkapelle en Domburg en Oostkapelle. De kazematten zijn te bezoeken, maar let op, deze liggen op landbouwgrond en worden niet onderhouden.

Vervolg uw weg en ga rechtsaf de Galgenweg op. Na 500 meter weer rechtsaf de Zwaanweg op naar Klein Valkenisse.

Op de volgende pagina gaan we
via Klein Valkenisse naar Zoutelande en Westkapelle
Klik op de 'drakentanden' hieronder.