AVRO LANCASTER
EINDE VAN DE LIJN

Opvallende conversies van de Lancaster

Op deze pagina vind u nog enkele opvallende Lancasters die voor aangepaste doelen werden verbouwd voor de naoorlogse inzet van deze uitzonderlijke creatie van Avro, de lange-afstand Lancaster, de passagiers versie, de Lancastrian en de Lancaster als testvliegtuig.

Lancaster voor de lange afstand

Twee Lancasters, de SW244 en de HK541 werden voorzien van uitzonderlijke grote uitbouwen boven op de romp (ietwat gelijkende op de toekomstige romp van de Boeing 747). In deze uitstulping was ruimte voor een extra 5455 liter aan brandstof, waarmee de brandstofcapaciteit van 9810 liter tot 15.265 liter werd uitgebreid. Deze voorziening was speciaal ontwikkeld om de lange afstanden die de Lancaster eventueel zou gaan maken in het Verre Oosten.

Lancaster SW244 met de extra brandstoftank op de romp.

Maar uiteindelijk bleek tanken in de lucht toch de beste oplossing. Voor deze systemen echter terdege ontwikkeld waren, had Japan reeds gecapituleerd.

De Avro Lancastrian

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog keek de British Overseas Airways Corporation (BOAC) al naar de toekomst. Om haar overzeese gebiedsdelen te bereiken was een toestel nodig die 2400 km kon afleggen, of meer. Er was maar geld voor een klein aantal Constellations voor de Atlantische Oceaan service. De Handley Page Halifax en de Avro Lancaster waren succesvolle bommenwerpers met een enorm bereik. Toen de contracten voor nieuwe bommenwerpers op haar eind liepen waren deze producenten meer dan gretig om te kijken of hun toestellen om te bouwen waren tot passagiers en vrachttoestellen. Avro maakte een conversietoestel van Lancaster VB873 en bouwde prototype Lancastrian G-AGLF en werd in februari 1945 aangeboden aan de BOAC om haar te evalueren. BOAC plaatste een order voor 25 Lancastrians en Trans Canada Airlines wilde er acht. Ook Quantas bestelde een aantal Lancastrians.

Lancastrian G-AGUJ

Op 31 mei 1945 ging de eerste commerciële vlucht naar Australië met de Lancastrian. Ieder week werden 11 passagiers vervoerd over 19.300 km naar Sidney in 36 uur. In juli 1946 ontving BOAC de eerste van 12 Handley Page Haltons (de voormalige Halifax). Ondertussen was een nieuwe luchtvaartmaatschappij opgericht, de British South American Airways, deze verzorgde diensten in Zuis Amerika. De BSAA verzorgde ook vluchten naar Bermuda. Om deze afstand veilig af te leggen werden er testen uitgevoerd met het in de lucht bij tanken. De eerste test was niet echt een succes, toen de Lancaster-tanker de brandstof overpompte brandden alle generators door. Met pijn en moeite wist de bemanning Bermuda te bereiken na een vlucht van 20 uur. Meer tests volgden die wel succesvol waren.

De cabineruimte van een Lancastrian

De BSAA verloor vier Lancastrians in de periode dat zij met dit toestel opereerden, de BOAC verloor zes van de 25 toestellen voor in 1949 de laatste Lancastrian gesloopt werd. Naast het vervoeren van passagiers bleek de Lancastrian ook geschikt als toestel om motoren mee te testen (meer daarover hieronder). Uit de Lancaster/Lancastrian zou daarna de Avro York voortkomen. Een type met dezelfde motoren, vleugels, landingsgestel en brandstofcapaciteit, alleen een breedere romp met ruimte voor 21 personen.

Lancastrian VN742 testvliegtuig met straalmotoren

De Avro Lancaster als testvliegtuig

De Lancaster bleek ook een geweldig betrouwbaar testvliegtuig om de eerste straalmotoren in te testen. Er was volop ruimte om technisch personeel mee te nemen die het verloop van een proef konden begeleiden. Het oorspronkelijk prototype van de Lancaster, de BT308 werd ook gebruikt om als eerste met een straalmotor te vliegen. Deze werd opgevolgd door de LL735, die uitgerust met een Metrovick F.2/1 en F.2/4 Beryl Turbojet haar testen uitvoerde voor ze in 1950 gesloopt werd.

Lancaster LL735 met de Metrovick Beryl turbojet.

Lancaster VI, ND784 werd een testbed voor de Armstrong ASX turbojet die in het bommenruim was ondergebracht. Later werd de Mamba turboprop in de neus ter beoordeling aangebracht. De Mamba was bestemd voor de Avro Athena, Boulton Paul Balliol en de Short Seamew.

Lancaster VI, ND784 met de Mamba turbojet in de neus,
let op de radiatoren onder de Merlin's,
deze zouden ook zo uitgevoerd worden bij de opvolger van de Lancaster, de Avro Lincoln.

Eén van de mooist gestroomlijnde Lancasters was de RA805, een test-bed voor de Zweedse Stal Dovern straalmotor. Hiervoor was een grote gondel geprepareerd, voor ze uit Engeland vertrok, onder de romp. In gebruik genomen als de 80001 door de Zweedse Luchtmacht, maakte het de eerste vlucht in nieuwe configuratie in april 1951. In Malmslatt, Zweden werd de Dovern jet gemonteerd, maar het bleek geen overweldigend succes. Hierop bestelde Zweden de De Havilland Ghost turbojet en bouwde deze in licentie. RA805/80001 crashte in mei 1956.

Lancaster 80001 van de Zweedse Luchtmacht.

Niet alleen werd de Lancaster als test-bed gebruikt in Groot Brittannië, maar ook in Canada deed het als zodanig dienst. Gas Turbine Division of A.V. Roe, Malton, Ontario kreeg een contract voor de ontwikkeling van een straalmotor om de Avro CF-100 aan te drijven. Deze ontwikkeling leidde tot de TR5, de latere Orenda motor. Niet alleen de CF-100 maar ook de CF-86 Sabre werd hiermee uitgerust, waarbij de CF-86 een wereldsnelheid record binnensleepte. Tussen 1949 en 1956 werden er bijna 4000 Orendas gebouwd. Mede dankzij het testen aan de Lancaster kon deze motor uitgroeien tot een wereldwijd succes.

Lancaster RW911 met de Armstrong Siddeley Python motoren
(met vierbladige, contradraaiende propellers)

Verscheidene Lancasters werden aangepast voor testwerk, waaronder de NG465 die de Rolls-Royce Dart turboprop onder de neus testte. Verder was er de TW911 die, net als de Canadese Lancaster, de te testen motoren aan de buitenste pylon droeg. De TW911 beproefde op die manier de Armstrong Siddeley Pythons met vierbladige, contradraaiende propellers. Ook de PA474 (nu vliegwaardig bij de BBMF) was een test-bed, onder andere voor het testen van vleugeldelen die boven op de romp geplaatst werden. Er waren meer Lancasters die een conversie ondergingen, zoals met een reddingsboot onder de romp. maar ik wilde u deze kleine bovenstaande bloemlezing niet onthouden.

Lancaster LM639 met een reddingsboot onder de romp
(foto genomen vlak voor de sloop)

Onderstaande gegevens hebben betrekking op de Lancaster Mk I.

Fabrikant AVRO
Gebruik bommenwerper
Motor 4 x Rolls-Royce Merlin XX
Vermogen 1280 pk
Spanwijdte 31,09 m
Lengte 21,18 m
Hoogte 6,25 m
Vleugeloppervlakte 120,49 m²
Gewicht leeg 16.780 kg Geladen 30.850 kg
Snelheid max. 442 km/u
Plafond 5800 m
Bereik met 3175 kg bommen; 4070 km
Bewapening Oorspronkelijk 9 x 7,7mm Browning machinegeweren (later verviel 1 in buikkoepel), + max. 9979 kg bommen
Bemanning 7
Eerste vlucht ex-Mancester TB308; 9 januari, 1941
Aantal gebouwd 7366

Klik op 'Top 50' voor mijn persoonlijke 'best of' militaire vliegtuigen lijst.

Of keer terug naar de hoofdindex van www.strijdbewijs.nl