NORTH AMERICAN B-25
Mitchell

TB-25N, 44-86734 (N9090Z), als USN PB-1J 'Special Delivery'
in het Lone Star Flight Museum, Houston, TX in 1991

De Mitchell in en na de Tweede Wereldoorlog

Toch waren niet alle B-25 Mitchell’s alleen maar bommenwerpers en zwaar bewapende aanvalsvliegtuigen. Er werden transport uitvoeringen, trainers, fotoverkenners en later zelfs B-25’s gebruikt als cameraplatform voor de filmindustrie. Hieronder zijn enkele van deze opmerkelijke uitvoeringen te vinden.

- RB-25 -

De B-25 die als eerste personenvervoerder dienst ging doen was 40-2165. Dit was de eerste B-25 die van de productielijn kwam. Ontdaan van bewapening en een dichte neus, werden achter de cockpit vijf stoelen geplaatst plus nog twee extra direct voor het bommenruim. Het werd aangeduid als de RB-25. De ‘R’ stond voor ‘Restricted’. Als de ‘Whiskey Express’ werd het toestel gebruikt door medewerkers van North American Aviation tot het op 8 januari 1945 een buiklanding maakte en afgeschreven werd.

De RB-25, 40-2168 (tegenwoordig met een 'glazen' neus)

De tweede RB-25, die ook de toevoeging (2) kreeg, was het vierde productiemodel, de 40-2168. Het moest het persoonlijke toestel worden van generaal Henry H.’Hap’ Arnold, chef USAAF, al is het onduidelijk of hij er ooit mee gevlogen heeft. Na precies een jaar dienst en 300 vlieguren ging het in juli 1945 met pensioen. Het toestel is nog steeds luchtwaardig en is nu uitgevoerd met een ‘glazen' neus.

De VB-25J van generaal Dwight Eisenhower, Ellsworth AFB, South Dakota

Voor generaal Dwight D. Eisenhower was de RB-25(3) beschikbaar. Afgeleverd vlak voor D-Day was deze gemoderniseerde B-25J (43-4030) voorzien van een bed boven het bommenruim, een notenhouten bureau en koffiebar. In de staart was een opblaasbaar reddingsvlot aangebracht. In 1947 werd de RB-25(3) als CB-25J her-noemt (‘C’ = Cargo) en in 1948 tot VB-25J (‘V’ = VIP). Het toestel is bewaard gebleven en is te vinden in het museum van Ellsworth AFB nabij Rapid City, South Dakota.

AT-24A - TB-25J/K/L/M/N

De USAF opereerde met verschillende B-25’s als transporteurs, in sommige gevallen waren dit TB-25J/L/N trainers. De eerste variant van de B-25 als trainer was de AT-24A. Dit waren aangepaste B-25D’s zonder bewapening, die voornamelijk gebruikt werden voor pilotentraining.

Een TB-25J in 1954, USAF Flight Test Center, Edwards AFB

Na de oorlog werden circa 600 AT-24D’s en B-25J’s ingezet als de TB-25J trainer. Trainers aangepast door Hayes Aircraft waren TB-25L’s (79 stuks), waarvan 35 voor navigator-en radartraining werden aangepast tot TB-25M door Hughes. Voor voortgezette pilotentraining werden 47 B-25J’s aangepast door Hayes tot de TB-25N. De TB-25K, waarvan Hughes 117 B-25J’s aanpaste, was speciaal voor radar training. Hiervan werden tijdens de Koreaanse oorlog een aantal ingezet om B-26B Invaders naar het doel te geleiden.

- F-10 -

Een F-10 van het 91st Strategic Reconnaisance Squadron

Niet echt voor de hand liggend wellicht, maar er werden 45 B-25D’s omgebouwd tot fotoverkenners. Hiervan kregen de Canadezen er vier stuks. De F-10, zoals deze variant bekend stond, werd niet gebruikt in gevechtssituaties, maar hoofdzakelijk voor het maken van terreinkaarten. Ze waren niet helemaal ontdaan van hun bewapening, de staartbewapening werd aangehouden, en bij sommige was zelfs de bovenste koepel nog gehandhaafd.

Links een F-10 van het 91st Strategic Reconnaisance Squadron met wapenschild.

De fotoverkenner was direct te onderscheiden door de opvallende kin waarachter de camera’s geplaatst waren. Eén F-10, de 43-3374, is gerestaureerd door het USAF Museum, in Ohio, om een Doolittle Mitchell uit te beelden. Ook Nederland gebruikte de (standaard) Mitchell als foto-en kaarten verkenner in voormalig Nederlands-Indië.

Hoeveel kon een B-25 hebben?

De Mitchell was een stevige tante die heel wat kon verdragen. Vaak keerde ze met grote gaten en missende stukken vleugel terug op de basis. Als alles naar behoren draaide dan vloog ze prachtig, volgens de bemanningen. Maar als er een motor uitviel was het zwaar werken om de B-25 in de lucht te houden. Hoeveel ze kon hebben is hieronder geillustreerd.

Op 22 maart 1944 kwam Moeder Aarde de vijand van de geallieerden tegemoet door de Vesuvius te laten uit barsten. Op het vliegveld van Pompei, 8 kilometer van de vulkaan, waar de 340th Bomb Group was gestationeerd, regende het stenen en hete as uit de vulkaan. Hierdoor werden 74 B-25 Mitchell’s verwoest. Slechts 14 konden na de uitbarsting gerepareerd worden. Het was de zwaarste ‘luchtaanval’ op een geallieerde basis uit de gehele Tweede Wereldoorlog. De 340th BG verplaatste naar Paestum waar het binnen vijf dagen weer operationeel was.

Een B-25C door Vesuvius uitgeschakeld

Hieronder is het laatste moment vastgelegd van een B-25, behorende tot de 12th Bomb Group. Het toestel zijn stuurboord motor is uitgeschakeld en de propeller in vaanstand staan. Ondanks dat het zoveel mogelijk ontdaan is van losse en zware voorwerpen, zoals machinegeweren, zal het uiteindelijk toch neerkomen in de Middelandse zee.

Nog even en deze B-25 zal op het water landen,...

De B-25 in de speelfilm

Zoals al eerder aangegeven was de Mitchell ook gebruikt als fotoverkenner, maar haar ultieme cameracarrière kwam na de oorlog. Het bleek een uiterst stabiel platform om vliegbewegingen mee vast te leggen voor speelfilms. In de jaren vijftig was er reeds een B-25 met een aangepaste neus voor de film ‘This is Cinerama’. Het bedrijf van Frank Tallman en Paul Mantz (Tallmantz Aviation Inc.) was de specialist op het gebied van deze filmtak. Deze organisatie was onder andere betrokken bij ‘The Battle of Britain’, ‘Catch-22’, ‘Hanover Street’ en ‘Memphis Bell’. Het cameraschip, B25J, 44-30823 (N1042B) werd, samen met het eerste 'camera-ship', N1203 in ‘Catch-22’ (1970) niet alleen als cameraplatform gebruikt maar ook als 'acteur' toen deze toestellen in camouflage in de formatie meevlogen.

Links een vroeg camera-schip (N1203), rechts een scène uit 'Catch-22'.

Ook voor ‘Memphis Belle’ werd N1042B ingezet. Het meest vreemd uitgedoste van de cameraplatforms moet toch wel B-25J, 44-31508 (N6578D) zijn geweest die als ‘The Psychedelic Monster’ werd ingezet bij het vervaardigen van ‘Battle of Britain’. Helaas is deze op het ogenblik niet meer luchtwaardig.

Als acteur was de B-25 het eerst te zien in de speelfilm ‘Thirty Seconds Over Tokyo’, uit 1944, over de aanval van Doolitlle.

Links 'Thirty Seconds Over Tokyo' en de poster van 'Hanover Street'.

In 1945 deden er Mitchell’s mee aan ‘God Is My Copilot’. Het draaide dan wel om de P-40 Tomahawk, er deden maar liefst 18 Mitchell's aan mee van de 952nd B-25 Transition Group. Het meest spectaculaire gebruik van de B-25 was wel in ‘Catch-22’. Het was de laatste keer dat een formatie van 18 B-25’s bij elkaar werd gebracht. Mede dankzij deze film zijn er nu nog zoveel Mitchell’s vliegwaardig. Na de opnames werden de B-25's te koop aangeboden voor $3000 tot $6000. Het meest verspild was de Mitchell in ‘Hanover Street’ (1979). Ondanks Harrison Ford en Lesley Anne Down, kon de regisseur, Peter Hyams er geen goede film van maken. Maar dankzij de filmindustrie kunnen we nog steeds genieten van deze oude vliegtuigen vol historie.

TB-25N, 43-28204 (N9856C), 'Pacific Princess' geparkeerd op Chino airport in 1990
(deze B-25 vloog in de speelfilm 'Catch-22' als 6G 'Booby Trap'
en in 2001 als één van Doolittle Mitchell's in 'Pearl Harbor')

Het laatst dat een aantal B-25's meededen in een film, was voor 'Pearl Harbor' (2001). Deze mislukte film herhaalt, na de Japanse aanval op Pearl Harbor, de Doolittle raid nogmaals. Persoonlijk vind ik dit het meest geslaagde segment uit de film. We mogen ons gelukkig prijzen met films als ‘Tora, Tora, Tora’ en ‘Battle of Britain’ want dat waren de impulsen om mensen enthousiast te maken om historische toestellen voor het nageslacht te bewaren, het liefst luchtwaardig.

De gepreserveerde B-25

B-25J Mitchell, 44-86891 in het Castle Air Museum in Atwater, California (1991)
(tegenwoordig draagt het toestel de naam 'Lazy Daisy Mae')

Er zijn wereldwijd zo'n 100 B-25 bommenwerpers bewaard gebleven. Omdat van de B-25J het meest geproduceerde type was (4290 stuks), zijn er wereldwijd van deze variant het meest te vinden. Naast verschillende B-25J's als museumstuk, zijn er meer dan 50 luchtwaardig (waarvan 48 alleen al in de VS, en 'slechts' 4 daarbuiten). Van de B-25J zijn er ook, in 2012, nog 8 stuks in de Verenigde Staten in restauratie tot een vliegwaardige status. Ook Nederland mag zich gelukkig prijzen dat er een groep enthousiastelingen een B-25J in de lucht weet te houden.

B-25J/N, 44-30832 'Buck Up', in 1990 op Chino, nabij Los Angeles

Naast dat er een goed gepreserveerde vloot aan B-25 toestellen is te vinden in de wereld, zo worden er ook nog steeds wrakken teruggevonden in de jungles van Azië, of op andere bijna onbereikbare plekken. Ook 'duikt' er soms één op uit het water. Een pracht van exemplaar van een B-25C werd in 2005 in Lake Murray, South Carolina, ontdekt en op het droge gebracht (zie foto onderaan).

Op de volgende pagina gaat het over de Mitchell bommenwerpers
die nog in Nederland zijn te vinden, waaronder een vliegwaardige B-25J!

Klik op de, in 2005,
uit Lake Murray, South-Carolina, geborgen B-25C.