‘FLIGHT OF THE INTRUDER’
- De A-6 in de speelfilm -

Het U.S.Navy werkpaard, de Grumman A-6 Intruder zag zeer veel actie tijdens de oorlog in Vietnam. Een zeer goede roman, ‘Flight of the Intruder’, is hierover verschenen van de hand van Stephen Coonts. Via het karakter Jack Crafton, piloot van de Intruder, vliegende in de eenheid VAQ-130, leren we de zinloze bombardement vluchten kennen op de bomen van de jungle van Vietnam. Als zijn bomber/navigator (BN) omkomt tijdens weer zo'n zinloze missie, uit hij gefrustreerd zijn zorgen om de vliegeniers die omkomen bij het bestoken van 'trucks', wat steeds weer bomen blijken te zijn. Maar Crafton vindt geen luisterend oor bij zijn Skipper Frank Camparelli. Om eens een echt doel te kunnen treffen organiseert Crafton een illegale actie op Hanoi, welke verkeert uitpakt.

Cole identified the IP for the power plant without trouble.
As they approached the initial point,
Grafton went to full power.

Uw schrijver kent alleen de Engelse versie en weet niet wat er van de technische vertaling in het Nederlands overblijft, maar het is fascinerend om ondergedompeld te worden in de harde oorlog en dat uit te voeren in de cockpit van een Intruder. Het manuscript werd bij 36 verschillende uitgevers aangeboden, maar geen wilden het uitbrengen. Uiteindelijk bracht het Naval Institute Press Library het uit. Toen het boek in 1986 verscheen stond het vrij snel in de bestsellerlijst van de New York Times, waar het 28 weken bleef staan.

Het boek en de speelfilm ‘Flight of the Intruder’.

Het plot van het verhaal, de aanval door één A-6 Intruder op Hanoi, is gebaseerd op een voorval dat zich voordeed op 30 oktober 1967. Het verschil was alleen, de aanval van 30 oktober 1967 was een geplande en goedgekeurde missie, uitgevoerd door de piloot Lieutenant Commander Charles Hunter en zijn BN, Lieutenant Lyle Bull. Beide vliegers waren verbonden aan Attack Squadron (VA-196), aan boord van de USS Constellation (CVA-64). Er was voor de missie op die dag wederom in eerste instantie een aanval op de bekende 'bomen' gepland. Bull, de navigator, had de vlucht uitgezet, en de piloot Hunter zou het toestel naar het doel vliegen. Maar plotseling werd de missie veranderd, Hanoi werd het doelwit. Er was 26 februari 1967 een vlucht van zeven Intruders naar Hanoi gestuurd (waarvan één de missie afbrak), en vanwege het verrassings effect waren de Noord-Vietnamezen niet allert genoeg, en konden alle zes toestellen veilig terugkeren. Maar verwacht werd dat de verdediging rond Hanoi nu scherp zou zijn, de vrees was dat een formatie toestellen nu weinig kans hadden op ongeschonden erdoor te komen. Het gebied dat als doel in Hanoi was aangewezen, een groot rangeergebied van treinen, was afgedekt met minstens 560 stuks luchtdoelgeschut en 15 SAM (Surface-to-Air Missile) lanceergebieden, en 30 MiG jagers konden binnen enkele minuten opstijgen.

Op een hoogte van 175 meter volgde de Intruder een heuvel landschap om de vijandelijke radar te ontwijken. Op 25 kilometer van het doel werd de eerste SAM 'lock' geregistreerd en gaf Bull de opdracht aan Hunter lager te gaan vliegen, op 100 meter hoogte scheerde het toestel door de valleien. Op zo'n 6 kilometer van het doel was het (IP) 'Initial Point', daar waar de bocht naar het doelwit werd gemaakt. Hier werd de volgende SAM 'lock' geregistreerd, en ondanks dat Hunter op boomhoogte vloog bleef de 'lock' en zagen ze even later de SAM opstijgen. Vlak voor de raket hen zou treffen, trok Hunter de A-6 in een steile klim, en de SAM explodeerde onder hen. De luchtdruk schudde de Intruder heen en weer tijdens de klim naar 750 meter hoogte, waarop Hunter de A-6 op zijn kop zette en weer naar het doelwit dook, een grote hoeveelheid lichtspoor van de luchtafweer kronkelde op hen af. Bull gaf aan dat het doelwit nog steeds in zijn boordradar stond, maar dat er twee nieuwe SAM's 'op twee uur' aan kwamen. Hunter merkte droog op dat er vanaf de 'tien uur' nog eens drie SAM's gelanceerd waren. Hunter liet de Intruder tot 150 meter zakken en zag in de oplichtende knallen van het luchtafweer vrachtwagens en mensen rennen. De bommenwerper was te laag voor de SAM raketten om het doel vast te houden en explodeerden boven de voort razende A-6. Boven het doelwit, het spoorweggebied, werden achtien 500 ponders losgelaten en trok Hunter de Intruder in een scherpe bocht, terug naar zee en naar hun veilige haven, de USS Constellation. Er werden nog eens vier SAM's gelocked op de A-6, maar de heftige manoeuvres door de piloot, konden deze geen schade aanbrengen en ontploften onder en boven de Intruder. Bull en Hunter ontvingen voor deze missie het Navy Cross vanwege 'extra-ordinary heroism' en uitvoering 'above and beyond the call of duty'.

Lieutenant Lyle Bull en Lieutenant Commander Charles Hunter

- Boek wordt Film -

De US Naval Institute, de uitgever van Flight of the Intruder had ook de bestseller The Hunt For Red October van Tom Clancy uitgegeven en deze was met groot succes verfilmd. Mace Neufeld, de producer van The Hunt For Red October, besloot ook de filmrechten te kopen van Flight of the Intruder. John Milius, de regisseur van The Hunt For Red October, zou ook de regie doen van de Intruder film. Milius zijn eerste taak was het script herschrijven. Onzin als 'marijuana rokende piloten en dat soort onzin' werden geschrapt en Milius nam het boek als leidraad voor het script. Vanwege de lengte van speelfilms werden de veertien missies uit het boek terug gebracht naar vier. En de altijd in Hollywood verplichte 'liefdes relatie' werd sterk ingekort. De belangrijkste rollen van de vliegers gingen naar Brad Johnson als Jake 'Cool Hand' Grafton, Willem Dafoe als Lt. Cmdr. Virgil 'Tiger' Cole en Danny Glover als Commander Frank Camparelli. Een vroege rol was er voor Tom Sizemore als 'Boxman'. Sizemore zou later echt doorbreken in Saving Private Ryan van Steven Spielberg. Brad Johnson, die ook uit de stal van Spielberg kwam, had daarvoor gespeeld in de geweldige Spielberg speelfilm 'Always'. Voor de belangrijkste vrouwelijke rol was Rosanna Arquette aangetrokken voor de rol van Callie. Ed O'Neill, bekend als Al Bundy uit de TV serie Married... with Children kreeg als vriendendienst ook een rolletje in de film,... maar deze werd later eruitgeknipt en die scènes werden nog een keer geschoten, want het testpubliek moest vreselijk lachen vanwege de associatie met het TV karakter Al Bundy.

Brad Johnson (Jake 'Cool Hand' Grafton), Danny Glover (CO. Frank Camparelli)
en Willem Dafoe (Lt. Cmdr. Virgil 'Tiger' Cole)

De opnames voor Flight of the Intruder begonnen in november 1989 op Hawaii. De U.S. Navy verleende alle medewerking aan Paramount en stelde voor veertien dagen de USS Independence (CV-62) beschikbaar en het gebruik van de A-6E Intruders van VA-165 'Boomers'. Er werd berekend dat VA-165 totaal 285 vluchturen voor de camera zou maken, voor welke Paramount $885,000 moest betalen. Voor de film was een model op ware grote gefabriceerd, om te gebruiken in onder meer een crash scène, en verschillende modellen op een kleinere schaal om uit de lucht te schieten. Voor de aanvlieg scène door Hanoi naar het 'Sam-City' depot waar SAM's zijn opgeslagen, werd een schaalmodel van 1/160 van de stad gemaakt. De scène om 'Sam-City' aan te vallen, het laag manoeuvreren tussen obstakels terwijl de vijand het vuur opent, doet denken aan klassieke scènes uit bijvoorbeeld 633 Squadron en zelfs aan de aanval op de 'Death Star' in Star Wars, en welke ook het hoogtepunt is van Top Gun: Maverick. Als men 633 Squadron bekijkt, dan valt op hoeveel de Intruder weg heeft van de De Havilland Mosquito, ook vanwege dat de piloot en de navigator/bombardier naast elkaar zitten (zie hieronder).

A-6 Intruders lijken op de De Havilland Mosquito,...

Later zou regisseur Milius verklaren dat het zijn moeilijkste film was geweest, mede door het constante bemoeien door Paramount Studio's. De kosten liepen daardoor op, en Milius beweerde later dat de film minstens 5 miljoen dollar minder had kunnen kosten en er zou een veel betere film zijn gemaakt,... En ja, er nogal wat op Flight of the Intruder aan te merken. De montage is hier en daar rommelig. Sommige overgangen zijn zo hard, dat je het idee hebt dat je scènes mist. Met name na de aanval op 'Sam-City' in Hanoi, hoe Grafton en Cole de mantel krijgen uitgeveegd door Skipper Camparelli gevolgd door de krijgsraad waar de mannen ongestraft vandaan lopen, is er een harde overgang naar de hut van Grafton waar een één op één gesprek tussen Grafton en Camparelli op bekvechten uitdraait. Er lijkt niet echt opbouw in de scènes te zitten, en de acteurs spelen ook vaak houterig en weinig overtuigend. Of het met Richard Gere, die oorspronkelijk de rol van Willem Dafoe zou krijgen, beter was geweest, dat betwijfel ik, want Gere lijkt mij niet het type om een BN te spelen. Ook een scène in een 'Vietnamese' kroeg, welke eindigde in een vechtpartij, is zo knullig en cliché matig en rommelig dat die eigenlijk in de montage eruit gehaald had kunnen worden (ook mede door de achtergrondmuziek die daarbij wordt gedraaid, ‘The House is Rockin’ van Stevie Ray Vaughan, opgenomen in 1989, wat dus in een film die zich afspeeld in 1970, niet thuis hoort).

Skipper Camparelli; 'WHAT YOU'R DOIN' HERE, YOU WERE GROUNDED!'...
Jake Grafton; '... I'M ON THE GROUND!'

Ook de 'tijdspanne' is vrij ruim gehanteerd,... als Camparelli met zijn A-6 crashed, besluiten Grafton en Cole (die een vliegverbod hebben) vanaf het vliegdekschip te hulp te schieten met hun Intruder. We zien eerst de A-6 uit het ruim naar het dek getransporteerd worden van het vliegdekschip dat ver uit de kust ligt. Als spanningsboog wordt er met regelmaat naar de gecrashte Camparelli gesneden en de oprukkende Noord-Vietnameze soldaten. Maar natuurlijk komen Grafton en Cole mooi op tijd om hun Skipper te steunen met bommen op 'Charlie' (Viet Cong). Om vervolgens zelf aangeschoten te worden en 'toevallig' dicht bij hun Skipper aan parachutes neerkomen. Maar goed, dat is Hollywood zullen we maar denken. Vanwege de oprukkende Viet Cong komen er twee Douglas A-1 Skyraiders hen te hulp. Deze zogenaamde 'Sandy's' zijn spectaculair in beeld gebracht, het beschieten van de vijandelijke troepen en de explosies van hun bommen en napalm zijn de punt op de i! Maar Cole blijkt zo zwaar gewond, dat hij zijn makkers niet kan bereiken en vraagt aan eem 'Sandy' om op zijn positie ook bommen te gooien, want 'Charlie' is zeer dichtbij,... zijn laatste woorden zijn, 'Alpha, Mike, Foxtrot' (Adios, Mother Fucker, of de keurige versie; Adios, My Friends),...

Jake Grafton redt Skipper Camparelli van de oprukkende Viet Cong

De humor is schaars in de film, of men moet plezier hebben om de bijnamen die de vliegers elkaar geven, zoals 'Razor', 'Tiger' en 'Boxman', iets wat we ook kennen uit de succesvolste vlieger film Top Gun. Als men bij het verzinnen van bijnamen niets nieuws meer weet te bedenken krijgt een vers gearriveerde piloot de bijnaam 'New Guy' (James O'Neel). Het is trouwens niet grappig bedoeld, de bijnamen. Het werkt namelijk sneller iemand aan te spreken met een bijnaam en de rangen vervallen, de vliegeniers zijn allen gelijk. Wellicht het grappigste is de trip naar naar Subic Bay met twee Intruders. Eén van de toestellen, wordt gevlogen door Lt. Sammy Lundeen (Justin Williams) met als passagier Lt. Cmdr. Mad 'Doc' Jack (Dann Florek), die weinig vertrouwen heeft in de vlucht. Als hij uitleg krijgt van Lundeen over het gebruik van de schietstoel, stelt 'Doc' de vraag; 'Do I say roger or... just do it or what?' waarop Lundeen atnwoord: 'You even say 'huh', you'll be talking to yourself... 'cause I'll be gone.' Tijdens de vlucht zal Lundeen 'Doc' helpen met het zuurstofmasker,... Lt. Sammy Lundeen; 'Here Doc, take some oxygen'. Met onrust in de ogen kan 'Doc' alleen maar roepen; 'Keep your hands on the wheel'. Maar het is niet echt lachen, gieren, brullen,...

Mad 'Doc' Jack (Dann Florek) geniet niet echt van zijn vluchtje in de A-6

Is er dan weinig of niets goeds aan Flight of the Intruder? Jawel, ook al doet de film gedateerd aan, er is weinig gebruik gemaakt van in computer gemaakte beelden (alleen de ontploffingen van SAM's in de lucht), het zijn echte vliegtuigen of goede modellen. En dat is ook de kracht van deze speelfilm, de beelden met de vliegtuigen aan dek van het vliegdekschip en de vliegbeelden op zich. En niet alleen van de A-6 Intruders, maar ook van de twee Douglas A-1 Skyraiders en de Sikorsky SH-3 Sea King reddingshelicopter. De film krijgt ook meerwaarde als men een goede geluidsinstallatie heeft.

Een 'Sandy',... een Douglas A-1 Skyraider

De film zou in juli 1990 in premiere gaan, maar vanwege het uitbrengen van de speelfilms Memphis Belle en Air America, en dat er extra scènes moesten worden geschoten, werd de premiere uitgesteld tot januari 1991. De recenties waren slecht tot zeer slecht. Leonard Maltin geeft de film anderhalve ster van de vijf; Dull adaptation of Stephen Coonts' novel, chronicling the exploits and frustrations of bombardiers in the Vietnam war. It plays like one of those 1950s service dramas that was "filmed in cooperation with the U.S. military", and this is incongruous given the story's setting.
De film had een budget van 30 miljoen dollar, maar nog geen helft werd terugverdiend aan de kassa van de bioscopen. Het zou John Milius zijn laatste bioscoopfilm worden, welke hijzelf weet aan 'zijn rechtse' denken wat in Hollywood niet thuis zou horen.

Willem Dafoe ziet het donker in of de film wel een hit wordt,...

OF GA TERUG NAAR DE VORIGE PAGINA,...