Zeven maal de
DFM
(Distinguished Flying Medal)
Het is even na middernacht op 25 september, 1942, als
Lancaster R5724 (QR-F) van het 61 Squadron de Deense grens passeert
nadat ze in de Baltische zee haar mijnen heeft gedropt. Om
21.00 uur de vorige avond waren ze vertrokken vanaf RAF
Syerston met Flight Sergeant Paul Campbell als gezagvoerder,
die zijn 24ste missie zou vliegen, deze maal een
'Gardening' sortie. De 'vegetables' werden op de
afgesproken plaats afgeworpen.
Op 1800 meter hoogte vliegen ze over de Deense stad Viborg
als twee granaten van luchtafweer in de R5724 slaan. De eerste
granaat raakt de achterzijde van het bommenruim en veroorzaakt
een brand die lichtkogels tot ontbranding brengen. De tweede
knalt bijna gelijktijdig in de neus van de Lancaster waarop
verscheidene ruiten uit de cockpit vliegen, behalve de
voorruiten. De bommenrichter, sergeant Bunclark wordt naar
achteren geslagen tot voorbij piloot Campbell, de tweede
piloot, sergeant Gunnell, vliegt over de vloer richting de
navigator sergeant Corbett. Beide piloten, de bommenrichter,
de navigator en de marconist sergeant Coakley lopen
brandwonden aan het gezicht op.
Lancaster R5724 zwaar
getroffen in de cockpitsectie.
Met de Lancaster geheel gevuld met een verstikkende rook,
en een bulderende wind door romp probeert de piloot haar in
bedwang te houden. Twee Duitse jagers duiken op haar neer en
vuren uit kanonnen en machinegeweren. Kanonvuur treft de
achterste geschutskoepel en verwond sergeant Thompson, ook de
koepel op de romp wordt getroffen, waarop sergeant Sydney
Smith door exploderende munitie brandwonden oploopt. Het
toestel raakt overtrokken en valt 600 meter naar beneden voor
piloot Campbell haar weer in zijn macht krijgt en in een wolk
weet te duiken. In de romp is de brand aan het uitbreiden en
meer munitie explodeert door de hitte. De staartschutter
Thompson heeft zijn been gebroken en kan niet uit zijn koepel
komen. Smith komt uit de rugkoepel en slaat met zijn
vliegeniersjas in de vlammen om deze te doven, hij wordt zo
wanhopig dat hij op een gegeven moment zelfs zijn hele lichaam
in de strijd rolt over het vuur. Hij krijgt hulp van
bommenrichter Bunclark en navigator Corbett waarop Smith
ruimte krijgt om zich naar achteren te banen en de
staartschutter te bevrijden.
De verbrande romp van Lancaster R5724
(met de rugkoepel waar Sidney Smith zijn plek had)
Er wordt nog een laatste
brandblusser gevonden die het ergste vuur onder controle
krijgt, al blijft de brand smeulen voor de rest van de vlucht.
De gebroken cockpit en neus jaagt een bulderende storm door de
romp die alle navigatiekaarten en logboeken uit de Lancaster
blaast. Marconist Coakley roept gelijk de basis op en zend een
SOS uit. Vanaf de basis krijgt hij coördinaten die de piloot
de Noordzee moeten over begeleiden. Tweede piloot Gunnell
bedient de brandstoftoevoer en de motoren en neemt dan de
volgende twee uren de besturing over van de verkleumde
Campbell. Deze neemt voor de landing zijn positie weer in, ook
omdat Gunnell uitgeput is. Zoeklichten van Wittering is een
welkom waar de bemanning op zat te wachten. Maar waar ze niet
op zitten te wachten is de constatering dat het hydraulische
systeem niet meer werkt, het landingsgestel blijft ingetrokken
en een buiklanding is de enige optie nu er door de brand ook
geen parachutes zijn gespaard om de bemanning te laten
springen. Als de landing wordt ingezet ontfermt Sydney Smith
zich over de staartschutter door hem met zijn lichaam te
beschermen, ondanks zijn eigen verwondingen. Campbell maakt
een perfecte landing.
De beschadigde binnenzijde
van de Lancaster
De volgende dag blijkt pas de werkelijke schade. Bij
daglicht is iedereen verbaast dat deze Lancaster terug is
gekeerd. Binnen enkele dagen wordt aan alle zeven
bemanningsleden de Distinguished Flying Medal (DFM) toe
gekend. Alle mensen aan de top van Bomber Command waren vol
lof over de bemanning en met name Smith. Niet lang na deze
gebeurtenis werd een nieuwe medaille ingevoerd, de Gallantry
Medal, als deze beschikbaar was geweest ten tijde van het
voorval met de R5724, dan was de bemanning hiervoor in
aanmerking gekomen. De Gallantry Medal is op het Victoria
Cross na de belangrijkste medaille voor betoonde moed.
Detail van
de aanbeveling voor het DFM voor Sidney Smith
Op 24 november 1942 wordt het DFM uitgereikt aan Sydney
Smith, helaas zijn Campbell, Bunclark, Coakley en Corbett niet
op Buckingham Palace, zij zijn vijf dagen eerder omgekomen na
een crash in Devon. Sydney Smith zal omkomen tijdens een
missie naar Hannover op 8 oktober, 1943. Drie dagen later komt
ook zijn broer om tijdens de bestorming van Monte Cassino in
Italië.
Sergeant Sidney Smith, rechts het
DFM.
(Bovenstaand DFM
verhaal is ontleend aan artikel in Flypast magazine, maart
1996 door Ralph Graham)
Algemene informatie
over de Lancaster
TOTAAL GEBOUWD: 7373
AANTAL BEMANNINGSLEDEN: 7
BOMMENVRACHT: 7000 kg (met Grand Slam 10.000 kg)
BEWAPENING: 12 x .303 inch machinegeweren
SNELHEID: 442 km/u (op 4600 meter hoogte), kruissnelheid
322 km/u
MAXIMUM HOOGTE: 6000 meter
ACTIERADIUS: 4000 km (3175 kg bommen), 2500 km (met Grand
Slam)
TOTAAL AAN BOMMEN GEWORPEN: 618.350 ton
TOTAAL VERLOREN: 3345
TOTAAL VERLOREN BEMANNINGSLEDEN: 12.000
TOTAAL VERLOREN TIJDENS 1 MISSIE: 60 Lancasters in maart
1944 (Naar Neurenberg)
25 juni 1942, Lancaster B.I, R5620 (OL-H),
van het 83 Squadron start op voor de derde 'Thousand Bomber Raid' naar Bremen.
De kracht van de Lancaster wordt geďllustreerd door het
steeds weer verder opvoeren van de bommenlast. In de nacht van
10 op 11 april, 1942 wordt voor het eerst een bom van 4000 kg
afgeworpen, een 6000 kg zware Tallboy wordt gedropt op 16
september, 1943 en de eerste 10.000 kg zware Grand Slam wordt
op 14 maart, 1945 gelost.
Een Lancaster
van het 617 Squadron dropt een Grand Slam van 10.000
kg.
De Grand Slam was een zwaardere uitvoering van de Tallboy.
De bom viel met de snelheid van het geluid diep de aarde
binnen om een aardschok te veroorzaken en daarna te
exploderen. De Grand Slam zou met een 10 meter dikke betonlaag
geen moeite hebben gehad! De eerste inzet van de Grand Slam was op
14 maart, 1945 op het viaduct van Bielefeld, Duitsland.
Bielefeld
viaduct na de Grand Slam en Tallboy's van 617 Squadron.
Deze belangrijke route voor het aan leveren van Duitse
versterkingen naar het front moest uitgeschakeld worden. Al
verscheidene bommen waren al eerder nabij het viaduct gedropt,
maar zonder resultaat. Squadron Leader CC Calder van het 617
was de enige die een Grand Slam aan boord had, de andere
Lancasters van het 617 gooiden een Tallboy. Meer dan 100 meter
werd van het viaduct weggeslagen door de enorme kracht van de
Grand Slam en Tallboys. Het viaduct kon voor het einde van de
oorlog niet meer hersteld worden.
VAN BOMMEN NAAR BROOD
OPERATION MANNA
Na het mislukken van de spectaculaire actie van ‘Operation
Market-Garden’ om de bruggen te pakken tot aan Arnhem en dan
door te stoten Duitsland binnen bleef het westen van Nederland
gebukt onder de Duitse knoet. Het spoorwegpersoneel staakte en
er kwam geen voedsel meer naar het westen. Treinen die wel
reden, deden dit alleen voor de Wehrmacht. Vrachtverkeer reed
bijna door brandstofgebrek ook niet, dus ook via die weg was
de aanvoer van levensmiddelen nagenoeg onmogelijk. Voedsel
werd verder gerantsoeneerd. De winter van 1944/’45 kwam
uitermate streng over Nederland, binnenwateren bevroren
waardoor scheepvaart onmogelijk werd. Talloze Nederlanders
overleefden deze Honger-winter niet.
Schrapen om nog wat eten te vinden,...
In maart 1945 werd de
opmars van de geallieerden weer hervat met ‘Operation Varsity’
door de Rijn over te steken. De geallieerden rukten ook verder
op naar het noorden waardoor de aanvoer van levensmiddelen
geheel werd afgesneden naar West-Nederland. Er begon zich in
de eerste maanden van 1945 hongersnood af te tekenen voor de
Nederlandse bevolking. Om de bevolking te ontzetten zouden de
geallieerden een landing in kunnen zetten op het westen, maar
vanwege ondermijnde dijken in Zeeland en het gevaar voor zeer
veel slachtoffers onder de burgerbevolking, dat geen kant op
kon, was dit plan onuitvoerbaar. Ook voorvoelde het
geallieerde commando dat de oorlog door een vlotte opmars nu
naar Berlijn wel eens zeer snel afgelopen kon zijn.
Een Lancaster van 514
Squadron wordt geladen op RAF Waterbeach
Op 8 april begonnen geheime onderhandelingen tussen de
Duitsers, de geallieerden en vertegenwoordigers van het
verzet. Het grootste probleem had de Duitse bezetter dat er
vliegtuigen heel laag over Holland zouden vliegen die in
plaats van voedsel ook wel parachutisten konden laten vallen.
Maar er werd overeengekomen dat er vanaf 26 april een
wapenstilstand over het westen van Nederland zou worden
afgekondigd.
Levensmiddelen vallen
uit een Lancaster.
En op zondag 29 april was het dan zover. Tussen de middag
werd de bevolking van Nederland via de BBC radio van Operatie
Manna op de hoogte gebracht. Vol vewachting gingen de
mensen de straat op, of klommen zelfs op daken om vol
verwachting naar het westen te kijken. De eerste toestellen
die aan kwamen vliegen, om 13.00 uur, waren enkele Mosquito's
die als pathfinders fungeerden. Om 13.10 uur kwamen de
Lancasters even ten zuiden van Rotterdam Nederland binnen.
Rondom de terreinen hadden de Duitsers luchtafweer geplaatst,
maar deze bleven zwijgen.
Een Lancaster dendert
laag over Katwijk tijdens Operatie Manna
(foto: Martin Herbert)
Tussen de 600 en 400 voet (200 tot
150 meter) lieten de Lancasters hun flaps zakken en sommigen
deden zelfs hun landingsgestel naar beneden om de snelheid
terug te brengen. De bommenluiken gingen open en uit de
Lancasters viel 500 ton aan levensmiddelen. Niet alleen zakken
met boter, bloem, eipoeder etc., ook eigen rantsoenen van
bemanningsleden, zoals sigaretten, chocolade dwarrelden naar
de aarde. De eerste dag waren er 242 Lancaster ingezet, maar
niet alle toestellen zouden hun doel bereiken vanwege
technische problemen moesten een tiental afhaken. De volgende
dag brachten meer dan 480 Lancasters 1000 ton aan
levensmiddelen.
Amerikaanse inzet,
Operation Chowhound Een B-17 van 569 Bomb Sqn, 390th
Bomb Group
Dinsdag 1 mei kwamen de Lancasters weer en dropten wederom
een dikke 1000 ton aan voedsel. Op deze dag zetten ook de
Amerikaanse 8th Air Force haar B-17’s in om voedsel aan te
voeren, door hen Operation Chowhound genoemd. Bijna 400
Flying Fortresses brachten die dag 770 ton in kisten verpakte
goederen. Helaas kwam een enthousiaste toeschouwer om het
leven toen hij door zo’n kist werd getroffen. De bevolking was
uitzinnig van vreugde, langs de velden was het een drukte van
belang en ook vanaf de daken werd uitgelaten gezwaaid naar de
bemanningen. Menig traan werd geplengd aan boord, in plaats
van bommen en destructie bracht men hoop en brood.
De mooiste bommen van
de geallieerden.
De Duitsers trokken zich terug van de droppingsterreinen,
ook zij realiseerden zich bij het aanschouwen van de massa
bommenwerpers die ongehinderd op lage hoogte hun werk konden
doen, dat de oorlog op haar einde liep. Ook de volgende dagen
kwamen de broodwerpers terug, al werd het minder, want de
onderhandelingen voor een algehele capitulatie waren in een
ver gevorderd stadium. Op 5 mei 1945 gaven de Duitsers zich
over. Maar tot 8 mei bleven de bommenwerpers voedsel brengen
ondanks dat het verkeer over de weg al op gang was gekomen.
RAF Bomber Command had in 3156 vluchten in totaal 6685 ton
aangevoerd, terwijl de Amerikaanse luchtmacht daar nog eens
5100 ton aan toevoegde. Deze eerste hulp spaarde heel veel
levens, en was niet alleen een enorme morele opsteker voor de
Nederlandse hongerende bevolking, ook voor de bemanningen in
hun bommenwerpers die er bij betrokken waren, was het een
geweldige afsluiting van 5 jaar oorlog.
Een eerstedag
enveloppe om Operatie Manna te herdenken
(heeft op 25 april 1980 een vlucht gemaakt in Lancaster PA474)
Voor sommige Nederlanders was het zo'n onvergetelijke gebeurtenis,
dat het hen motiveerde om Operation Manna nooit meet te vergeten.
Om deze speciale Nederlanders de aandacht te geven die ze verdienen:
KLIK HIER
Hoeveel Lancasters zijn er bewaard gebleven?:
KLIK HIERONDER
|