SPITFIRES IN NEDERLAND
EN HUN ACHTERGROND

LF.Mk IXc, MJ271

In het Nationaal Luchtvaart Themapark Aviadrome te Lelystad, dat in de november 2003 geopend is, vond men tot voor kort de LF.Mk IXc, MJ271. Het toestel kwam op 15 februari 1944 in dienst bij het No. 118 Squadron. Het vloog voornamelijk escorte vluchten tot 8 maart bij dit squadron voor het naar het No. 132 Squadron over ging. Hier vloog het als de FF-P vanaf Detling. Ze kreeg een gedeelde overwinning toegewezen op 26 april 1944 toen een Ju-34 werd vernietigd. Na 28 operationele missies ging het mis op 9 mei toen het toestel een buiklanding maakte,... het landingsgestel zat nog netjes in de vleugels! Voor de vergeetachtige Pilot Captain T. Johnson betekende dit het einde van operationeel vliegen. Na reparatie kwam het toestel in november 1944 terecht bij het No. 401 Squadron. Vanaf Volkel vloog de MJ271 tien missies voor het aan de grond bleef op 13 december nadat vervormingen aan het plaatwerk werden geconstateerd.

LF.Mk IXc, MJ271 tijdens een testvlucht voor de Nederlandse Luchtmacht, 1946

Na een revisie gaat de MJ271 in opslag. Op 11 november 1946 wordt de MJ271 testgevlogen door Luitenant Vijzelaar en geaccepteerd. Op 25 november steekt ze de Noorzee over en gaat naar de vliegbasis Twente als onderdeel van de JVS. In augustus 1947 krijgt ze de markering H-8. De eerste grote revisie is bij Fokker op 14 juni 1949. De eerste testvluchten worden gemaakt een jaar later in oktober en november 1950 op Schiphol. Na een testvlucht op 13 en 19 februari 1951 wordt de MJ271 weer geaccepteerd door de luchtmacht en terug gebracht naar Twente. De camouflage is verdwenen en in de zomer wordt ze van de markering 3W-8 voorzien. Als onderdeel van het 322 Squadron verhuist gaat de Spitfire mee naar Soesterberg op 31 augustus 1952.

LF.Mk IXc, MJ271, 3W-8 op een schilderij van Thijs Postma

Op 29 september 1953 wordt de laatste vlucht met de MJ271 gemaakt en gaat in opslag in de open lucht. Omdat tegen die tijd niemand Spitfires wilde hebben werd onder andere MJ271 afgeschreven en ging als 'decoy' naar de vliegbasis Volkel. In 1956 werd het toestel 'gered' door het 313 Squadron toen het nabij de barakken werd geplaatst met de markering TA-26 op de neus en de naam 'Opa' op de romp.

De MJ271 'Opa' (TA-26) is van het dak gehaald in Delfzijl (1973)

Op 6 januari 1959 werd de MJ271 een museum object toen het naar Delfzijl vertrok. Maar beroofd van vele onderdelen en een speelobject voor kinderen waren een voorteken voor het verval van deze Spitfire. Na verhuizing naar het dak van een gebouw, waarin een oorlogsmuseum was ondergebracht, en enkele reparaties in 1962 was niet meer duidelijk welk serienummer deze Spitfire droeg. Wederom kwam Harry van der Meer te hulp in 1971 die het toestel als de MJ271 identificeerde.

De MJ271 toont haar Rolls-Royce Merlin zoals ze in het Aviodome (Schiphol) stond

Omdat een goede restauratie het toestel voor verder vergaan kon behoeden werd het op 4 april 1973 naar Den Haag overgebracht waar het onder handen zou worden genomen op de Anthony Fokker School. Als het museum van Delfzijl in 1976 haar deuren sluit, wordt besloten dat het museum op Schiphol de gelukkige eigenaar zal worden van MJ271. Begin 1978 neemt het Aviodome de restauratie over in haar eigen restauratiewerkplaat. Op 12 januari 1982 is de restauratie gereed en wordt de MJ271 als de H-53, 'MH424' onthuld als eerbetoon aan de Luchtmachtmensen die dienst deden in IndonsesiŽ.

De MJ271 'verkleed' als de H-53 'MH424'.

Tot voor kort stond de MJ271 in het Nationaal Luchtvaart Themapark Aviodrome te Lelystad. Hier stond ze in haar eigen zaal, mooi uitgelicht, te glimmen van trots. Helaas is het niet meer mogelijk om haar daar te bewonderen.
De MJ271 werd verkocht in de zomer van 2006 met het plan het toestel op Duxford weer vliegwaardig te maken. Het werd uit elkaar genomen en in een container opgeslagen. In 2014 werd het weer eens te voorschijn gehaald, en toen bleek de kist door vocht aangetast, inclusief de vliegwaardige propeller. Er werd een koper gezocht, maar pas in 2016 diende een koper zich aan. Het toestel zal hopelijk nu vliegwaardig worden gemaakt.

LF.Mk IXc, MJ271, ('MH424') H-53 inspireerde nogmaals Thijs Postma

In 2016 werd het steeds meer duidelijk,...
Er was nog een 'Nederlandse' Spitfire in restauratie tot vliegwaardige status,...
(zie hieronder)


LF Mk. XVIe, TB885

In 2008 doken opeens vragen op, op forums over een gevonden wrak van een Spitfire, die begraven was geweest in een 'fire dump'. Het scheen al in 1982 opgegraven te zijn en ondergebracht bij het Lashenden Air Warfare Museum, Sevenoaks. In 1991 verhuisden de resten naar Shoreham Aircraft Museum, Shoreham. Onderzoek wees uit dat het de LF Mk. XVIe, TB885 was,... een Spitfire welke ooit bij de RAF (Dutch) 322 Squadron had gevlogen.


Restauratie TB885

TB885 werd aan de No. 322 (Dutch) Squadron geleverd op 29 maart 1945. Op 13 oktober 1945 werd het weer uitgefasseerd bij het 322 Squadron en werd opgeslagen op RAF Kenley. In 1955, toen de Spitfire als oefenvliegtuig gebruikt werd door de brandweer, ontdekten de makers van de Speelfilm 'Reach for the Sky' (over de legendarische Douglas Bader, de Wing Commander zonder benen) het toestel. Het zou in de film gebruikt worden in achtergrondshots, zogenaamde 'beeldvulling'. In de jaren erna ging de kist snel achteruit en werd uiteindelijk rond 1960, nadat de vleugels eraf gehakt waren, in een kuil gedumpt.

Kunnen we dit weer luchtwaardig maken,... yes we can!

De brokstukken kwamen dus decenia later weer boven de grond. Normaal gesproken zou het daarbij gebleven zijn, tot iemand opperde dat deze 'pile of junk' weer vliegwaardig zou kunnen worden gemaakt. Met de achtergrond dat de TB885 ooit in het Nederlands 322 Squadron heeft gevlogen, kwam een Nederlandse koper naar voren. De restauratie werd ter hand genomen.

Verzamelde onderdelen voor een 'nieuwe' TB885

In 2016 was TB885 weer zover opgebouwd dat het van belang werd toch een beslissing te nemen over de codeletters die er ooit in 322 dienst op had gezeten. Het serienummer bleek nog leesbaar na de berging, maar de rest was verdwenen. Dat de eerste letters '3W' waren, dat was duidelijk, maar de identificatiecode letter, dat was een ander verhaal. Op forums gonsde de letter 'V', maar de achtergrond hoe men daar aan kwam, bleef onduidelijk. Ook ik werd benanderd voor enig inzicht. Men neigde naar de 'X' al was ook de 'E' een optie. Met 26 letters in het alfabet, is het lastig zoeken. Van enkele kisten waren de letters bekend, maar er bleven genoeg letters over om te kiezen. Met het uitkomen van het laatste boek in 2016 van Harry van der Meer, 'Nederlandse Spitfires' leek het pleit beslecht, het boek geeft de letter 'V' aan als identificatieletter. Maar we zullen nog even moeten afwachten wat de nieuwe eigenaar heeft beslist, of hij meegaat met de suggestie van Harry.

Ziet de TB885 er straks zo uit?


LF.Mk IXc, MK959

Spitfire LF Mk IXc MK959 werd gebouwd bij Vickers in de Castle Bromwich fabriek. Via 39MU (Maintenance Unit) werd ze op 15 april 1944 in dienst genomen bij het 302 Squadron. Op 15 juni, 9 dagen na D-Day, werd ze onderdeel van het 329 Squadron (met de code 5A-K). Op 17 juni vloog ze een patrouille in handen van Sous-Capitan Y. Kerguelen, in 'Yellow section', een twee uur durende missie naar Bayeux.

2005, MK959 vliegwaardig over Texas in de kleuren van 329 Squadron

Op 30 augustus 1944 veranderde ze wederom van squadron, nu bij het 165ste met registratie; SK-M. Met dit squadron werden patrouilles over de stranden gevlogen, 'Ramrod' missies (bommenwerpers escorteren), 'Rhubarb' missies (aanvallen van low level opertunity targets), duikbommissies en dekking voor de scheepvaart. Op 17 september 1944, tijdens Operation Market-Garden, vloog ze twee missies. Op 28 december van dat zelfde jaar vloog ze haar laatste operationele oorlogsmissie. Na opgeknapt te zijn van wat schade werd ze opgeslagen.

De ferry piloot van MK959, Fl.Off. S.K. Aertsen maakt in de oorlog een buiklanding
(In Spitfire Mk IX, 3W-G, TD157)

Op 25 september 1946 werd ze verkocht aan Nederland. S.K. Aertsen vloog haar op 26 september van Pershore naar Twente waar ze in dienst werd gesteld bij de Jachtvliegschool (JVS) als lestoestel voor aankomende Spitfire piloten. In de zomer van 1947 kreeg ze het witte 'rugnummer' 'H-15' waar ze een paar jaar mee vloog. Op 16 maart 1950 kwam ze terug van Fokker die haar hadden ontdaan van alle camouflageverf, waarna een roestremmende zilverkleurige standaard verf was aangebracht en was ze voorzien van een zwarte codering, 'H-15'.

MK959, H-15 bij Fokker op Schiphol (1950) in zilveren kleurenschema.

In 1951 werd ze onderdeel van 322 Squadron (als 3W-15) dat vanaf 31 augustus ging opereren vanaf haar nieuwe basis, Soesterberg. Met de komst van de Gloster Meteor werd MK959 alleen nog door de 'weekend' piloten gevolgen. In september 1953 was het dan echt over voor de Spitfires. MK959 ging als 'decoy' naar het vliegveld van Eindhoven. In 1955 werd ze daar weggehaald om als trophy te gaan dienen voor 315 Squadron. Het RAF 14 Squadron, dat buren waren van het 315, vroeg haar later te leen voor ceremonies en als presentatie toestel. Dit werd afgesproken voor een jaar, maar MK959 kwam niet terug. Op een vroege morgen werd een kraan gepositioneerd bij het hek van de Britten, enkele heren duwden de Spitfire er naar toe waar ze werd voorzien van draagbanden. Terwijl ze omhoog ging, kwam de basiscommandant aangesneld en deze gaf opdracht dat MK959 weer werd terug gezet op haar plek.

MK959 stond enige tijd in de buurt van de verkeerstoren van Eindhoven

Het zou nog tot 4 oktober 1961 duren voor MK959 zou terugkeren als 'geschenk' van 14 Squadron. Met de codering 'H-15' kreeg ze een plekje naast de verkeerstoren van Eindhoven. Nadat ze op een paal was gezet voor de officiersmess, werd MK959 op 16 januari 1964 officieel onthuld als monument. Ze was nu opgeschilderd als MJ289 met de code 'VL-V' (de oude oorlogscode die het Nederlandse 167 Squadron in RAF dienst droeg).

MK959 (als MJ289, 'VL-V') in 1975
(foto; Antoon de Lepper)

Er waren zoveel jaren gepasseerd dat niemand meer wist wat het juiste serienummer was geweest. Men ging er vanuit dat het MJ289 was, een toestel waarvan men geloofde dat het tijdens de oorlog nabij Arnhem was neergestort en na de oorlog verplaatst naar Eindhoven. Maar de echte MJ289 was niet neergestort bij Arnhem, maar in het Midden-Oosten en was afgeschreven. De verwarring werd ingegeven omdat de registratie MJ289 op de afdekdop zat van de brandstoftank, ooit waarschijnlijk, als reserveonderdeel geplaatst door een MU.

MK959 in 1981 tijdens een onderhoudsbeurt
(foto; H. van der Meer)

In 1971 kreeg Harry van der Meer toestemming om onderzoek te doen naar de serienummers van de Eindhoven Spitfire. Op 31 augustus kwam ze van haar paal voor een onderhoudsbeurt en kon Harry het nummer binnen 15 minuten vinden en het bevestigde zijn vermoeden, het was echt MK959. Het toestel keerde op 24 oktober op haar paal terug als 'H-15'. In 1981 werd ze weer van haar paal gehaald voor onderhoud en werd geconstateerd dat ze er niet best aan toe was. Ze werd zo goed en zo kwaad als het ging weer opgeknapt om weer op de paal te worden gezet.

MK959 half jaren tachtig van de vorige eeuw

Maar op 22 november 1991 kwam ze voorgoed van haar paal om een nieuwe toekomst aan te vangen. De originele MK959 werd in Einhoven op die dag vervangen voor een kunststof replica. De MK959 werd verscheept naar Amerika en liefdevol gerestaureerd tot een vliegend monument voor eigenaar Raybourne Thompson in Houston, Texas, met de Amerikaanse registratie N959RT. Op 16 februari 2004 maakte MK959 haar eerste vlucht na de restauratie in handen van Eliot Cross. Vanaf 2005 is ze gehuld in de oorspronkelijke kleuren van 329 squadron, wederom als 5A-K en prominent met MK959 op het kielvlak.

MK959 rond de periode van de eerste vlucht na restauratie in 2004

Klik op MK959 hieronder en u 'vliegt'
naar de volgende pagina, over de MK732