RICHARD TODD
'Verbindingsman'

The Longest Day

The Dam Busters

Richard Todd

The Longest Day

Waarom Richard Todd 'Verbindingsman'? Deze acteur blijkt verschillende zaken met elkaar te verbinden die behandeld worden op pagina's die mijn website behelzen. Richard Todd wordt op 11 juni 1919 in Ierland geboren. Als kind brengt hij enige tijd door in India, waar zijn vader als legerarts werkzaam is. Als de familie terugkeert naar West Devon, Engeland, gaat Richard naar een militaire school te Sandhurst. Een carrière als schrijver lokt maar hij kiest uiteindelijk voor een acteurcursus aan de Italia Conta school. Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt gaat Richard Todd het leger in en belandt hij bij het 7th Parachute Battalion, onderdeel van het 6th Airborne Division. Als zodanig landt hij als één van de eerste manschappen even voor 01.00 uur ten oosten van de Orne in Normandië op 6 juni 1944. Als versterking en vervanging van de troepen die de twee bruggen over de Orne en het Caen kanaal (Pegasus brug) hebben ingenomen komt Todd in de loop van de dag bij de brug over de Orne die die nacht tevoren door Lt. Sweeney en zijn mannen is ingenomen. Sweeney heeft dan Major Hans Schmidt gevangen genomen als deze met zijn stafwagen de brug nadert. Als bevelhebber ter beveiliging van de brug vraagt Schmidt om doodgeschoten te worden vanwege 'eerverlies' (aan het verzoek wordt niet voldaan). Vierhonderd meter verder komt Richard Todd op de Pegasus brug Lt. Sweeney tegen. De ontmoeting ging ongeveer op de volgende wijze, Lt.. Sweeney: "I met this chap on the bridge and he said,… "Hello, my name is Todd and they call me Sweeney",… So I replied,… "Hello, my name is Sweeney and they call me Tod!" Richard Todd kon toen nog niet bevroeden dat 17 jaar later in 1961 hij wederom op de brug zou staan, nu als acteur in de film 'The Longest Day'. In deze film portretteert hij Major John Howard die de opdracht krijgt, 'Hold,… until relieved'. Voor Richard Todd moet dit één van zijn meest verwarrende rollen zijn geweest.

In het midden Richard Todd (Major Howard), links Peter Lawford (Lord Lovat)

'The Longest Day' is niet de eerste oorlogsfilm waar Richard Todd een belangrijke rol in speelt. Zijn doorbraak kwam half jaren vijftig.

The Dam Busters

Als in 1951 Paul Brickhill zijn boek 'The Dam Busters' verschijnt wekt dit de interesse van Associated British Pictures (ABPC). Onder contract bij deze studio is Richard Todd. Tot dan toe was er nog geen geschikt filmscript gevonden waar ABPC de acteur in kon laten optreden en zodoende 'leende' ABPC de acteur uit aan andere studio's. Maar het boek van Brickhill bevat alle elementen van heldenmoed en vindingrijkheid waar Todd perfect in paste.

Het boek van Paul Brickhill

Michael Anderson wordt aangetrokken als regiseur. In overleg met de producers wordt besloten de film in zwart/wit te schieten om de 'donkere' kant van dit stukje oorlog te benadrukken. Richard Todd zal de rol van Guy Gibson gaan spelen. Een andere belangrijke rol is weggelegd voor Michael Redgrave als Dr Barnes Wallis. Aan de hand van het boek van Brickhill en het boek van Guy Gibson, 'Enemy Coast Ahead' wordt een script geschreven. Het script wordt ter controle aan verschillende overlevenden van de raid voorgelegd op accuratesse. Als de Todd de rol accepteert stort hij zich twee jaar lang in een onderzoek naar het karakter en de mens Gibson. Todd komt er als zodanig achter dat Gibson een 'zeemansloopje'over zich had. Puristen gaven later commentaar op het Duitse zwemvest dat Richard Todd in de film draagt. Maar historisch gezien was dit correct, Gibson droeg werkelijk een Duits zwemvest!

De bommenwerpers

Een belangrijk onderdeel van de film zijn de Lancasters die de 'Upkeep' stuiterbommen naar Duitsland moeten brengen.

Richard Todd als Guy Gibson voor zijn Lancaster.

Vijf Lancasters worden uit opslag geleend van de RAF en naar RAF Hemswell overgevlogen om omgebouwd te worden.

Serie nummers Lancasters:

  • NX673: Werd als 'Micky' Martin's AJ-P uitgevoerd.
  • NX679: Werd als Guy Gibson's AJ-G uitgevoerd. (Deze machine vloog in december 1945 één maand bij het 617 Squadron)
  • RT686: (Samen met NX673 en NX679 werden deze drie omgebouwd om de Upkeep te dragen)
  • NX782: (Vloog als KC-T in 1946 bij het 617 Squadron in India) In de film beeld ze het toestel van Gibson uit bij het 106 Squadron (ZN-G)
  • NX739: Over dit toestel is enige onduidelijkheid of dit wel de juiste Lancaster is, NX329 wordt ook genoemd als 'vijfde' film-Lancaster.
    Behalve NX679 werden de andere Lancasters aan beide zijdes van verschillende codeletters voorzien om meerdere toestellen te kunnen uitbeelden. NX679 was ook de enige die het juiste serienummer op de romp kreeg, 'ED932'. Barnes Wallis zijn 'Upkeep' was ten tijde van de film nog steeds 'Top Secret'. Aan de hand van wazige filmbeelden, foto's uit de oorlog worden 'props' gebouwd. Vertegenwoordigers van de geheime dienst controleerden ter plekke of de zaak niet TE veel leek op de originele bom! Vandaar dat de 'film-bom' eerder op een ronde kaas leek dan op het originele 'olievat' model (zie de foto hieronder).

    Richard Todd deelt handtekeningen uit.

    Het filmen begint

    De eerste opnames voor de film die gemaakt worden zijn de experimenten van Wallis en zijn over water ketsende stenen. Barnes Wallis leent de filmploeg de originele apparatuur. Deze experimentele apparaten zijn nu te vinden in het Bomber Command Museum te Hendon. Ook is hier de de Vickers Wellington T.10, MF628, te zien. Dit toestel is even kort te zien in de film als het een vroege test uitvoert met een stuiterbom. Van Wallis worden ook originele filmfragmenten gebruikt waarop een Wellington te zien is tijdens het testen van de 'Upkeep' en de kleinere variant, de 'Highball' die door Mosquito's wordt gelanceerd. In mei 1954 beginnen de vliegopnames vanaf RAF Scampton. Tot grote hilariteit van de acteurs in uniform worden deze steeds met een saluut begroet door het basispersoneel. In het begin proberen de acteurs nog uit te leggen dat ze geen officieren zijn, maar allengs geven ze het op en groeten maar terug. Achteraf bleek het basispersoneel te weten wie de acteurs waren maar in het 'groeten' een leuke grap zagen.

    Richard Todd start de Merlins op

    In de studio's van ABPC te Elstree worden de kantoren van Gibson, Wallis en Harris nagebouwd. Op de basis RAF Grantham wordt een verstofte 'Ops room' (Operations Room) gevonden die na de oorlog totaal onveranderd achter slot is gezet. ABPC krijgt toestemming deze te fotograferen en na te bouwen in de studio. Niet alleen kantoren en dergelijke worden gebouwd ook verschillende onderdelen van de Lancaster worden nagebouwd. Een cockpitsectie stond op een beweegbaar platform dat reageerde op de beweging van de stick wat het geheel een levensecht gevoel gaf. Richard Todd herinnerd zich dat hij 's morgens om acht uur in de 'mock-up' om na de middag er pas weer eruit te mogen, dit vanwege het constante verplaatsten van licht en camera. Niet alleen wordt Todd geleerd om de mock-up 'te vliegen', ook de echte Lancaster moet hij leren beheersen. Hij leert de machine opstarten en er mee taxiën.

    Lancasters onderweg

    Vanuit een Vickers Varsity worden de vliegbeelden geschoten. De Lancasters worden met groot vakmanschapgevlogen door piloten die normaal op dat moment de AVRO Lincoln vliegen. Spectaculair is het vliegen op slechts enkele tientallen meters hoogte. De 'testvluchten' en de 'aanval' worden gefilmd over Lake Windermere, Derwentwater en enkele dammen in het Sheffield district. Helaas worden de Lancasters na het filmen gesloopt en versmolten door British Aluminium in juli 1956.

    Nog even en de bom valt

    Ook van verschillende dammen worden enorme modellen gebouwd. Via een ingenieuze arm waarop de cameraman plaatst neemt kan een shot gemaakt worden om een over het water scherend ‘vliegtuig’ te simuleren. Het filmen van de special effect en het afwerken neemt nog een heel jaar in beslag. Het enige, maar wel belangrijke, effect wat niet echt overtuigd is de enorme waterkolom die ontstaat als een bom explodeert.

    De eerste van de twee Koninklijke premières is op 16 mei 1955, 12 jaar na de historische aanval op de Roerdammen. Onder de aanwezigen zijn onder andere verschillende overlevenden van de raid, zoals Martin en Foxlee. Ook aanwezig is de weduwe van Guy Gibson en zijn vader. De volgende dag is de tweede première. Ook hier weer verschillende oudgedienden van het 617 Squadron, waaronder de Amerikaan Joe McCarthy, piloot van ED923, AJ-T tijdens de missie.

    Richard Todd als Gibson

    Na bijna vijftig jaar blijft de film een spannend en ijzingwekkend avontuur. De film maakt de raid niet romantisch, maar is een blijvend eerbetoon aan die paar jonge mannen die hun leven opofferden in de hoop de oorlog te verkorten.

    Met de huidige computertechnieken die tegenwoordig voorhanden zijn zou dit verhaal best opnieuw verfilmd kunnen worden (Mel Gibson heeft enkele jaren geleden aangegeven met dit plan te lopen). Maar nu, 2009, schijnen de plannen doorgezet te worden met als regisseur Peter Jackson (oa. 'Lord of the Rings' en 'King Kong').

    Een DVD en een boek (over de film)

    Richard Todd heeft ongeveer 50 films en verschillende theaterproducties op zijn naam. In 1987 verschijnt het eerste deel van zijn memoires “Caught in the Act” Hij spreekt ook documentaires in, zoals “Wings over the World” die hem in de jaren tachtig terug brengt in de Lancaster (PA474) van The Battle of Britain Memorial Flight.

    'Klik' voor meer over het echte No.617 Squadron; 'HIER'.

    Met dank aan Francois Prins, Flypast magazine oktober 1985

    GA TERUG