TB-25N, 44-86734
(N9090Z), als USN PB-1J 'Special Delivery' in het Lone
Star Flight Museum, Houston, TX in 1991
De Mitchell in en na
de Tweede Wereldoorlog
Toch waren niet alle B-25 Mitchell’s alleen maar
bommenwerpers en zwaar bewapende aanvalsvliegtuigen. Er werden
transport uitvoeringen, trainers, fotoverkenners en later
zelfs B-25’s gebruikt als cameraplatform voor de
filmindustrie. Hieronder zijn enkele van deze opmerkelijke
uitvoeringen te vinden.
- RB-25
-
De B-25 die als eerste personenvervoerder dienst ging doen
was 40-2165. Dit was de eerste B-25 die van de productielijn
kwam. Ontdaan van bewapening en een dichte neus, werden achter
de cockpit vijf stoelen geplaatst plus nog twee extra direct
voor het bommenruim. Het werd aangeduid als de RB-25. De ‘R’
stond voor ‘Restricted’. Als de ‘Whiskey Express’ werd het
toestel gebruikt door medewerkers van North American Aviation
tot het op 8 januari 1945 een buiklanding maakte en
afgeschreven werd.
De RB-25, 40-2168 (tegenwoordig met
een 'glazen' neus)
De tweede RB-25, die ook de toevoeging (2) kreeg, was het
vierde productiemodel, de 40-2168. Het moest het persoonlijke
toestel worden van generaal Henry H.’Hap’ Arnold, chef USAAF,
al is het onduidelijk of hij er ooit mee gevlogen heeft. Na
precies een jaar dienst en 300 vlieguren ging het in juli 1945
met pensioen. Het toestel is nog steeds luchtwaardig en is nu
uitgevoerd met een ‘glazen' neus.
De VB-25J van
generaal Dwight Eisenhower, Ellsworth AFB, South
Dakota
Voor generaal Dwight D. Eisenhower was de RB-25(3)
beschikbaar. Afgeleverd vlak voor D-Day was deze
gemoderniseerde B-25J (43-4030) voorzien van een bed boven het
bommenruim, een notenhouten bureau en koffiebar. In de staart
was een opblaasbaar reddingsvlot aangebracht. In 1947 werd de
RB-25(3) als CB-25J her-noemt (‘C’ = Cargo) en in 1948 tot
VB-25J (‘V’ = VIP). Het toestel is bewaard gebleven en is te
vinden in het museum van Ellsworth AFB nabij Rapid City, South
Dakota.
AT-24A -
TB-25J/K/L/M/N
De USAF opereerde met verschillende B-25’s als
transporteurs, in sommige gevallen waren dit TB-25J/L/N
trainers. De eerste variant van de B-25 als trainer was de
AT-24A. Dit waren aangepaste B-25D’s zonder bewapening, die
voornamelijk gebruikt werden voor pilotentraining.
Een TB-25J in 1954,
USAF Flight Test Center, Edwards AFB
Na de
oorlog werden circa 600 AT-24D’s en B-25J’s ingezet als de
TB-25J trainer. Trainers aangepast door Hayes Aircraft waren
TB-25L’s (79 stuks), waarvan 35 voor navigator-en
radartraining werden aangepast tot TB-25M door Hughes. Voor
voortgezette pilotentraining werden 47 B-25J’s aangepast door
Hayes tot de TB-25N. De TB-25K, waarvan Hughes 117 B-25J’s aanpaste, was
speciaal voor radar training. Hiervan werden tijdens de
Koreaanse oorlog een aantal ingezet om B-26B Invaders naar het
doel te geleiden.
- F-10
-
Een F-10 van
het 91st Strategic Reconnaisance Squadron
Niet echt voor de hand liggend wellicht, maar er werden 45
B-25D’s omgebouwd tot fotoverkenners. Hiervan kregen de
Canadezen er vier stuks. De F-10, zoals deze variant bekend
stond, werd niet gebruikt in gevechtssituaties, maar
hoofdzakelijk voor het maken van terreinkaarten. Ze waren niet
helemaal ontdaan van hun bewapening, de staartbewapening werd
aangehouden, en bij sommige was zelfs de bovenste koepel nog
gehandhaafd.
Links een F-10 van
het 91st Strategic Reconnaisance Squadron met
wapenschild.
De fotoverkenner was direct te onderscheiden door de
opvallende kin waarachter de camera’s geplaatst waren. Eén
F-10, de 43-3374, is gerestaureerd door het USAF Museum, in
Ohio, om een Doolittle Mitchell uit te beelden. Ook Nederland
gebruikte de (standaard) Mitchell als foto-en kaarten
verkenner in voormalig Nederlands-Indië.
Hoeveel kon een B-25
hebben?
De Mitchell was een stevige tante die heel wat kon
verdragen. Vaak keerde ze met grote gaten en missende stukken
vleugel terug op de basis. Als alles naar behoren draaide dan
vloog ze prachtig, volgens de bemanningen. Maar als er een
motor uitviel was het zwaar werken om de B-25 in de lucht te
houden. Hoeveel ze kon hebben is hieronder geillustreerd.
Op 22 maart 1944 kwam Moeder Aarde de vijand van de
geallieerden tegemoet door de Vesuvius te laten uit barsten.
Op het vliegveld van Pompei, 8 kilometer van de vulkaan, waar
de 340th Bomb Group was gestationeerd, regende het stenen en
hete as uit de vulkaan. Hierdoor werden 74 B-25 Mitchell’s
verwoest. Slechts 14 konden na de uitbarsting gerepareerd
worden. Het was de zwaarste ‘luchtaanval’ op een geallieerde
basis uit de gehele Tweede Wereldoorlog. De 340th BG
verplaatste naar Paestum waar het binnen vijf dagen weer
operationeel was.
Een B-25C door
Vesuvius uitgeschakeld
Hieronder is het laatste moment vastgelegd van een B-25, behorende tot de 12th Bomb Group. Het toestel
zijn stuurboord motor is uitgeschakeld en de propeller in vaanstand staan. Ondanks dat het zoveel mogelijk ontdaan is
van losse en zware voorwerpen, zoals machinegeweren, zal het uiteindelijk toch neerkomen in de Middelandse zee.
Nog even
en deze B-25 zal op het water landen,...
De B-25 in de
speelfilm
Zoals al eerder aangegeven was de Mitchell ook gebruikt als
fotoverkenner, maar haar ultieme cameracarrière kwam na de
oorlog. Het bleek een uiterst stabiel platform om
vliegbewegingen mee vast te leggen voor speelfilms. In de
jaren vijftig was er reeds een B-25 met een aangepaste neus
voor de film ‘This is Cinerama’. Het bedrijf van Frank Tallman en Paul Mantz
(Tallmantz Aviation Inc.) was de specialist op het gebied van
deze filmtak. Deze organisatie was onder andere betrokken bij
‘The Battle of Britain’, ‘Catch-22’, ‘Hanover Street’ en
‘Memphis Bell’. Het cameraschip, B25J, 44-30823 (N1042B) werd, samen met het eerste 'camera-ship', N1203
in ‘Catch-22’ (1970) niet alleen als cameraplatform gebruikt
maar ook als 'acteur' toen deze toestellen in camouflage in de formatie meevlogen.
Links een vroeg
camera-schip (N1203), rechts een scène uit
'Catch-22'.
Ook voor ‘Memphis Belle’ werd N1042B ingezet. Het meest vreemd
uitgedoste van de cameraplatforms moet toch wel B-25J,
44-31508 (N6578D) zijn geweest die als ‘The Psychedelic Monster’ werd
ingezet bij het vervaardigen van ‘Battle of Britain’. Helaas is deze op het
ogenblik niet meer luchtwaardig.
Als acteur was de B-25 het eerst te zien in de speelfilm
‘Thirty Seconds Over Tokyo’, uit 1944, over de aanval van
Doolitlle.
Links 'Thirty Seconds
Over Tokyo' en de poster van 'Hanover
Street'.
In 1945 deden er Mitchell’s mee aan ‘God Is My Copilot’.
Het draaide dan wel om de P-40 Tomahawk, er deden maar liefst
18 Mitchell's aan mee van de 952nd B-25 Transition Group. Het
meest spectaculaire gebruik van de B-25 was wel in ‘Catch-22’.
Het was de laatste keer dat een formatie van 18 B-25’s bij
elkaar werd gebracht. Mede dankzij deze film zijn er nu nog
zoveel Mitchell’s vliegwaardig. Na de opnames werden de B-25's
te koop aangeboden voor $3000 tot $6000. Het meest verspild
was de Mitchell in ‘Hanover Street’ (1979). Ondanks Harrison
Ford en Lesley Anne Down, kon de regisseur, Peter Hyams er
geen goede film van maken. Maar dankzij de filmindustrie
kunnen we nog steeds genieten van deze oude vliegtuigen vol
historie.
TB-25N, 43-28204
(N9856C), 'Pacific Princess' geparkeerd op Chino
airport in 1990
(deze B-25 vloog in de speelfilm 'Catch-22' als 6G 'Booby Trap' en in 2001 als één van Doolittle
Mitchell's in 'Pearl Harbor')
Het laatst dat een aantal B-25's meededen in een
film, was voor 'Pearl Harbor' (2001). Deze mislukte film
herhaalt, na de Japanse aanval op Pearl Harbor, de Doolittle
raid nogmaals. Persoonlijk vind ik dit het meest geslaagde
segment uit de film. We mogen ons gelukkig prijzen met films
als ‘Tora, Tora, Tora’ en ‘Battle of Britain’ want dat waren
de impulsen om mensen enthousiast te maken om historische
toestellen voor het nageslacht te bewaren, het liefst
luchtwaardig.
De gepreserveerde
B-25
B-25J Mitchell, 44-86891 in het Castle
Air Museum in Atwater, California (1991)
(tegenwoordig draagt het toestel de naam 'Lazy Daisy Mae')
Er zijn wereldwijd zo'n 100 B-25 bommenwerpers bewaard gebleven.
Omdat van de B-25J het meest geproduceerde type was (4290
stuks), zijn er wereldwijd van deze variant het meest te vinden.
Naast verschillende B-25J's als museumstuk, zijn er
meer dan 50 luchtwaardig (waarvan 48 alleen al in de VS, en
'slechts' 4 daarbuiten). Van de B-25J zijn er ook, in 2012, nog 8 stuks in de Verenigde Staten
in restauratie tot een vliegwaardige
status.
Ook Nederland mag zich gelukkig prijzen dat er
een groep enthousiastelingen een B-25J in de lucht weet te
houden.
B-25J/N, 44-30832
'Buck Up', in 1990 op Chino, nabij Los
Angeles
Naast dat er een goed gepreserveerde vloot aan B-25 toestellen is te vinden in de wereld, zo worden er
ook nog steeds wrakken teruggevonden in de jungles van Azië, of op andere bijna onbereikbare plekken. Ook 'duikt'
er soms één op uit het water. Een pracht van exemplaar van een B-25C werd in 2005 in Lake Murray, South Carolina, ontdekt
en op het droge gebracht (zie foto onderaan).
Op de volgende pagina gaat het over de Mitchell bommenwerpers
die nog in Nederland zijn te vinden, waaronder een vliegwaardige B-25J!
Klik op de, in 2005, uit Lake Murray,
South-Carolina, geborgen B-25C.
|