Panavia Tornado
'The Mighty Fin'

ADV Tornado F3, de jager

Voor de íspottersí en vliegtuigherkenners onder ons is het verschil duidelijk tussen de bommenwerper-versie, de IDS, en de jager-versie, de ADV (Air Defence Variant), van de Tornado. Hieronder is voor de duidelijkheid het uiterlijke verschil tussen beide toestellen weergegeven.

Zoek de verschillen tussen de IDS (boven) en de ADV (onder);
Bij de ADV een verlengde romp achter de cockpit
en de ADV heeft een spitsere neus voor de AI-24 Foxhunter radar.
De inlaat voor het bijtanken in de lucht, is verplaatst bij ADV naar bakboord

In Groot-BrittanniŽ waren eind jaren zeventig de verdedigers van het koningrijk, de Lightning en de Phantom, aan vervanging toe. Er werd getest met de F-16 maar deze had een tekort bereik en niet afdoende wapens en elektronica. De F-15 werd uitvoeriger getest, maar de ECM was niet toereikend en onvoldoende Ďall-weatherí. Ook de F-14 Tomcat was in de race. Maar deze was veel te duur, net als de bijbehorende Phoenix raketten. Zodoende werd de aandacht in 1973 verlegd op de IDS Tornado om deze aan te passen tot de ADV, de Air Defence Variant.

Het prototype van de ADV A.01/ZA254

Het prototype van de ADV A.01/ZA254 werd voor het eerst getoond op Warton, op 9 augustus 1979. De eerste vlucht was op 27 oktober van dat jaar in handen van piloot David Eagles en als navigator was Roy Kenward aan boord. Zonder radar of productie instrumentarium, vloog het gedurende de eerste vijf vluchten 8 uur en 30 minuten.

ZA254 toont haar BAe Sky Flash raketten

De ADV F3 kreeg onder de romp vier BAe Sky Flash raketten (vergelijkbaar met de Amerikaanse Sparrow). De aanpassingen voor deze raketten waren nogal rigoureus voor de vormgeving van de Tornado. Het neuswiel was naar voren gebracht en werd de romp achter de cockpit met 54 cm verlengd. Hierdoor was een ruimte ontstaan die gebruikt werd als extra brandstoftank, waarmee de inwendige brandstof op 7143 liter kwam.

Een F.Mk 3 met BAe Sky Flash raketten en een AIM-9 Sidewinder onder de vleugel

Het bakboord 27mm Mauser kanon verviel in de ADV. Aangezien het zwaartepunt verlegd werd, werden de vleugelwortels naar voren verlengd. De jagerversie moest ook een andere radar hebben, dat doelen kon opsporen welke nog op 185 km afstand waren. Dit werd de GEC Avionics AI-24 Foxhunter Airborne Interception Radar.

Een RAF GR.4 Tornado met twee Storm Shadow kruisraket
(foto: Berry Vissers)

Ook de modernisering van GR.1 kreeg een vervolg in de jaren negentig van de vorige eeuw. Op 4 april 1997 werd de eerste vlucht gemaakt van een Mid-Life update Tornado GR.4. Hier was nu een FLIR (Forward-Looking Infra Red), een bredere Heads-Up Display (HUD), verbeterd instrumentarium en ingericht voor nieuwe wapenlast, zoals de Storm Shadow kruisraket, en de Paveway III laser gestuurde bommen, Verder was er een RAPTOR verkenner 'pod' beschikbaar. In het zelfde jaar rolde de laatste Tornado voor de RAF uit de fabriek, een ADV F.Mk 3.

In totaal ontving de RAF 228 IDS en 165 ADV Tornadoís.

Het instrumenten paneel van een F.Mk 3

In 2003 vlogen er weer Tornado's over Irak. Tijdens 'Operation Telic', de Britse bijdrage aan de invasie in Irak vloog vooral de GR.4. Het No. 617 Squadron zette hier voor het eerst de Storm Shadow kruisraket in met een score percentage van 85%. Op 23 maart 2003 werd een Tornado GR.4 neergeschoten door een Amerikaanse Patriot raket. Beide vliegers kwamen om, en ondanks een onderzoek dat richting een fout in het Patriot systeem wees, werd de schuld gelegd bij de Tornado dat het toestel een slecht functionerende IFF (Identification Friend or Foe) had. De RAF trok haar laatste Tornado's uit Irak terug in juni 2009.

Een RAF GR.4 Tornado wordt in de lucht bijgetankt

Begin 2009 arriveerden GR.4's in Afganistan om de Harrier GR7/9's af te lossen die daar sinds november 2004 waren. Ook tijdens de revolutie in 2011 in LibiŽ vlogen Tornado's missies. Niet vanuit het land zelf maar vanaf Britse bases (4800 km). De langste afstands-missies sinds de Falklandoorlog.

In juni 2011 werd bekend gemaakt dat de RAF Tornado's in totaal meer dan een miljoen vlieguren hadden gemaakt. Met haar bijna 1000 geproduceerde Tornado's door de Trinational Panavia Consortium was dit ťťn van de meest succesvolle naoorlogse bommenwerper programma's. Op 22 maart 2011 werd de laatste F.3 Tornado uit de inventaris van de RAF teruggetrokken, en werd 111 Squadron op RAF Leuchars, Schotland, ontbonden. Er zijn vier F.3 toestellen bewaard gebleven als poortwachter of voor musea, de rest zal worden gesloopt.

Een laatste flypast met Tornado GR.4's voor het publiek,...
(foto: Cpl Lee Matthews RAF, UK Ministry of Defence 2019, UK MOD © Crown copyright 2019)

Op 14 maart 2019 werd de laatste vlucht uitgevoerd met een RAF Tornado GR.4, de ZA463, de oudst toen nog vliegende Tornado, tijdens de ontbindings parade van No.IX (B) en No.31 Squadron op RAF Marham. Officieel werd de Tornado GR.4 met pensioen gestuurd op 1 april 2019, op de 101ste verjaardag van RA(C)F.

Een Duitse IDS met op de voorgrond een GBU-24(A)/B Paveway III

De Duitse IDS en ECR Tornado's ontvingen vanaf 2000 de Avionics System Software Tornado in Ada (ASSTA 1) up-grade. Het was een vervanger voor de wapens-computer en een vernieuwde GPS en andere navigatie systemen. De verbeterde ASSTA 2 werd vanaf 2005 aangebracht, maar slechts bij 20 ECR en 65 IDS Tornado's, aangezien de toestellen in de nabije toekomst worden vervangen voor de Eurofighter Typhoon. Vanaf 2008 kwam wederom een up-grade met de ASSTA 3. In 2022 maakte de Duitse minister van defensie bekend dat er 35 Lockheed Martin F-35 Lightning IIs worden aangekocht om de Luftwaffe Tornado vloot te vervangen. De Marineflieger Tornado's zijn in 2005 al afgestoten, deze taken werden overgedragen aan de Luftwaffe.

Een IDS Tornado van SaoediŽ-ArabiŽ komt binnen

SaoediŽ-ArabiŽ, dat 96 IDS en 24 ADV Tornadoís had aankocht, liet vanaf 2005 haar IDS toestellen up-graden tot de RAF GR.4. configuratie. De moderniseringen werden uitgevoerd bij BAE Systems Warton. De eerste RSAF Tornado keerde in december 2007 terug in SaoediŽ-ArabiŽ. In de eerste week van november 2009 zette SaoediŽ-ArabiŽ, naast een aantal F-15's, Tornado's in tegen Yemen. Het was de eerste keer weer sinds Operation Desert Storm in 1991 dat SaoediŽ-ArabiŽ weer een militaire operatie uitvoerde buiten haar landsgrenzen. SaoediŽ-ArabiŽ is haar oude vloot aan het moderniseren met de Eurofighter Typhoon. Het is onduidelijk (in 2023) hoelang SaoediŽ-ArabiŽ nog blijft vliegen met de Tornado,...

Een Tornado van SaoediŽ-ArabiŽ 'neergehaald' door een kraan!
Dit toestel zou als monument op een rotonde worden geplaatst,
en toen ging het mis,...

Fabrikant Panavia Aircraft GmbH
Ontwerper BAe, MBB en Aeritalia
Gebruik IDS; aanvalsbommenwerper, ADV; all-weather verdedigingsjager
Motor 2 x Turbo-Union RB.199-34R Mk 104
Vermogen 4808 kg per motor (8528 kg met na-verbrander)
Spanwijdte gespreid: 13,91 m, ingetrokken: 8.60 m
Lengte IDS; 16,72, ADV; 18,08 m
Hoogte 5,95 m
Vleugeloppervlakte 30 m≤
Klimvermogen 9144 m/min
Gewicht leeg IDS; 14091 kg,
ADV; 14.501 kg
Geladen IDS; 27.216 kg,
ADV; 27.987 kg
Snelheid max. Mach 2.2
Plafond 15.240 m+
Bereik IDS; 1390 km (op inwendige brandstof), ADV;3600 km
Bewapening IDS/GR; 2 x 27mm IWKA-Mauser, 2 x Hunting JP 233, Paveway II,
1 x 500 kiloton vertraagde bom, 7 x ALARM raketten, clusterbommen.
ADV/F. Mk 3: 1 x 27mm IWKA-Mauser kanon,
4 x AIM-9 Sidewinder, 4 x BAE Sky Flash
Bemanning 2
Eerste vlucht IDS; 14 augustus 1974, ADV; 9 augustus 1979
Aantal gebouwd alle varianten: 992 incl. 9 prototypes en 6 pre-productie

BRONNEN

Klik hieronder om naar de homepage te gaan

OF GA TERUG